Haarnestcyste

Ook wel genoemd: 
Sinus pilonidalis

Wat is een haarnestcyste?

  • Pilodinaal betekent ‘haarnest’.
  • Een sinus is een abnormaal kanaal (zoals een nauwe tunnel) in het lichaam. 

Een haarnestcyste is een kanaaltje dat in de regel haar bevat. Het komt voor onder huid tussen de billen (de bilnaad) net boven de anus. De sinus bevindt zich in een verticale positie tussen de billen. In hele zeldzame gevallen kan een haarnestcyste elders in het lichaam voorkomen.

Wat is de oorzaak van haarnestcyste?

De precieze oorzaak is niet duidelijk. Er zijn verschillende theorieën. Eén theorie stelt dat het probleem kan worden veroorzaakt door een kleine aangeboren of erfelijke afwijking in de huid van de bilnaad. Dit kan verklaren waarom het probleem in sommige families vaker dan gemiddeld voorkomt. Een deel van de afwijking kan zijn dat de haren in dit deel van de huid naar binnen groeien in plaats van naar buiten.

Een andere theorie beweert dat je kleine deukjes in de huid tussen je billen krijgt. Die kunnen ontstaan uit beschadigde haarzakjes (de kleine structuren onder de huid die de haren aanmaken) als gevolg van plaatselijke druk of wrijving. Daardoor kunnen de haren naar binnen groeien in plaats van naar buiten.

Wat ook de oorzaak is, wanneer haardelen vast komen te zitten in de huid gaan ze de huid irriteren en veroorzaken zo een ontsteking. De ontstoken huid raakt snel geïnfecteerd, waardoor een terugkerende of chronische infectie zich in het getroffen gebied ontwikkelt. De infectie veroorzaakt de sinus (kanaaltje), dat vaak afgebroken stukjes haar bevat.
(Een vergelijkbare aandoening ontwikkelt zich soms tussen de vingers van kappers als gevolg van haren van klanten die vochtige en beschadigde huid binnendringen).

Wie krijgt haarnestcyste?

De meeste gevallen komen voor bij jonge volwassenen en tieners. Het komt heel weinig voor bij kinderen of bij mensen boven de 40 jaar. Het komt bij mannen meer voor dan bij vrouwen (omdat mannen in de regel meer haar hebben dan vrouwen). In één onderzoek onder studenten werd de aandoening vast gesteld bij 1 op de 100 mannen, en bij 1 op de 1000 vrouwen.

Bepaalde factoren verhogen het risico op deze aandoening:

  • Een zittend beroep.
  • Zwaarlijvigheid.
  • Een bestaande chronische irritatie of blessure in het getroffen gebied.
  • De aandoening komt in de familie voor.

De aandoening werd in het verleden ook wel aangeduid met de term ‘jeep seat’, omdat het veel voorkwam onder bestuurders van legerjeeps. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden er meer dan 80.000 soldaten voor behandeld. Dit was waarschijnlijk het resultaat van uren autorijden en op en neer botsen op een harde zitting, wat irritatie, kleine blessures en druk op de bilnaad teweeg bracht.

Wat zijn de symptomen van haarnestcyste?

In het begin kan het zijn dat er helemaal geen symptomen zijn, dus het kan zijn dat je niet eens weet dat je de aandoening hebt. Sommige mensen voelen op een bepaald moment een pijnloze verdikking als ze zich wassen. In de meeste gevallen treden er op een bepaald moment echter wel degelijk symptomen op, die ‘acuut’ of ‘chronisch’ kunnen zijn.

Acute (plotselinge) symptomen
Je kan in de loop van een paar dagen een erger wordende pijn en zwelling krijgen naarmate zich een abces (ruimte met pus en omliggende huidinfectie) vormt in en rond de sinus. Dit kan zeer pijnlijk en gevoelig worden.

Chronische (aanhoudende) symptomen
Je kan pijn krijgen die minder intens is dan de acute symptomen. In de meeste gevallen is er sprake van een kleine hoeveelheid pus, waardoor de druk wat wordt verlicht en de pijn vaak minder wordt in plaats van erger te worden. De infectie gaat echter nooit helemaal weg, wat betekent dat de symptomen zich langdurig kunnen voordoen, of van tijd tot tijd erger worden, totdat de aandoening is behandeld.

Wat is de behandeling van haarnestcyste?

Als je geen symptomen hebt
Als je geen symptomen hebt zal je in de regel het advies krijgen om het getroffen gebied vrij van haar te houden (door bijvoorbeeld te scheren) en om het gebied goed schoon te houden met goede persoonlijke hygiëne.

Als je acute symptomen hebt
De symptomen kunnen zeer pijnlijk worden en een spoedoperatie om het abces open te snijden en te reinigen is vaak nodig.

Als je chronische symptomen hebt
In de meeste gevallen zal een operatie worden aangeraden. Er zijn verschillende operaties die dit probleem kunnen verhelpen. Je chirurg kan je de voor- en nadelen van dergelijke ingrepen uitleggen. De volgende opties zijn mogelijk:

  • Een brede snee en genezing via secundaire intentie. Bij deze operatie wordt de sinus verwijderd door een brede strook van de huid op en naast het getroffen gebied te verwijderen. De wond wordt niet gehecht maar moet op natuurlijke wijze genezen (dit heet ‘secundaire intentie’). Het kan daarom een aantal weken duren voordat de wond is genezen en het verband moet regelmatig worden ververst.
  • Operatie en primaire hechting. Dit wil zeggen dat het deel van de huid dat de sinus bevat wordt verwijderd. De huid aan beide kanten van de sinus wordt weggesneden en de sinus wordt verwijderd, waarna de wond wordt gehecht. Het voordeel van deze aanpak is dat de wond sneller geneest. De kans dat het probleem zich in de toekomst opnieuw zal voordoen is echter groter. 
  • In bepaalde gevallen waar de sinus terugkomt of erg groot is, kan de sinus worden verwijderd en de huid worden hersteld via plastische chirurgie.

Er zijn varianten op deze procedures die je chirurg kan voorstellen, afhankelijk van je omstandigheden, de grootte en omvang van de sinus en de vraag of je er in het verleden al eerder één hebt gehad.

Na operatie
Je moet de wond schoonhouden en het haar in de buurt van de wond te scheren of op een andere manier te verwijderen. Ook na wondgenezing is het het beste om het aangedane gebied te scheren of anderszins te ontharen. Dit verkleint de kans dat het nog een keer gebeurt.