Behandeling angststoornis

Ook wel genoemd: 
Gegeneraliseerde angst en/of paniek

Wat zijn de behandelmogelijkheden?

PSYCHOLOGISCHE BEHANDELING EN ANDERE BEHANDELINGEN ZONDER MEDICIJNEN

Cognitieve therapie
Waarschijnlijk de behandeling die het beste helpt. Uit onderzoek blijkt dat het bij meer dan 50% van de mensen helpt om de verschijnselen van een gegeneraliseerde angststoornis te verminderen en hanteerbaar te maken, waardoor ze beter kunnen leven.

Cognitieve therapie gaat er van uit, dat bepaalde mentale problemen (zoals angst) worden ‘opgeroepen’ door een bepaalde manier van denken. Een therapeut zal met je praten en je leren, welke gedachten bij jou de angsten oproepen. Er wordt vooral, samen met jou, op zoek gegaan naar die ‘schadelijke’ ideeën en aannames die jou angstig maken. De bedoeling is, dat je ‘anders gaat denken’ en die ideeën en aannames niet meer gebruikt.
De therapie duurt meestal een klein uur per keer. Eén keer per week, gedurende een aantal weken. Het is heel belangrijk dat je zelf actief meewerkt tijdens de bijeenkomsten. Ook krijg je ‘huiswerk’ mee. De therapeut kan je bijvoorbeeld vragen om een dagboek van je gedachten bij te houden. Vooral van de gedachten die optreden als je angstig bent.
Een cognitief therapietraject duurt gemiddeld 12-15 weken.

Cognitieve therapie gaat niet graven in je verleden. Er wordt op zoek gegaan naar gedachtepatronen die in je huidige leven angsten veroorzaken.

Cursussen
Worden er bij jou in de buurt cursussen gegeven die leren hoe je je angsten onder controle kunt houden, dan kan zo’n cursus nuttig zijn. Voor sommige mensen werkt een groep beter dan individuele therapie. Zo’n cursus kan onder meer leren hoe je je moet ontspannen en hoe je problemen kunt oplossen.

Zelfhulp
Er zijn enorm veel boeken en dvd’s verkrijgbaar over ontspannen en het bestrijden van stress. Ze laten onder meer zien hoe ademhalingstechnieken werken, ze helpen je om te ontspannen en hoe je moet omgaan met angstige gevoelens. Lees ook het artikel ‘Angst – wat je er zelf aan kunt doen’ of het artikel ‘Stress – tips om het te voorkomen’.

MEDICIJNEN

Buspiron
Dit is het medicijn dat het meest wordt voorgeschreven bij een gegeneraliseerde angststoornis. Het werkt anders dan de hieronder ook beschreven benzodiazepines. Hoe het werkt om de angst te onderdrukken is niet bekend. Wel weten we dat buspiron een uitwerking heeft op serotonine, een stof in de hersenen die betrokken kan zijn bij het oproepen van angstige gevoelens.

Het duurt twee weken voordat buspiron begint te werken. Je moet dus wat geduld hebben.
Meestal wordt begonnen met een kleine hoeveelheid. Deze kan in de loop van de tijd verhoogd worden.
Eerst wordt 8 weken gekeken of het medicijn werkt. Helpt het niet dan wordt gestopt en moet een andere behandeling gezocht worden. Helpt het wel, dan kan worden doorgegaan. Het is niet duidelijk hoe lang buspiron moet worden ingenomen. Vaak wordt het voor een groot aantal maanden voorgeschreven. Er zijn geen tekenen dat het verslavend werkt.

Buspiron zal minder goed werken als je binnen 30 dagen van tevoren een benzodiazepine medicijn (zoals diazepam) hebt ingenomen.

Bij sommige mensen treden bijverschijnselen op, zoals een ziek gevoel, hoofdpijn en duizeligheid. Dat zal minder erg zijn als de hoeveelheid in de eerst 3 weken langzaam wordt opgebouwd. Lees altijd de bijsluiter.

Bètablokkers, zoals propranolol
Deze worden af en toe gebruikt. Ze lijken beter te werken bij plotseling optredende angsten dan bij de gegeneraliseerde angststoornis. Met de medicijnen worden de gevolgen, zoals het trillen, verminderd. Ze zorgen er echter niet voor dat je je minder angstig gaat voelen.

Antidepressiva
Zoals de naam al zegt, worden antidepressiva gebruikt voor het behandelen van depressies. Ze kunnen echter angstverschijnselen verminderen als je geen depressie hebt. Onderzoek wees uit dat dit bij meer dan 50% van de mensen helpt. Antidepressiva werken met name in op chemische stoffen in de hersenen (neurotransmitters), zoals serotonine, een stof waarvan vermoed wordt dat hij betrokken is bij het oproepen van angstige gevoelens.
De meest gebruikte middelen bij een gegeneraliseerde angststoornis zijn Venlafaxine en Paroxetine.

Antidepressiva werken niet meteen. Het duurt ongeveer 2 tot 4 weken voor er iets te merken is. Stop daarom na een week niet, maar heb geduld.

Het zijn geen kalmeringsmiddelen en ze werken niet verslavend, hoewel wel altijd wordt geadviseerd om af te bouwen in dosering als je wilt stoppen. De diverse soorten antidepressiva hebben allemaal hun voor- en nadelen. Dat geldt met name op het gebied van de bijwerkingen. In de meeste gevallen wordt gekozen voor de zogenaamde selectieve serotonine heropnameremmers of SSRI's. Bij sommige mensen zullen de angsten bij het gebruik van antidepressiva eerst groter worden. Het duurt een paar dagen voor het minder wordt.

Benzodiazepinen (zoals diazepam)
Tot voor kort waren dit de medicijnen die het meest werden voorgeschreven bij angsten. Ze werken over het algemeen goed om de verschijnselen te onderdrukken. Het probleem is echter dat ze verslavend zijn en dat de werking minder wordt als je ze langer dan een paar weken inneemt. Ze maken je ook slaperig. Benzodiazepinen worden daarom meestal niet meer gebruikt bij een gegeneraliseerde angststoornis. Soms kan het (af en toe) toch voor twee of drie weken gegeven worden om je over een slechte periode hen te helpen.

Behandelingen combineren
Soms werken twee behandelingen samen beter dan één. Cognitieve therapie samen met buspiron, bijvoorbeeld.
In het behandelcircuit is een richtlijn ontwikkeld, de Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen, volgens welke (in elk geval) elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken.