Artritis

Ook wel genoemd: 
Artritis psoriatica

Wat is artritis psoriatica?

Artritis betekent een ontsteking van de gewrichten. Psoriasis is een veel voorkomende huidaandoening waarbij zich plekken (‘plaques’) van rode, schilferige huid ontwikkelen. Artritis psoriatica is een bepaalde vorm van artritis die zich ontwikkelt bij sommige mensen die ook psoriasis hebben.

Wat is een gewricht?

Een gewricht is waar twee botten bij elkaar komen. Gewrichten staan beweging en flexibiliteit van verschillende delen van het lichaam toe. De beweging van de botten wordt veroorzaakt door spieren die aan pezen, die vastzitten aan botten, trekken.

Kraakbeen is een hard, glad weefsel dat de uiteinden van botten bedekt. Tussen het kraakbeen van twee botten die een gewricht vormen is een kleine hoeveelheid dikke vloeistof aanwezig, synoviale vloeistof genoemd. Deze vloeistof ‘smeert het gewricht’ wat vloeiende bewegingen tussen de botstukken mogelijk maakt.

De synoviale vloeistof wordt gemaakt door het synovium. Dit is het weefsel dat het gewricht omringt. Het buitenste gedeelte van het synovium wordt het gewrichtskapsel genoemd. Dit is sterk, geeft het gewricht stabiliteit en weerhoudt de botten ervan om buiten het gewricht te bewegen. Omringende gewrichtsbanden en spieren helpen ook om steun en stabiliteit aan gewrichten te geven.

Wie krijgt artritis psoriatica?

Ongeveer 10% van de mensen met psoriasis ontwikkelt artritis psoriatica. (Ongeveer 2-3% van de Nederlandse bevolking heeft psoriasis naar schatting. Zie de aparte folder ‘Psoriasis’ voor meer details).

In de meeste gevallen ontwikkelt de artritis zich na de psoriasis – meestal binnen 10 jaar nadat psoriasis zich voor het eerst ontwikkelde. Maar in sommige gevallen ontwikkelt de artritis veel later. In een klein aantal gevallen ontwikkelt de artritis zich eerst, soms maanden of zelfs jaren voordat huidafwijkingen ontstaan.

Psoriasis ontstaat meestal tussen 15 en 25 jaar en artritis psoriatica meestal tussen 25 en 50 jaar. Beide aandoeningen kunnen echter op elke leeftijd ontstaan, ook in de jeugd.

Noot: mensen met psoriasis hebben dezelfde kans als iedereen op het ontwikkelen van andere vormen van artritis zoals reumatoïde artritis en osteoartritis. Artritis psoriatica is anders, en is een bepaalde vorm van artritis die alleen ontstaat bij sommige mensen met psoriasis.

Wat veroorzaakt artritis psoriatica?

De precieze oorzaak is onbekend. Er ontwikkelt zich een ontsteking in het synovium van de aangetaste gewrichten (het weefsel dat ieder gewricht omringt) en soms in andere delen van het lichaam zoals de pezen of gewrichtsbanden. Het is onduidelijk wat tot de ontsteking aanzet. Het lijkt dat het immuunsysteem op een of andere manier wordt aangetast, wat leidt tot ontsteking. Genetische factoren lijken belangrijk omdat artritis psoriatica vaker ontstaat bij familieleden van mensen met artritis psoriatica. Het is echter niet direct een erfelijke aandoening. Er wordt gedacht dat een virus of een andere factor in de omgeving het immuunsysteem kan aanzetten om de ontsteking te veroorzaken bij mensen die er genetisch vatbaar voor zijn.

Welke gewrichten zijn aangetast bij artritis psoriatica?

Ieder gewricht kan aangetast zijn. Er zijn echter vijf veel voorkomende patronen van deze ziekte aan te tonen. Mensen die bij psoriasis gewrichtsklachten krijgen hebben vaak één van die patronen of hebben kenmerken van twee patronen. Deze vormen zijn:

Asymmetrische oligoarticulaire artritis
Dit is een veel voorkomend patroon en neigt het minst ernstig te zijn. ‘Oligo’ betekent ‘weinig’. In deze vorm zijn er bij elke ‘aanval’ meestal minder dan vijf gewrichten aangetast. Meestal is een groot gewricht aangetast is (bijvoorbeeld de knie) en een paar kleine gewrichten in de vingers of tenen.

Symmetrische poliartritis
Dit patroon is ook vrij veel voorkomend. Symmetrisch betekent dat als een gewricht aangetast is aan de rechter kant van het lichaam (zoals de rechterelleboog), hetzelfde gewricht aan de linkerkant ook vaak aangetast is. Poliartritis betekent dat verschillende gewrichten ontstoken raken, meestal verschillende kleinere gewrichten in de pols en vingers.

Spondylitis met of zonder sacroiliitis
Dit patroon ontstaat in ongeveer 5% van de gevallen. Spondylitis betekent een ontsteking van de gewrichten van de wervels. Sacroiliitis betekent een ontsteking van het gewricht tussen het sacrum (onderste deel wervelkolom) en het bekken (heupbot). Rugpijn is de belangrijkste klacht.

Distale interfalangeale gewrichts predominantie
Dit is een zeldzame vorm waar de kleine gewrichten dichtbij de nagel (distale interfalangeale gewrichten) in de vingers en tenen vooral aangetast zijn.

Artritis mutilans
Dit is een zeldzame vorm waar ernstige artritis misvormingen aan de vingers en tenen geeft.