E. Coli bacterie

Ook wel genoemd: 
Type VTEC 0157

Wat E. Coli?

E. Coli (of voluit Escherichia coli) is een bacterie waarvan een aantal verschillende soorten (varianten of typen) bestaan. De meeste soorten leven in de darmen van zoogdieren (en dus ook van mensen). Meestal kunnen ze geen kwaad en maken ze deel uit van de normale ‘darmflora’. Een aantal varianten kan echter leiden tot ernstige infecties en ziektes.

Welke infecties en ziektes kunnen veroorzaakt worden door E. Coli?

De voornaamste zijn:

Urineweginfecties
Bijvoorbeeld cyctitis, nierinfecties en andere ‘urineweg gerelateerde ontstekingen’. Ongeveer 90% van de urineweginfecties wordt veroorzaakt door een of andere variant van E. Coli. Vaak zijn die aanwezig in de darmen en zijn ze daar volledig onschuldig. Dat wordt anders als ze in de blaas of andere delen van de urinewegen terechtkomen. Meer gedetailleerde informatie kun je lezen in de artikelen ‘Cyctitis’, ‘Nierinfecties’ en ‘Urineweginfecties bij kinderen’.

Gastro-enteritis (darmontsteking)
Meestal wordt een darmontsteking veroorzaakt door bacteriën die normaal gesproken niet in de darmen voorkomen. Gastro-enteritis kan verschijnselen veroorzaken zoals diarree, overgeven, koorts en buikpijn. De oorzaak is vaak een voedselvergiftiging of besmetting door andere personen die de besmetting ook hebben. Diarree als je op reis bent wordt bijna altijd veroorzaakt door een variant van E. Coli.
Meer informatie vind je in de artikelen ‘Gastro-enteritis bij kinderen’ en ‘Gastro-enteritis bij volwassenen’.

Infecties in de buikholte (intra-abdominaal)
Deze infecties in de buikholte ontstaan vaak als de darmen beschadigd of gescheurd (geperforeerd) zijn. De normaal gesproken onschuldige E. Coli bacterie komt zo in de buikholte terecht (waar hij niet thuishoort) en kan daar een infectie veroorzaken. Bijvoorbeeld: buikvliesontsteking (peritonitis) of een abces in de buikholte, dat kan ontstaan na een acute blinde darmontsteking of als gevolg van een steekwond in de buik.

Andere infecties
Diverse varianten van E. Coli kunnen ook de oorzaak zijn van ziektes als longontsteking, hersenvliesontsteking, ontstekingen aan de botten en gewrichten, aan de huid en aan weke delen (weefsels die zich onder de huid, rondom de organen en botten of in de ruimtes daartussen bevinden). Dit laatste komt met name voor bij mensen met suikerziekte. Het blijkt dus dat praktisch elk deel van het lichaam geïnfecteerd kan worden met E. Coli.

Andere ziektes
Ook ziektes als het hemolytisch uremisch syndroom (HUS) en thrombotische thrombocytopenische purpura (TTP) worden in verband gebracht met de E. Coli. Ze zijn zeldzaam, maar wel heel ernstig en worden veroorzaakt door gifstoffen die door sommige varianten van de E. Coli worden afgescheiden. De meest bekende hiervan is de zgn. ‘verocytotoxine-producerende E. Coli (V.T.E.C.) 0157. Kortweg ook wel VTEC 0157 of E. Coli 0157 genoemd.

Het vervolg van dit artikel gaat alleen over VTEC 0157.

Wat is VTEC 0157?

De VTEC varianten van E. Coli maken gifstoffen aan die diverse ziektes kunnen veroorzaken. Deze gifstoffen worden verocytotoxinen genoemd (VT). Er zijn verschillende soorten VTEC die bij mensen een ziekte kunnen veroorzaken. De belangrijkste is echter VTEC 0157. Hoewel deze redelijk zeldzaam is, heeft het de afgelopen jaren diverse keren voor besmetting gezorgd.

Wat zijn de verschijnselen bij een infectie veroorzaakt door VTEC 0157 besmetting?

VTEC 0157 kan een hele serie gevolgen hebben. Van ‘helemaal geen klachten’, tot een ernstige, levensbedreigende ziekte.

