Bloedarmoede door gebrek aan ijzer oorzaak

Ook wel genoemd: 
IJzergebreksanemie

Wat is de oorzaak?

Een normaal uitgebalanceerd dieet bevat in de regel voldoende ijzer om aan de behoefte van ons lichaam te voldoen. Een lage ijzerspiegel die leidt tot bloedarmoede kan verschillende oorzaken hebben. Sommigen zijn ernstiger dan anderen:

Zware menstruatie
Bloedarmoede komt veel voor bij vrouwen van alle leeftijden die zwaar menstrueren. Een aantal vrouwen krijgt op een bepaald moment last van bloedarmoede. De hoeveelheid ijzer die je eet kan onvoldoende zijn om het ijzer te vervangen dat je tijdens het menstrueren verliest. Zwaar menstrueren wil niet altijd zeggen dat je ook bloedarmoede hebt. De kans op ijzergebrek is groter als je dieet (te) weinig ijzer bevat.

Zwangerschap
Een groeiende baby heeft ijzer nodig en hij/zij haalt dat bij de moeder weg. Bloedarmoede komt veel voor bij zwangere vrouwen. De kans op ijzergebrek neemt toe als je dieet (te) weinig ijzer bevat.

Slechte opname van ijzer
Sommige darmaandoeningen leiden tot een slechte opname van o.a. ijzer, bijvoorbeeld coeliakie.

Darmbloedingen
Verschillende darmaandoeningen kunnen leiden tot ‘interne bloedingen’. Soms gebeurt dat heel plotseling, bijvoorbeeld als er een zweer in de twaalfvingerige darm of een maagzweer kapot gaat, met een maag- of darmbloeding tot gevolg. Het overgeven van bloed (rood) en bloed in de stoelgang (bijna zwart) zijn duidelijke signalen van zo’n bloeding.

Vaak zijn de signalen echter helemaal niet duidelijk. Een constant klein verlies van bloed via de darmen kan ongemerkt het lichaam verlaten, en op die manier kan je meer ijzer verliezen dan je binnenkrijgt. Aandoeningen die dit kunnen veroorzaken zijn o.a.: zweren in de maag of twaalfvingerige darm, colitis (ontsteking aan de dikke darm), ontsteking aan de slokdarm, aambeien, darmkanker en andere zeldzame darmaandoeningen. Als je één van deze aandoeningen hebt, kan je ook andere darmsymptomen hebben, zoals maagpijn, constipatie of diarree. Het is echter mogelijk dat je in de eerste stadia van deze aandoeningen geen symptomen hebt, en dat bloedarmoede het eerste signaal is dat er iets aan de hand is. Bij oude mensen kan bloedarmoede bijvoorbeeld een eerste signaal van darmkanker zijn, maar moet ook altijd goed naar de samenstelling van het voedselpatroon gekeken worden.

Medicatie
Sommige medicijnen die je ter behandeling van andere aandoeningen gebruikt kunnen soms interne bloedingen veroorzaken zonder dat er sprake is van klachten. Het meest voorkomende voorbeeld is aspirine. Andere ontstekingsremmers, zoals Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac, kunnen bij sommige mensen hetzelfde effect teweeg brengen. (De reden hiervoor is dat ontstekingsremmers soms de maagwand irriteren en zo bloedingen veroorzaken).

Bloedingen in nieren en/of urinewegen
Een klein beetje bloedverlies bij aandoeningen aan de nieren en blaas worden soms niet opgemerkt in de urine. Toch kan het genoeg zijn om bloedarmoede te veroorzaken.

Dieetfactoren
Soms is het niet eten van ijzerhoudend voedsel de oorzaak van de bloedarmoede. Dit komt in Nederland relatief weinig voor omdat ijzer in onder andere vlees, lever, groenten, bloem, eieren en andere voedingsstoffen zit. Sommige mensen kunnen echter maar net genoeg ijzer binnenkrijgen voor de normale behoefte, ze komen dan in problemen als er andere factoren bij komen, bijvoorbeeld bij kinderen in de groeifase een dieet met te weinig ijzer, bij zwangerschap, bij zware menstruatie, bij ouderen die hun dieet niet meer voldoende samenstellen.

Een speciaal dieet zoals een veganistisch dieet of een beperkt vegetarisch dieet kan ook wel eens te weinig ijzer bevatten. Traditionele diëten in sommige delen van de wereld bevatten een hoog gehalte aan stoffen zoals fytaten en polyfenolen, bijvoorbeelden sommige soorten brood, rijst, granen en thee. Deze stoffen remmen de manier waarop ijzer wordt opgenomen door de darmen. Dus als je veel van deze voedingsstoffen binnenkrijgt, dan kan dat leiden tot een gebrek aan ijzer. In andere landen komt bloedarmoede daardoor vaker voor. De rol van fytaten kan overigens geremd worden door de inname van vitamine C.

Mijnworminfectie (haakworminfectie)
Wereldwijd is deze darminfectie de meest voorkomende oorzaak van ijzergebreksanemie. Het treft mensen de lokale bevolking, maar ook toeristen en bezoekers. De worm voedt zich met bloed in de darmen.