COPD behandeling en medicatie

Ook wel genoemd: 
Chronisch obstructieve longziekten

Wat is de behandeling bij COPD?

Stoppen met roken is de belangrijkste behandeling. Het kan zijn dat er daarna geen andere behandeling nodig is als de ziekte zich in een vroeg stadium bevindt en de symptomen mild zijn.

Als de symptomen zorgwekkend worden dan kan één van de onderstaande behandelingen worden aangeraden. NB: geen van deze behandelingen kan COPD genezen, maar hooguit de symptomen verminderen. Sommige behandelingen kunnen opvlammingen van de klachten tegengaan. In de meeste gevallen is na 1-3 maanden duidelijk of een behandeling aanslaat of niet. Als de behandeling aanslaat, kan het worden voortgezet, maar anders heeft het geen zin.

Kortwerkende bronchusverwijdende inhalers
Vaak wordt een inhaler met een bronchusverwijdend medicijn voorgeschreven. Dit medicijn ontspant de spieren in de luchtwegen (bronchiën) met het doel de luchtwegen zover mogelijk te openen. Voorbeelden zijn:

  • Beta-2-adreno-receptoragonisten, bijvoorbeeld inhalers als salbutamol en terbutaline. Ze gaan verkramping van de luchtwegen tegen.
  • Bronchospasmolytische inhalers, bijvoorbeeld ipratropium, verminderen de bronchusobstructie (luchtwegvernauwing).
    Deze inhalers werken goed bij sommige mensen, maar minder goed bij anderen. In de meeste gevallen worden de symptomen binnen 5-15 minuten na het inhaleren van beta-2-adreno-receptoragonisten minder erg, en binnen 30-40 minuten bij de bronchospasmolytica. In beide gevallen werkt de inhaler zo’n 3-6 uur. Sommige mensen met lichte of wisselende symptomen hebben aan een inhaler genoeg voor die momenten waarop de symptomen opvlammen. Anderen moeten de inhaler regelmatig gebruiken. De twee soorten inhalers werken op verschillende manieren. Voor sommige mensen is een combinatie van de twee beter dan één alleen.

Langwerkende bronchusverwijdende inhalers

Voorbeelden hiervan zijn de bèta-2-agonisten genaamde formoterol (Foradil)en salmeterol/fluticason (Seretide), en de bronchospasmolytische inhaler genaamd tiotropium (Spiriva). Ze werken op een vergelijkbare manier als de kortwerkende inhalers, maar iedere dosering werkt 12 uur. Het gebruik van één van deze inhalers kan een optie zijn als de symptomen ernstig blijven ondanks het gebruik van een kortwerkende inhaler.

Soms wordt een combinatie van de twee gebruikt. In andere gevallen wordt een combinatie van de twee types langwerkende inhalers gebruikt, met name door mensen met ernstiger symptomen en voor mensen bij wie de symptomen regelmatig opvlammen.

Corticosteroïden inhaler
Een corticosteroïden inhaler kan een goede toevoeging zijn naast een bronchusverwijdende inhaler bij ernstige symptomen of regelmatige opvlammingen. Corticosteroïden verminderen de ontsteking. Er bestaan verschillende merken corticosteroïden inhalers. Op zichzelf kan het zijn dat een corticosteroïden inhaler geen vat heeft op de ‘normale’ symptomen, maar wel helpt opvlammingen te voorkomen.

Bronchusverwijdende tabletten of capsules
Deze bevatten medicijnen zoals theofylline, die ‘de luchtwegen openen’. Er zijn vaak bijwerkingen en inhalers werken in de regel beter. Sommige mensen vinden inhalers echter lastig te gebruiken en tabletten/capsules zijn een alternatief. Ze kunnen ook naast de bovenvermelde medicijnen worden gebruikt in ernstige gevallen.

Corticosteroïden tabletten
Een korte kuur van corticosteroïden wordt soms voorgeschreven als je een ernstige aanval van symptomen hebt (met name bij een luchtweginfectie). Ze helpen de ontsteking verminderen die door de infecties worden veroorzaakt. Op de lange termijn is het gebruik van dit medicijn niet aan te raden vanwege de mogelijke ernstige bijwerkingen.

Slijmoplossende medicijnen
Een mucolytisch (slijmoplossend) medicijn zoals carbocisteine (Dampo/Solvopect) of acetylcysteine maken het slijm minder dik en makkelijker op te hoesten. Als gevolg hiervan kan het voor bacteriën moeilijker zijn om het slijm te infecteren en zo een luchtweginfectie te veroorzaken. Mensen die dit medicijn innemen hebben in de regel minder last van de symptomen of opvlammingen ervan. Je moet het regelmatig innemen, en het werkt het best bij matige of ernstige COPD met frequente of ernstige opvlammingen.

Antibiotica
Een korte antibioticakuur wordt meestal voorgeschreven als je een luchtweginfectie hebt, of een opvlamming van de symptomen als gevolg van zo’n infectie.

Zuurstof
Dit kan helpen bij mensen met ernstige klachten. Het helpt niet in alle gevallen. Een specialist neemt doet in de regel eerst een meting van de arteriële zuurstofspanning in het bloed om vast te stellen of zuurstof helpt. Als dat het geval is, moet het tenminste 15 uur per dag worden ingeademd om effect te hebben. Normaal kom je alleen voor zuurstof in aanmerking als je niet rookt. Er is een serieus brandgevaar als je zuurstof gebruikt en wel rookt.

Operatief ingrijpen
Dit is in een zeer klein aantal gevallen een optie. Zo kan het verwijderen van een deel van de longen dat onbruikbaar is geworden de symptomen verminderen. De mogelijkheid van longtransplantatie is in onderzoek, maar is in de meeste gevallen geen realistische optie.

Behandeling van opvlammingen van symptomen
Bij opvlammingen van de symptomen kan je worden aangeraden om de dosering van je gebruikelijke behandeling te verhogen en/of andere behandelingen toe te voegen zolang de opvlamming aanhoudt. Bijvoorbeeld een verhoging van de dosis van je gebruikelijke inhaler en misschien daarnaast het tijdelijk gebruik van een andere inhalator. Ook wordt in dit geval vaak een korte kuur van antibiotica en/of corticosteroïden ingezet als onderdeel van de behandeling.

Als bij jou de symptomen vaak opvlammen, kan je arts je een ‘zelfmanagement plan’ aanraden. Dit is een geschreven actieplan dat door jou en je arts is overeengekomen waarin staat wat je zo snel mogelijk moet doen als de klachten plotseling erger worden. Bijvoorbeeld hoe je de doses van je inhalators moet verhogen als dat nodig is. Ook kan de arts je een paar corticosteroïden tabletten en/of antibiotica geven om achter de hand te hebben voor het geval dat.