Verzakking bekken

Ook wel genoemd: 
Genitale prolaps

Wat is een genitale prolaps (verzakking)?

De organen in het bekken van de vrouw zijn onder meer de baarmoeder, de blaas en de ingewanden. Deze organen worden normaal gesproken op hun plaats gehouden door een geheel van banden en spieren, waaronder de bekkenbodemspieren.

Een verzakking ontstaat, als de ondersteuning van de organen niet meer helemaal goed werkt. Het resultaat is dan dat een of meer organen uit het bekken naar beneden zakt/zakken. De enige ‘vrije ruimte’ waar ze naar toe kunnen zakken is de vagina. Een verzakking kan soms zó erg zijn, dat een orgaan of organen compleet uit de vagina hangen.

Wat zijn de diverse vormen van verzakking?

Over welke verzakking we spreken, zal afhankelijk zijn van het soort orgaan dat uit het bekken wegzakt. Over het algemeen wordt de volgende onderverdeling aangehouden:

  • Verzakking vanuit de voorzijde van het bekken
  • Verzakking van de plasbuis in de vagina (urethrocèle). 
  • Verzakking van de blaas in de vagina (cystocèle).
  • Zowel de blaas als de plasbuis zijn verzakt. Dit komt het meeste voor en wordt ook wel cysto-urethrocèle genoemd.
  • Verzakking vanuit de achterzijde van het bekken
  • Verzakking van de endeldarm in de vagina (rectocèle). Dit is de op 2 na meest voorkomende vorm. 
  • Verzakking vanuit het midden van het bekken

De mogelijkheid bestaat dat de baarmoeder uitzakt naar de vagina. Dat wordt in medische termen ‘descensus uteri’ genoemd. Het is de op één na meest voorkomende vorm van verzakking. Een baarmoederverzakking kent 3 vormen, afhankelijk van de ernst van de verzakking:

  • Eerste graad, waarbij de baarmoederhals in de vagina is gezakt.
  • Tweede graad, waarbij de baarmoederhals uit de vagina steekt.
  • Derde graad, waarbij de baarmoeder volledig buiten de vagina ligt.

Bij een hysterectomie wordt de baarmoeder (al dan niet samen met de baarmoedermond of –hals) verwijderd. Daarbij wordt de verbinding die normaal gesproken bestaat tussen de baarmoederhals en de vagina gesloten. Ook dit afgesloten deel kan eventueel nog weer verzakken in de vagina.

Tussen de endeldarm en de baarmoeder bevindt zich de ruimte van Douglas.  Als deze verzakt, dan wordt dat enterocèle (of darmprolaps) genoemd. Ingewanden kunnen deel uitmaken van de verzakking.

Hoe vaak komt een verzakking voor?

Dat is moeilijk aan te geven, omdat een groot aantal vrouwen met een verzakking niet naar de dokter gaat. Aangenomen wordt dat 50% van de vrouwen die ooit een kind hebben gehad last krijgt van een verzakking. Slechts 10-20% van hen gaat hiermee naar de dokter.

Waardoor wordt een verzakking veroorzaakt?

Meest voorkomende oorzaak is een bevalling. Tijdens een bevalling zullen de banden, spieren en zenuwen rondom het geboortekanaal en de vagina (inclusief de bekkenbodemspieren) enorm opgerekt worden. Ze kunnen daardoor beschadigd raken en zwakker worden, waardoor ze minder ondersteuning geven. Niet iedereen die een kind heeft gekregen krijgt ook een verzakking. Het gebeurt vooral als de bevalling heel zwaar was.

Alles wat zorgt voor een toename van de druk in de buik en het bekken kan aanleiding zijn tot de ontwikkeling van een verzakking, omdat banden en spieren vaak worden aangedaan. Meestal zal druk in de buik en het bekken (alweer) ontstaan door zwangerschap en bevalling. Echter ook overgewicht, longproblemen (met veelvuldig hoesten), regelmatig tillen van zware voorwerpen of problemen met de stoelgang, kunnen een aanslag op de banden en de spieren in de buik betekenen.

De kans op een verzakking neemt toe als je ouder wordt. Doordat na de menopauze minder oestrogene hormonen worden aangemaakt, zullen de bekkenbodemspieren en de banden rondom de vagina niet meer zo sterk zijn als voorheen.

Na verwijdering van de baarmoeder of na een andere gynaecologische ingreep (zoals een blaasoperatie) is de kans op een verzakking ook groter. Door de operatie kunnen banden en spieren zijn doorgesneden en vervolgens niet meer 100% zijn hersteld. Door de nieuwste operatietechnieken (zoals een kijkoperatie) wordt de kans hierop steeds kleiner.

Heel zeldzaam zijn verzakkingen het resultaat van een aangeboren afwijking. Er is dan sprake van een tekort aan collageen. Een stof die zorgt voor de opbouw van de banden, zoals die onder meer in het bekken de organen op hun plaats houden.