Astma

Wat is astma? Wie krijgt het?​

Astma is een aandoening van de lagere luchtwegen, meestal inclusief de ‘kleinste luchtwegen’ (bronchiolen), waarbij die luchtwegen af en toe vernauwen, waardoor er minder lucht doorheen kan. Dit veroorzaakt de typische ‘astmaverschijnselen’. Hoe ver de luchtwegen vernauwen en hoe lang dit duurt, verschilt vaak heel sterk.

Iedereen kan, op elke leeftijd, astma krijgen. Normaal gesproken begint het op jonge leeftijd. Zo’n 4,5% van de Nederlandse kinderen tot en met 14 jaar en gemiddeld 3 op de 100 volwassenen heeft astma. Soms hebben hele families astma, maar het komt net zo vaak voor dat slechts 1 gezinslid astma heeft.

Wat zijn de verschijnselen van astma indien niet behandeld wordt?

De algemene verschijnselen zijn hoesten en kortademigheid. Vaak komt het ook voor dat je ‘buiten adem’ raakt en een beklemd gevoel op de borst krijgt.

Al deze verschijnselen wisselen per keer. Ook zijn ze bij sommige mensen veel sterker aanwezig dan bij anderen.
Hoe lang het duurt is ook vaak heel verschillend. Soms een uur, maar een aanval kan ook, als er niet behandeld wordt, wel een paar dagen of zelfs een week duren.

Wat is de oorzaak van astma?

Astma wordt veroorzaakt door een ontsteking in de luchtwegen. Waarom die ontsteking ontstaat is niet bekend. De ontsteking zorgt vooral voor irritatie van de spieren rondom de luchtwegen. Die spieren trekken samen, waardoor de luchtwegen smaller worden. Dan is het natuurlijk moeilijker om adem te halen, zodat je benauwd en kortademig wordt. De ontsteking veroorzaakt ook afzetting van slijm in de luchtwegen. Daardoor ga je hoesten en wordt het ademen verder bemoeilijkt.

Hoe wordt astma vastgesteld?

De verschijnselen van astma zijn soms zó duidelijk, dat het voor de dokter makkelijk is om de diagnose vast te stellen. Bij twijfel kan een eenvoudige test uitkomst bieden. De meest eenvoudige test is het meten van de uitademingssnelheid door middel van een peak-flow meting (zie hieronder).

Soms wil men de diagnose astma bevestigen door middel van een spirometrietest. Hierbij wordt de longfunctie gemeten. Daarvoor moet in een apparaat geademd worden, waarbij snelheid en hoeveelheid lucht tijdens in- en uitademing wordt gemeten.

Wat is een Peak-Flow-Meter?

De peak-flow meter is een klein apparaatje wat je in je hand kunt houden en waar je in moet blazen. De eerste keer zal de onderzoeker aangeven hoe je dat het beste doet.
De meter meet de snelheid waarmee lucht uit de longen geblazen kan worden. Hoe groot of sterk je ook bent, als de luchtwegen vernauwd zijn, liggen de resultaten lager dan verwacht mag worden van iemand van kouw leeftijd, postuur en geslacht.

Is de astma op moment van peak-flow meting onbehandeld dan valt het resultaat slechter uit dan in gezonde toestand of het resultaat is bij verschillende metingen steeds wisselend. Ook zijn de waarden ’s ochtends slechter dan ’s avonds.

Diagnose astma is waarschijnlijk als bij herhaalde metingen de waarden verlaagd zijn tov de ‘normaal’ of dat steeds verschillende waarden worden gemeten.

Op het moment dat de luchtwegen (weer) open zijn, zal de meter een hogere waarde gaan aangeven. Zo is goed af te lezen of een behandeling werkt. Bij een positief resultaat verbeteren de waarden van de peak-flow meter. Dit apparaatje is dan ook een handig en nuttig hulpmiddel bij de behandeling van astma.

Raak je astma ooit kwijt?

Er bestaat geen ‘voor eens en altijd’ kuur. Wel staat vast, dat ongeveer de helft van de kinderen bij wie astma geconstateerd wordt ‘over de ziekte heen groeien’ zodat ze er op het moment dat ze volwassen zijn, geen last meer van hebben.

Voor veel volwassenen zal astma het ene moment sterker en het andere moment minder optreden. Bij sommigen is de winterperiode het ergst, weer anderen hebben meer last in het hooikoortsseizoen.

Hoewel niet te genezen, kan astma goed behandeld worden. Vaak zal een intensieve behandeling tijdens periodes waarin de astmaverschijnselen het sterkst zijn al veel uitkomst bieden.

Een aantal algemene ‘tips’ over astma

  • Het is heel belangrijk om goed te leren hoe je de inhalator op de juiste manier gebruikt.
    Sommige mensen blijven last houden van astmaverschijnselen, enkel en alleen omdat ze de inhalator niet goed gebruiken, waardoor de medicijnen niet op de juiste manier in de luchtwegen komen. Vraag altijd advies aan je arts, (gespecialiseerde) verpleegkundige of praktijkondersteuner, alsjeu eraan twijfelt of je de inhalator wel goed gebruikt.
  • Ga naar je arts als de verschijnselen – ondanks medicijngebruik - niet volledig onder controle raken. En zeker als ze erger worden!
    Bijvoorbeeld als:
    • hoesten of kortademigheid tijdens de nacht last geeft;
    • sporten moeilijk gaat door astmaverschijnselen;
    • de luchtwegverwijders veel vaker gebruikt moeten worden dan normaal.
    • Aanpassen van de keren dat je de inhalator gebruikt, of veranderen van de hoogte van de dosis, kan de verschijnselen weer onder controle brengen.
  • Waarschuw direct je dokter als ernstige verschijnselen niet onder controle gebracht kunnen worden met een luchtweg verwijder.
    Met name als je moeite heeft om te praten tijdens perioden van kortademigheid. Het is mogelijk dat je dan met spoed hoge doses luchtweg verwijders nodig hebt of misschien dat je zelfs wel in het ziekenhuis moet worden opgenomen voor verdere behandeling. Negeer deze signalen niet. Een hevige astma-aanval kan levensbedreigend zijn!!!
  • Een jaarlijkse griepprik wordt in elk geval aanbevolen indien je regelmatig of herhaald hoge doses corticosteroïden gebruikt (puffs of tabletjes) en/of als je een keer wegens een astma-aanval opgenomen bent geweest in een ziekenhuis.