Alvleesklierkanker

Ook wel genoemd: 
Pancreascarcinoom

Wat is de alvleesklier?

De alvleesklier ligt links in de bovenbuik achter de maag en darmen. De alvleesklier heeft de vorm van een kikkervisje, het heeft een caput (kop), een corpus (lichaam) en een cauda (staart). Het kopgedeelte zit het dichtst bij de twaalfvingerige darm (het deel van de darm dat aansluit op de maag).
De alvleesklier maakt een vloeistof die enzymen (chemische stoffen) bevat die nodig zijn om voedsel te verteren. De enzymen worden gemaakt in de (klier-)cellen van de alvleesklier en via een systeem van kleine buisjes doorgevoerd naar de ductus pancreaticus (de ‘hoofdleiding’ van de alvleesklier. Deze voert de enzymrijke vloeistof af in de twaalfvingerige darm (duodenum).. De enzymen zijn in een niet-actieve vorm aanwezig in de alvleesklier (anders zouden ze de alvleesklier verteren). Ze worden geactiveerd in de twaalfvingerige darm om te helpen het voedsel te verteren.
Groepen van speciale cellen, genaamd ‘eilandjes van Langerhans’ liggen verspreid in de alvleesklier. Deze cellen maken de hormonen insuline en glucagon aan. De (uitgescheiden) hormonen worden direct doorgegeven aan de bloedbaan om de bloedsuikerspiegel te controleren.
De galbuis vervoert gal vanuit de lever en de galblaas. De gal komt via de galgang uit bij de alvleeskliergang net voordat deze uitkomt in de twaalfvingerige darm. Zo komt ook de gal in de twaalfvingerige darm om te helpen het voedsel te verteren.

Wat is kanker?

Kanker is een woekering van cellen in het lichaam. Het lichaam bestaat uit miljoenen cellen. Er zijn veel verschillende lichaamscellen en zo zijn er ook veel verschillende soorten kanker uitgaand van de diverse cellen. Wat alle soorten kanker met elkaar gemeen hebben is dat de kankercellen abnormaal zijn (afwijkend van normale cellen) en zich heel snel vermenigvuldigen.
Een kwaadaardige tumor is een knobbel of een vergroeiing van weefsel bestaande uit kankercellen die zich blijven vermenigvuldigen. Kwaadaardige tumoren kunnen doorgroeien in het omgevende weefsel en daar (ook) schade veroorzaken. Kankercellen kunnen zich ook verplaatsen naar andere delen van het lichaam. Dit gebeurt wanneer cellen zich losmaken van de primaire tumor en in de bloedsomloop terechtkomen of in lymfevaten naar andere delen van het lichaam. Deze kleine groepjes cellen kunnen zich elders in het lichaam weer vermenigvuldigen tot nieuwe tumoren, de zgn. secundaire tumoren. Ook deze secundaire tumoren kunnen verder groeien, uitgroeien in hun directe omgeving of zich ook weer verder door het lichaam verspreiden.
Sommige soorten kanker zijn ernstiger dan andere, sommige kunnen beter worden behandeld dan andere (vooral wanneer ze in een vroeg stadium zijn gediagnosticeerd), en sommigen hebben betere vooruitzichten (prognose) dan andere, dit wisselt per soort kanker en per situatie. In elke situatie is het belangrijk om te weten wat voor soort kanker zich heeft ontwikkeld, hoe groot de tumor is geworden en of tumorcellen zich hebben uitgezaaid.  Weet je dit allemaal dan kun je informatie verzamelen over behandelingsopties en vooruitzichten. Zie ook de aparte folder ‘Kanker – wat zijn kanker en tumoren?’ voor meer informatie over kanker in het algemeen.

Wat is alvleesklierkanker?

Alvleesklierkanker komt relatief weinig voor. Het ontwikkelt zich bij ongeveer 1 op de 1.400 personen in Nederland per jaar. Er zijn meerdere soorten alvleesklierkanker, maar meestal betreft het zgn. ductaal adenocarcinoom.
Dit type kanker ontwikkelt zich uit cellen die de buisjes in de alvleesklier bekleden, welke cellen zich kwaadaardig ontwikkelen. Vermenigvuldigen deze kwaadaardige cellen zich dan ontwikkelt zich rond een buisje een tumor. Zodra de tumor groeit:

  • Kan het de gal afvoerbuis blokkeren of de grote alvleesklierbuis. Hierdoor stopt de afvoer van gal en/of van alvleeskliervloeistof naar de twaalfvingerige darm
  • De tumor kan zich dieper ingroeien in de alvleesklier. Na een tijdje kan doorgroei plaatsvinden door de wand van de alvleesklier heen naar dichtbijliggende organen als de maag, de lever en de twaalfvingerige darm
  • Kankercellen kunnen zich verspreiden via de lymfevaten of de bloedbaan. De kanker kan zich dan nestelen in dichtbijliggende lymfeklieren of uitzaaien naar andere delen van het lichaam (metastasen vormen).

Andere soorten alvleesklierkanker

Er zijn zeldzame soorten kanker die ontstaan vanuit andere soorten cellen in de alvleesklier. Bijvoorbeeld de cellen in de eilandjes van Langerhans die insuline en glucagon aanmaken kunnen kwaadaardig worden. Deze tumoren gedragen zich anders dan ductaal adenocarcinoom. Zo kunnen deze bijvoorbeeld een overschot van insuline en glucagon maken waardoor (ook) andere klachten kunnen ontstaan.
De rest van deze folder zal alleen gaan over de ductaal adenocarcinoom van de alvleesklier.