Anogenitale wratten

Ook wel genoemd: 
Condylomata acuminata

Wat zijn anogenitale wratten en waardoor worden ze veroorzaakt?

Anogenitale wratten (ook wel eenvoudigweg genitale wratten genoemd) zijn kleine knobbeltjes die zich ontwikkeling op de genitaliën en/of rond de anus. Ze worden veroorzaakt door het zogenaamde Humaan (menselijk) Papilloma Virus (HPV). Van dit virus bestaan meer dan 100 soorten. De meeste anogenitale wratten worden veroorzaakt door de soorten 6 of 11. (‘Gewone’ wratten die veel mensen op hun handen of voeten hebben worden veroorzaakt door een andere soort HPV).

Hoe krijg je anogenitale wratten?

Het virus wordt overgedragen door seksueel contact. Daarvoor is intiem contact (huid op huid) nodig. Dit betekent dat er geen sprake hoeft te zijn van penetratie. Het virus is zéér besmettelijk en kan bijvoorbeeld ook via gedeelde seksspeeltjes worden overgedragen, of door gezamenlijk gebruik van handdoek of washandje. In uitzonderlijke gevallen kunnen anogenitale wratten via wratten op de hand worden overgedragen. In zeldzame gevallen kunnen ze ook bij de geboorte door moeder op kind worden overgedragen. Een baby kan ook geïnfecteerd raken door het luier wisselen.

Het kan weken of maanden duren voordat de wratjes zich ontwikkelen.

De meeste mensen die met HPV zijn geïnfecteerd zullen geen wratten krijgen. Je kunt ‘drager’ van het virus zijn zonder dat je het weet en het virus overdragen op anderen die wel wratjes krijgen. Ook kan het virus worden overgedragen nadat de wratten behandeld of verdwenen zijn.

Aangezien er geruime tijd over heen kan gaan voor de wratjes zichtbaar worden, betekent dit niet dat één van beide partners onlangs ontrouw is geweest. Het kan zijn dat je het virus als geruime tijd in je hebt en nu pas wratten ontwikkelt.

Ook is het mogelijk dat je wratjes rond je anus krijgt zonder anale seks te hebben gehad.

Hoe gewoon zijn anogenitale wratten?

Ze komen heel veel voor. In Nederland wordt per jaar ruim 20.000 keer de diagnose gesteld.  Veel mensen hebben het virus maar krijgen geen zichtbare wratjes (zij zijn zgn. stille ‘dragers’).

De meeste mensen weten niet dat ze zijn geïnfecteerd omdat er geen symptomen zijn. Slechts 1-2 procent met een HPV infectie krijgt anogenitale wratjes.
Mensen die ‘veilig vrijen’en weinig wisselende seksuele contacten hebben, hebben minder kans op anogenitale wratten.

Waar ontwikkelen zich anogenitale wratten?

Bij mannen ontwikkelen de wratten zich gewoonlijk op de schacht van de penis. Bij vrouwen ontwikkelen de wratjes zich gewoonlijk op de vulva, net buiten de vagina. Wratten kunnen zich ook vormen op de huid rond de anus bij mannen zowel als vrouwen.

Soms ontwikkelen zich wratten binnenin de vagina, op de cervix (baarmoedermond), op het scrotum, in de urinebuis of in de anus. In enkele gevallen komen ze ook voor op de mond of neus.

Hoe zien anogenitale wratten eruit?

Ze zien eruit als kleine, huidkleurige bultjes (ze lijken op de wratten die veel mensen op hun handen hebben). Wratten die zich vormen op huid die warm, vochtig en niet-behaard is (zoals de vulva) zijn in de regel zacht. Wratten die zich vormen op huid die droog en behaard is (zoals de schacht van de penis) zijn meestal harder.

Het aantal wratten verschilt per persoon. Sommige mensen hebben er slechts een paar die nauwelijks zichtbaar zijn, terwijl anderen er heel veel hebben rond de genitaliën en anus.

Is er onderzoek nodig?

In de meeste gevallen kan de aanwezigheid van anogenitale wratten worden vastgesteld op basis hun vorm door lichamelijk onderzoek van de buitenkant van je geslachtsdelen. Ook kan het raadzaam zijn een intern onderzoek van de vagina of anus uit te voeren om te zien of zich daar wratten bevinden.

In de meeste gevallen is onderzoek niet nodig om de diagnose te bevestigen. Anogenitale wratten gaan nog wel eens samen met andere seksueel overdraagbare aandoeningen. Daarom wordt meestal aangeraden om daarnaar verder onderzoek te laten doen (‘uitstrijk’).

Als je anogenitale wratten hebt, kun je doorverwezen worden naar een specialist of kliniek. Als je vermoedt dat je anogenitale wratten of een andere seksueel overdraagbare aandoening hebt, kan je ook zelf contact opnemen met een kliniek.

Is er een verband tuisen anogenitale wratten en baarmoederhalskanker?

De soorten HPV die in de meeste gevallen zorgen voor anogenitale wratten (types 6 en 11) verhogen het risico op baarmoederhalskanker niet. 90% van alle anogenitale wratten worden door deze twee types veroorzaakt. Bij andere soorten HPV is er echter wel een verhoogd risico op baarmoederhalskanker. Het is mogelijk om meerdere soorten HPV infecties te hebben (één type dat anogenitale wratten veroorzaakt en een andere dat de kans op baarmoederhalskanker kan verhogen).

Het is dus voor vrouwen met anogenitale wratten om zich (net als alle andere vrouwen) regelmatig te laten onderzoeken op baarmoederhalskanker en het niet ‘voor zich uit te schuiven’.  Als je anogenitale wratten hebt, is het niet nodig jezelf vaker te laten onderzoeken. Zie onze folder over ‘Baarmoederhalskankeronderzoek’ voor meer informatie.