Gastro-enteritis (darmontsteking)
Bij sommige mensen met een VTEC 0157 besmetting doen zich de typische verschijnselen van een darmontsteking voor: diarree al of niet gecombineerd met overgeven, buikkrampen en koorts. Soms is er bloed aanwezig in de diarree. Meestal houden de klachten een aantal dagen aan en zijn ze – net als bij andere vormen van darmontsteking – na een paar weken helemaal verdwenen.

Bloeding aan de dikke darm (hemorragische colitis)
In een aantal gevallen zal VTEC 0157 een ontsteking aan de darm veroorzaken, die zorgt voor ernstige bloedingen. Dit gaat gepaard met ernstig bloederige diarree en buikpijn die zich kan verergeren. In de meeste gevallen is er geen koorts.
De verschijnselen zijn een aantal dagen ernstig, waarna ze langzaam minder worden en tenslotte verdwijnen (over het algemeen binnen twee weken). In feite lijkt dit heel sterk op een ernstige darmontsteking.

Hemolytisch uremisch syndroom (HUS)
Ongeveer 10% van de kinderen die besmet raken met VTEC 0157 krijgen het hemolytisch uremisch syndroom (HUS), bovenop een darmontsteking of bloeding aan de dikke darm. Het hemolytisch uremisch syndroom (HUS) wordt veroorzaakt door gifstoffen afkomstig van de VTEC 0157 bacterie. Het syndroom zorgt voor nierproblemen, voor een soort bloedarmoede (hemolytische anemie =
bloedarmoede als gevolg van te grote afbraak van het bloed) en voor trombocytopenie (= verlaagd aantal bloedplaatjes). Van de kinderen die een infectie met dit type E.coli krijgen overlijdt ongeveer 10% aan de gevolgen van hemolytische anemie.

Thrombocytopenische purpura (TTP)

Deze ziekte ontwikkelt zich met name bij volwassenen die besmet zijn met VTEC 0157. De ziekte geeft serieuze problemen met het bloed, de nieren en de hersenen en heeft soms de dood tot gevolg.

Asymptomatische drager
Soms hebben mensen een tijd lang de VTEC 0157 bacterie in hun darmen, maar doen zich geen verschijnselen voor. In die gevallen zal de bacterie echter wel ook in de ontlasting voorkomen. Je kunt in dat geval – ook al heb je zelf helemaal geen klachten – de bacterie overbrengen. Het is dan ook altijd noodzakelijk om te zorgen voor een goede hygiëne.

Hoe loop je een besmetting met VTEC op?

Je kunt besmet raken door het eten van voedsel waarin de VTEC 0157 bacterie aanwezig is. Dat komt niet vaak voor, maar áls het gebeurt, zijn de gevolgen ernstig. De afgelopen jaren is een aantal ‘uitbraken’ van besmettingen met VTEC 0157 gerapporteerd. De voedingsmiddelen waarin de bacterie aanwezig was waren onder andere: gehakt, melk, yoghurt, gekookt vlees, vleespastei, kaas, droge salami, rauwe groenten, ongepasteuriseerd appelsap en water.

Ben je eenmaal besmet, dan duurt het tussen de 1 en 14 dagen (maar meestal 3 tot 4 dagen) voordat de verschijnselen zich voordoen.

Draag je de VTEC 0157 bacterie in je, dan zul je hem ‘verspreiden’ via je ontlasting. Soms zelfs nog 7 weken nadat bij jezelf de verschijnselen al zijn verdwenen. De voornaamste bron van verspreiding is dan ook een slechte hygiëne. Bijvoorbeeld door niet je handen te wassen na een toiletbezoek of door het niet hygiënisch bereiden van eten.

VTEC 0157 komt voor bij gezonde runderen en schapen. Ze zijn al een paar keer een bron van besmetting geweest. Ook zwemmen in vervuild water heeft gezorgd voor besmetting.

Hoe wordt een VTEC besmetting ontdekt (diagnose)?

Bestaat het vermoeden van een VTEC besmetting, dan wordt een klein beetje ontlasting onderzocht. Onderzoek in een laboratorium kan de aanwezigheid van de VTEC 0157 bacterie aantonen en zo de besmetting bevestigen.

