Bedplassen

Ook wel genoemd: 
Enuresis nocturna

Wat is bedplassen?

Bedplassen wil zeggen dat kinderen in hun slaap de urine laten lopen, dat wil zeggen het ongecontroleerd doen van een volledige plas tijdens de slaap. Veel ouders verwachten dat kun kind dit op het derde levensjaar al niet meer doet. Hoewel veel kinderen op die leeftijd al niet meer in bed plassen, is het niet ongewoon dat kinderen luiers nodig hebben tot ze naar school gaan. Zelfs boven die leeftijd komt bedplassen regelmatig voor.

Ongeveer 12% van de kinderen plast op 6-jarige leeftijd nog in bed. Ongeveer 7% van de 8-jarigen heeft nog last van bedplassen. 1% van de volwassenen houdt last van bedplassen. Een kind dat ’s nachts nog nooit droog is gebleven heeft last van ‘primaire enuresis nocturna’. Een kind dat al een tijdlang ’s nachts droog is geweest en daarna weer in bed begint te plassen heeft ‘secundaire enuresis nocturna’.  Bedplassen komt bij jongens twee keer zo vaak voor als onder meisjes.

Wat is de oorzaak van bedplassen?

In de meeste gevallen is er geen specifieke oorzaak. Sommige factoren die wel een rol kunnen spelen zijn:

  • Ouders hebben soms onrealistische verwachtingen. Sommige kinderen ontwikkelen zich op het gebied van de blaas langzamer dan anderen. Dit is normaal en heeft niets te maken met intelligentie of andere ontwikkelingsproblemen. Hoewel het handig kan zijn als een kind met drie jaar al droog is, is het mogelijk dat de blaas meer tijd nodig heeft zich te ontwikkelen.
  • Een kleine blaasinhoud is een theorie. Sommige kinderen die bedplassen gaan overdag vaker dan gemiddeld naar het toilet. Ze vinden het moeilijker om de urine ‘vast te houden’ en hebben een meer ‘overactieve’ blaas. Als dit de oorzaak is, worden de problemen naar verloop van tijd meestal minder.
  • Een kleine verstoring in de hormonenbalans is een andere theorie. Het kan zijn dat kinderen die in bed plassen weinig van het hormoon genaamd ADH (anti diuretisch hormoon) aanmaken dan kinderen die ‘droog’ zijn. Dit hormoon vermindert de hoeveelheid urine die je lichaam produceert. Minder ADH betekent dat je meer urine aanmaakt. Als dit speelt, worden de problemen naar verloop van tijd meestal minder.
  • Blaasbewustzijn ’s nachts. Een kind dat in bed plast, kan zich minder bewust zijn van een volle blaas en minder snel wakker worden als het moet plassen. Als dit speelt worden de problemen naar verloop van tijd meestal minder.
  • Genetische (erfelijke) factoren. Bedplassen komt vaak in families voor. Ongeveer 1 op de 7 kinderen die pas laat met bedplassen stopt, heeft een ouder, broer of zuster die hetzelfde probleem had als kind.
    Ook zijn er factoren waarvan men aanneemt dat die het bedplassen beïnvloeden. Die kunnen wel het verschil uitmaken. Voorbeelden zijn:
  • Stress kan het bedplassen na een droge periode opnieuw op gang brengen. Bijvoorbeeld de eerste dag op school, de komst van een nieuwe baby, ziekte, verhuizen, gepest worden, mishandeling, etc.
  • Eten en drinken dat cafeïne bevat, waaronder thee, koffie, cola en chocola. Cafeïne vergroot de hoeveelheid urine die door de nieren wordt aangemaakt.
  • Verstopping. Een grote hoeveelheid ontlasting in het rectum kan druk uitoefenen op de achterkant van de blaas en irritatie veroorzaken. Onderzoek wijst uit dat 1 op de 3 kinderen met dit probleem ’s nachts in bed plast.
  • Kinderen met ADHD lopen een verhoogd risico op bedplas problemen.

Andere ‘medische’ oorzaken van bedplassen zijn zeldzaam. Bijvoorbeeld: een urineweginfectie, slaap-apneu (onderbrekingen in de ademhaling tijdens het slapen) vanwege verstopte luchtwegen, diabetes en zeldzame ziekten van de blaas. Als het kind overdag ook moeite heeft de urine binnen te houden, is de kans groter dat de oorzaak van medische aard is. We spreken in dat geval overigens van incontinentie (het niet kunnen ophouden van de urine). Een arts kan deze oorzaken in de regel uitsluiten middels onderzoek en een urinetest. Soms worden er meerdere onderzoeken verricht bij kinderen die ook overdag plassen om te zien of ze een blaasaandoening hebben.