Hart- en vaataandoeningen voorkómen risicofactoren voorkomen

Ook wel genoemd: 
Cardiovasculaire aandoeningen

Bekende risicofactoren die voorkómen, veranderd of behandeld kunnen worden vind je hieronder.

Leefstijlfactoren die kunnen worden voorkomen en/of veranderd

Roken
Een levenlang roken verdubbelt min of meer de kans op hartaandoeningen. De stoffen in tabak komen via de longen in de bloedbaan en beschadigen bloedvaten en andere delen van het lichaam. De kans op een beroerte en andere aandoeningen zoals longkanker is ook groter. Stoppen met roken is waarschijnlijk het belangrijkste dat je kan doen om de kans op cardiovasculaire aandoeningen te verminderen (hoewel het een paar jaar duurt voordat dat daadwerkelijk gebeurt). Als je het moeilijk vindt te stoppen, vraag dan professionele hulp en advies.

Gebrek aan lichaamsbeweging – een zittende leefstijl
Mensen die fysiek actief zijn hebben een kleinere kans op cardiovasculaire aandoeningen dan inactieve mensen. Om je gezondheid te verbeteren is het verstandig te bewegen of een matige inspanning te leveren, geadviseerd wordt 3-5 dagen per week minimaal 30 minuten per dag.

  • 30 minuten per dag is waarschijnlijk het minimum dat nodig is om je gezondheid te verbeteren. Je hoeft het echter niet in één keer te doen, je kunt het ook verdelen over de dag (bv 15 minuten per keer).
  • Matige inspanning wil zeggen dat je het warm krijgt, enigszins buiten adem raakt en een beetje zweet. Bijvoorbeeld: stevig wandelen, joggen, zwemmen, fietsen, etc. Er zijn onderzoeken die aantonen dat zwaardere lichamelijke inspanning beter zou zijn voor de gezondheid – met name in het voorkómen van hartaandoeningen.
  • Het is belangrijk om je inspanning regelmatig verdeeld over de week te doen. 

Zwaarlijvigheid en overgewicht
Gemiddeld geldt bij overgewicht dat als je je gewicht met 10% omlaag brengt, je de sterftekans aan hart- en vaataandoeningen met 20% vermindert. Dit heeft met name te maken met het feit dat de kans op cardiovasculaire aandoeningen, diabetes en bepaalde soorten kanker afneemt. Overgewicht is met name zorgelijk als het teveel aan vet zich in de buikstreek bevindt in plaats van op de heupen en dijen (het zgn. buikvet is het belangrijkste). In de regel geldt dat een buikomvang van meer dan 94 cm bij mannen en 80 cm en bij vrouwen een significant gezondheidsrisico is.

Dieet
Gezond eten helpt tegen overgewicht en teveel cholesterol, twee belangrijke risicofactoren. Ook is er bewijs dat het eten van bepaalde soorten vis (haring, verse tonijn, sardientjes) bescherming biedt tegen cardiovasculaire aandoeningen, waarschijnlijk vanwege de aanwezigheid van omega-3 die de vorming van atheroomplaques kan tegengaan. Ook zijn fruit en groente, behalve dat ze geen vet bevatten, gezond omdat ze antioxidanten en vitamines bevatten die kunnen helpen de vorming van atheromen tegen te gaan. Althans dat wordt aangenomen – echter de rol van antioxidanten staat ook weer ter discussie.
In het kort betekent het volgen van een gezond dieet volgens het Voedingscentrum:

  1. Eet gevarieerd
  2. Eet niet teveel en beweeg regelmatig
  3. Gebruik minder verzadigd vet
  4. Eet volop groente, fruit en brood
  5. Ga veilig met voedsel om.
  6. Eet niet teveel kaas en melkproducten
  7. Vervang vlees regelmatig door (vette) vis
  8. Let op de zoutinname (maximaal 6 gr. per dag of minder)
  9. Als je vlees eet neem mager vlees of gevogelte
  10. Gebruik bij bakken of braden zonnebloemolie of olijfolie

Zout
Volwassenen moeten niet meer dan 6 gram zout per dag eten, wat neerkomt op ongeveer een theelepeltje per dag. Uit een onderzoek is gebleken dat minder zoutinname ook een lager risico kan geven op cardiovasculaire aandoeningen. Dus zelfs een kleine reductie kan al een groot verschil maken. Ongeveer driekwart van het zout dat we eten zit al in het voedsel dat we kopen. Probeer daarom zo min mogelijk zout bij het eten te doen aan tafel.

Alcohol
Een kleine hoeveelheid alcohol doet de kans op cardiovasculaire aandoeningen afnemen. Dat betekent gemiddeld ongeveer 1-2 eenheden per dag – maximaal 14 eenheden per week. Onderzoek toont aan dat mannen moeten niet meer dan 21 eenheden per week zouden moeten drinken (en niet meer dan 4 eenheden per dag). Vrouwen kunnen minder goed tegen alcohol (verwerking gaat wat minder goed), zij moeten daarom niet meer dan 14 eenheden per week drinken (en niet meer dan 3 eenheden per dag). Een eenheid is een klein glas wijn of een kleine borrel.

Andere (deels) behandelbare risicofactoren

Hoge bloeddruk
Het kan geen kwaad als je geen klachten hebt om af en toe je bloeddruk te laten meten. Hoge bloeddruk veroorzaakt – zeker in het begin - meestal geen symptomen, dus je weet het pas als je het laat meten. In de loop der jaren kan een te hoge bloeddruk echter schade aan je bloedvaten geven en zorgt het ervoor dat je hart harder ‘tegen de druk in’ moet pompen.

Cholesterol en andere vetten
In het algemeen geldt dat, hoe hoger je cholesterolspiegel, des te groter de kans op cardiovasculaire aandoeningen. Het risico is groter als je ook andere risicofactoren hebt, zoals diabetes of een hoge bloeddruk. Het beste is om je cholesterolspiegel zo laag mogelijk te proberen te houden. Daarom krijgen mensen met een grote kans op cardiovasculaire aandoeningen vaak medicijnen om hun cholesterolspiegel te verlagen. Ook wordt altijd gekeken naar de triglyceridenspiegel, triglyceriden zijn onderdeel van de vetstofwisseling, een te hoge spiegel geeft meer risico.

Diabetes en nieraandoeningen
Het verhoogde risico als gevolg van deze aandoeningen kan worden beïnvloed, bijvoorbeeld door een goede controle van de bloedsuikerspiegel bij mensen met diabetes. Ook is een goede controle van de bloeddruk bij zowel diabetes als bij nieraandoeningen belangrijk.