Welke behandelingen zijn mogelijk bij een VTEC 0157 besmetting?

Er bestaat geen officiële behandelmethode tegen besmetting met VTEC 0157. In de meeste gevallen veroorzaakt de besmetting Gastro-Enteritis (darmontsteking) of hemorragische colitis (bloeding aan de dikke darm). Deze ziektes verdwijnen meestal ‘uit zichzelf’, doordat het immuunsysteem van het lichaam de bacterie opruimt.
Heel belangrijk is het, om ervoor te zorgen dat je niet ‘uitdroogt’. Dus is het zaak om heel veel te drinken. In ernstige gevallen krijgen mensen een infuus om het vocht in het lichaam op peil te houden.

Meer informatie over ‘Gastro-Enteritis bij kinderen’ en ‘Gastro-Enteritis bij volwassenen’ lees je in aparte artikelen.

In geval van het hemolytisch uremisch syndroom (HUS) of thrombocytopenische purpura (TTP) is meestal ziekenhuisopname noodzakelijk. De behandeling moet gedaan worden door een specialist. Zo kan het verloop van de ziekte beter in de gaten worden gehouden, totdat de gifstoffen (en de veroorzakende bacterie) uit het lichaam zijn verdwenen.

Meestal wordt er geen antibiotica gegeven. Zeker niet aan kinderen, omdat het vermoeden bestaat dat de antibiotica er bij kinderen voor zorgt dat de gastro-enteritis of de hemorragische colitis zich ontwikkelt tot een hemolytisch uremisch syndroom.

Wat zijn de vooruitzichten bij besmetting met VTEC 0157 (prognose)?

Zoals hierboven al gezegd, kan een besmetting bij de een helemaal onopgemerkt voorbij gaan, terwijl een ander in een levensbedreigende situatie terechtkomt. De meeste mensen krijgen een akelige darmontsteking, maar ze genezen wel volledig. Meestal zijn de verschijnselen na ongeveer twee weken verdwenen. Dat geldt echter niet voor mensen die het hemolytisch uremisch syndroom of thrombocytopenische purpura krijgen. De verschijnselen die daarbij horen duren veel langer.

De afgelopen jaren zijn een paar mensen gestorven aan de gevolgen van een besmetting met VTEC 0157. Meestal kwam dat, omdat de besmetting zich ontwikkelde tot het hemolytisch uremisch syndroom of thrombocytopenische purpura. In 1997 stierven er bijvoorbeeld in Schotland 20 mensen aan de besmetting.
Een besmetting met VTEC 0157 geeft een risico van tussen de 1 en de 5 op de honderd dat je er aan overlijdt.

Kan een besmetting met VTEC 0157 voorkomen worden (preventie)?

Hygiëne is het voornaamste woord! Eten moet schoon worden bewaard, voorbereid en gekookt. Daardoor zal besmetting met VTEC 0157 (en darmontsteking) in de meeste gevallen al worden voorkomen.
En was ook ALTIJD je handen:

  • Als je naar het toilet bent geweest.
  • Voordat je eten aanraakt.
  • Nadat je rauw vlees hebt aangeraakt (vooral als je daarna meteen bereid eten wilt vastpakken).
  • Na tuinieren.
  • Na spelen en/of verzorgen van huisdieren of boerderijdieren. Let op! Ook gezonde dieren kunnen de bacterie bij zich dragen.

Ben je besmet met de VTEC 0157 bacterie, dan moet je het volgende blijven doen TOTDAT de verschijnselen voorbij zijn EN de bacterie niet meer in je ontlasting aanwezig is:

  • Elke keer dat je van het toilet gebruikt maakt, alles schoonmaken dat je gebruikt. De doorspoelknop, de wc-bril, maar ook andere dingen die je vastpakt (zoals de klink) steeds schoonmaken met desinfecterende doekjes of met een desinfecterend middel, zoals chloor.
  • Steeds goed uitgebreid je handen wassen na toiletbezoek. Anderen NIET jouw handdoeken laten gebruiken.
  • Maak geen eten klaar voor anderen.
  • Niet naar je werk of school gaan totdat je dokter daar weer toestemming voor geeft.