Chronisch nierlijden

Ook wel genoemd: 
Chronische nierinsufficiëntie

Wat zijn de belangrijkste functies van de nieren?

De belangrijkste functies van de nieren zijn:

  • Het filteren van afvalstoffen uit de bloedbaan naar de urine om te worden afgevoerd.
  • Het helpen de bloeddruk op peil te houden – deels door de hoeveelheid water die als urine het lichaam heeft verlaten en deels door het maken van hormonen die helpen de bloeddruk op peil te houden.
  • Een soort hormoon erytropoëtine (EPO) te maken, wat het beenmerg stimuleert om rode bloedcellen te maken. Dit is nodig om bloedarmoede te voorkomen.
  • Ervoor te zorgen dat de verschillende zouten en chemische stoffen in het bloed op het juiste niveau blijven. Bijvoorbeeld, natrium, kalium, calcium en fosfaat. Een onevenwichtigheid van zouten en chemische stoffen in de bloedbaan kan leiden tot problemen in andere delen van het lichaam.

Wat is een chronisch nierlijden?

Chronisch nierlijden betekent dat je nieren ziek of beschadigd zijn en als gevolg daarvan niet meer goed kunnen werken. Dus kunnen de verschillende functies van de nieren, zoals beschreven in het vorige deel, worden beïnvloed. Een hele reeks oorzaken kunnen chronisch nierlijden veroorzaken (zie later).

Enkele termen uitgelegd:

  • Chronisch betekent aanhoudend, doorlopen of voor lange tijd aanwezig. Het betekent niet 'ernstig' zoals sommige mensen denken. Je kunt een milde chronische ziekte hebben. Veel mensen hebben een licht chronisch nierlijden.
  • Renaal betekent 'met betrekking tot de nieren'.
  • Chronische nierinsufficiëntie is een term die soms wordt gebruikt en betekent ongeveer hetzelfde als chronisch nierlijden. Chronisch nierlijden is een betere term aangezien insufficiëntie betekent dat de nieren totaal niet meer werken. In de meeste gevallen van chronisch nierlijden is dit niet het geval. De meeste mensen die chronisch nierlijden hebben, hebben slechts een lichte of matige vermindering van de nierfunctie, die meestal geen symptomen veroorzaakt, en de nieren falen niet, maar functioneren nog (deels).
  • Acuut nierfalen betekent dat de functie van de nieren snel achteruit gaat – in uren of dagen. Bijvoorbeeld er kan sprake zijn van acuut nierfalen als je een ernstige bloedinfectie hebt die de nieren kan aantasten. Dit is in tegenstelling tot chronisch nierlijden waar de daling in functie van de nieren is zeer geleidelijk gaat – in maanden of jaren. Acuut nierfalen wordt niet behandeld in dit artikel.

Hoe wordt chronisch nierlijden gediagnosticeerd?

Een eenvoudige test kan een schatting maken van de hoeveelheid bloed die wordt gefilterd door de glomeruli in de nieren gedurende een bepaalde tijd. Deze test heet de meting van de glomerulaire filtratiesnelheid (Engelstalige afkorting: GFR). Bij mensen met een normale bloeddruk is dat ongeveer 0,12 liter per minuut of ongeveer 170 liter per dag. Als sommige glomeruli (de kleine filters in de nieren) zijn beschadigd en niet zoveel filteren als normaal, dan heeft is sprake van een verminderde nierfunctie.

Berekening van de GFR houdt een bloedtest in die een chemische stof genaamd creatinine meet. Creatinine is een afbraakproduct van spierweefsel. Creatinine wordt normaal gesproken uit het bloed gehaald door de nieren. Als je nieren niet goed werken en de glomeruli niet zo veel bloed filteren als normaal, stijgt het niveau van creatinine in het bloed. De GFR wordt berekend op basis van je leeftijd, geslacht en creatininegehalte in het bloed. Een aanpassing van de berekening is nodig voor mensen van Afro-Caribische afkomst.

Chronisch nierlijden wordt gediagnosticeerd op basis van de GFR en andere factoren, en is verdeeld in vijf fasen:

  • Fasen van Chronisch nierlijden GFR ml/min/1.73m
  • Fase 1 - De GFR toont normale nierfunctie, maar je hebt al enige nierschade of ziekte. Je kunt bijvoorbeeld een aantal eiwitten of bloed in je urine hebben, een afwijking van je nieren, nier-ontsteking, enz. 90 of meer
  • Fase 2 - Licht verminderde nierfunctie en je hebt al enige nierschade of ziekte. Mensen met een GFR van 60-89 zonder nierschade of ziekte worden niet geacht chronisch nierlijden te hebben.
  • Fase 3 - Matig verminderde nierfunctie. 30 tot 59
  • Fase 4 - Ernstig verminderde nierfunctie. 15 tot 29
  • Fase 5 - Zeer ernstig verminderde nierfunctie. Dit is soms het eindstadium nierfalen genoemd of permanente nierinefficiëntie. Minder dan 15

Wie krijgt de GFR-test?

Deze test wordt vaak gedaan als onderdeel van een routine-check bij mensen met nierziekten of met aandoeningen die van invloed kunnen zijn op de nieren, zoals diabetes of een hoge bloeddruk. Het wordt ook vaak gebruikt als een routinecheck bij veel medische situaties. Als je chronisch nierlijden hebt, wordt de GFR-test meestal gedaan op gezette tijden om je nierfunctie te controleren.

Hoe vaak komt chronisch nierlijden voor?

Ongeveer 1 op de 10 mensen hebben een zekere mate van chronisch nierlijden. Het kan zich op elke leeftijd ontwikkelen en verschillende omstandigheden kunnen leiden tot chronisch nierlijden. Het komt meer voor naarmate je ouder wordt. Ongeveer de helft van de mensen van 75 jaar of ouder hebben een zekere mate van chronisch nierlijden.

De meeste gevallen van chronisch nierlijden zijn mild of matig.