Aarswormen

Wat zijn aarswormen?

Aarswormen zijn kleine, dunne, witte, lintachtige wormpjes tussen de 2 en 13 mm lang. Ze infecteren de menselijke darmen (ingewanden). Ze komen vaak voor bij kinderen, maar iedereen van elke leeftijd kan besmet raken.

De levenscyclus van aarswormen

Aarswormen leven ongeveer 5-6 weken in de darm en gaan dan dood. Voordat ze dood gaan leggen de vrouwelijke wormen eitjes rond de anus. Dit ontstaat meestal in de nacht wanneer je warm en stil in bed ligt. De eitjes zijn te klein om te zien met een microscoop, maar veroorzaken jeuk rondom de anus. Je krabt dan rond je anus om de jeuk te verlichten. Je doet dit vaak in je slaap zonder je dit te realiseren. Wanneer je krabt, komen er eitjes op je vingers en onder je nagels. Je kunt dan eitjes doorslikken als je een vinger in je mond stopt.

Ook kunnen eitjes van aarswormen buiten het lichaam tot wel twee weken overleven. Ze vallen van de huid rondom de anus en kunnen onder andere op beddengoed en kleding terechtkomen. Ze kunnen dan in de lucht ‘zweven’ als je je omkleedt of je beddengoed verschoont en zo een deel van stof in het huis worden. Sommige eitjes kunnen terechtkomen op eten of tandenborstels. Dus kinderen kunnen eitjes doorslikken door het spelen met andere kinderen die eitjes op hun vingers hebben, of door eten, drinken, tandenborstels of stof dat besmet is met aarswormeitjes.

Elk eitje dat je inslikt kan dan in de darm uitkomen en groeien tot een volwassen worm. Dus een ‘cyclus’ van een aarsworminfectie kan zo telkens doorgaan.

Zijn aarswormen schadelijk?

Meestal niet. Vaak is de jeuk en het ongemak rond de anus de meeste vervelende klacht. Dit maakt kinderen soms wakker in hun slaap. Krabben kan de anus gevoelig maken. Grote aantallen aarswormen kunnen lichte (onder)buikpijn veroorzaken en een kind prikkelbaar maken. Bij meisjes kunnen lintwormen naar voren terechtkomen en hun eitjes in de vagina of urineleider leggen (de buis waardoor je urineert). Een dokter kan bij jonge meisjes, die last hebben van vaginale afscheiding, bedplassen, of problemen bij het plassen, onderzoek doen naar aarswormen. Zelden veroorzaken aarswormen andere problemen, zoals minder eetlust en gewichtsverlies.

Hoe weet ik of mijn kind aarswormen heeft?

Aarswormen lijken op dunne, witte katoendraadjes. Soms zie je ze in de faeces (ontlasting) in het toilet. Als je geen aarswormen kan zien in de faeces, maar denkt dat je kind aarswormen heeft (als ze jeukerige billen hebben), probeer dan te kijken naar de anus van het kind. Je kan dit doen door met een zaklamp te kijken nadat het kind is gaan slapen. Til de billen van het kind op en kijk naar de opening van de anus. Als het kind aarswormen heeft kan je er vaak een of twee uit de anus zien komen. Wees niet ongerust! Vraag de volgende dag een apotheker voor advies over behandeling.

Je dokter kan je vragen om een ‘plakbandtestje’ te doen om de aanwezigheid van aarswormen te bevestigen. Om dit te doen moet je een helder doorzichtig plakbandje op de huid rond de anus plakken in de ochtend, voordat er wordt afgeveegd of gewassen. Je plaatst dan het stukje plakband onder een glaasje of stop het in een specimenbakje. Het plakbandje wordt naar het ‘lab’ gestuurd om bekeken te worden onder een microscoop om te kijken of er aarswormeitjes op het plakbandje zitten.

Wat nou als ik zwanger ben of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Als je zwanger bent, in de eerste eenderde van de zwangerschap (eerste trimester), moet je geen medicijnen nemen die wormen doden. Hygiënemaatregelen alleen kunnen ook werken. De wormen sterven na ongeveer zes weken. Voorwaarde is wel  dat je geen nieuwe eitjes inslikt, dan kunnen er geen nieuwe wormen groeien die weer infectie geven. Dit zou de cyclus van herinfectie moeten breken en er voor zorgen dat je darm vrij wordt van aarswormen.

Als behandeling met medicatie noodzakelijk is, in het tweede of derde trimester van de zwangerschap kan je dokter je Mebendazol adviseren. Dit is uitzonderlijk, want Mebendazol wordt liever niet tijdens zwangerschap gegeven. Liever moet je volstaan met alléén hygiënische maatregelen.

Borstvoeding 
Als je borstvoeding geeft is het behandeladvies eveneens: zes weken van hygiënemaatregelen . Ook tijdens de periode van het geven van borstvoeding wordt liever geen Mebendazol gegeven.

Kan een kind met aarswormen naar school gaan?

Ja. Het is niet nodig om kinderen thuis te houden van school, kinderdagverblijf, etc. De hygiënemaatregelen, die hierboven beschreven zijn, betekenen dat de kinderen geen eitjes op hun vingers hebben wanneer ze dagelijks het huis verlaten, en zo zullen zij dus minder snel anderen infecteren. Een (her-) infectie via school of kinderopvang is echter niet altijd te voorkómen, blijf je kind dus regelmatig controleren op aarswormen als je kind een infectie heeft doorgemaakt.