Artrose

Ook wel genoemd: 
Osteoartritis

Wat is artrose?

Artritis betekent ontsteking van de gewrichten. Osteoartritis (OA) betekent dat behalve het kraakbeen ook botweefsel aangetast kan zijn. In de vakliteratuur wordt osteoartritis vaak artrose genoemd, in het Nederlands beter bekend als ‘slijtage’. Het is misschien wel de meest voorkomende botaandoening in Nederland. En treft dus vooral het kraakbeen van het gewricht en het botweefsel daar dicht in de buurt.

Wat is een gewricht

Een gewricht is waar twee botten elkaar ontmoeten. Gewrichten staan beweging en flexibiliteit van verschillende delen van het lichaam (ten opzichte van elkaar) toe. De beweging van de botten wordt veroorzaakt door spieren die aan pezen, die vastzitten aan botten, trekken.

Kraakbeen is een hard, glad weefsel dat de uiteinden van botten bedekt. Tussen het kraakbeen van twee botten die een gewricht vormen bevindt zich een kleine hoeveelheid van stroperige vloeistof, synoviaalvocht genaamd. Deze vloeistof ‘smeert het gewricht’ wat een vloeiende beweging tussen botten mogelijk maakt.

De synoviale vloeistof wordt gemaakt door het synovium. Dit is het weefsel dat het gewricht omringt. Het buitenste gedeelte van het synovium wordt het gewrichtskapsel genoemd. Dit is sterk, geeft het gewricht stabiliteit en weerhoudt de botten ervan buiten het gewricht te bewegen. Omringende gewrichtsbanden en spieren helpen ook steun en stabiliteit aan gewrichten te geven.

Wat veroorzaakt artrose?

Bij gewrichten met artrose raakt het kraakbeen beschadigd en versleten. De precieze reden waarom het kraakbeen van sommige gewrichten beschadigd raakt is onduidelijk. Factoren die een rol kunnen spelen zijn:

  • Leeftijd. Artrose komt meer voor op hogere leeftijd. Het kan zijn dat de staat van de bloedtoevoer naar het gewricht en de staat van de natuurlijke regelmechanismen minder goed wordt bij mensen als ze ouder worden.
  • Genen. Er kan enige erfelijke aanleg op ontwikkeling van artrose.
  • Zwaarlijvigheid. Artrose aan knieën en heupen ontwikkelt zich eerder of ernstiger bij zwaarlijvige mensen.
  • Etnische afkomst. Artrose van de heup komt vaker voor bij blanke Europeanen.

Wie krijgt artrose?

Primaire artrose ontwikkelt zich in voorheen gezonde gewrichten. De meeste gevallen ontwikkelen bij mensen boven de 50 jaar. Zo tegen het 65e heeft op zijn minst de helft van de mensen een beetje slijtage in sommige gewrichten. Het is in veel gevallen licht, maar ongeveer 10% van de  mensen van 65 jaar en ouder is behoorlijk belemmerd (tot gehandicapt) door artrose (voornamelijk als gevolg van artrose van heupen of knieën).

Secundaire artrose ontwikkelt in daarvoor abnormale gewrichten om verschillende redenen. Het ontwikkelt zich makkelijker in beschadigde of misvormde gewrichten. Dit kan al ontstaan bij jonge mensen.

Welke gewrichten worden aangetast?

De heupen, knieën, vingergewrichten, duimgewrichten en lagere rug- en bekkengewrichten zijn gewrichten die vaak aangetast worden.  Minder vaak worden schouders, ellebogen, polsen, enkels en teengewrichten getroffen. In veel gevallen, ontwikkelen een paar gewrichten klachten met een of twee gewrichten die de meeste klachten krijgen. Bij sommige mensen ontwikkelt artrose zich in veel gewrichten (= gegeneraliseerde artrose).