Helicobacter Pylori

Wat is H. pylori infectie en wie krijgt het?

Helcobacter pylori (verder H. pylori genoemd) is een bacterie (ziektekiem). Het kan de binnenkant van de maag en het duodenum infecteren. Het is een van de meest voorkomende infecties in Nederland. De bacterie komt bij meer dan de helft van de wereldbevolking voor en vormt daarmee één van de meest voorkomende infecties bij de mens wereldwijd.  Aangenomen wordt dat zeker 20% van de mensen in Nederland geïnfecteerd is met H. pylori. Als je eenmaal geïnfecteerd bent, zal de infectie meestal de rest van je leven bij je blijven, tenzij je behandeld wordt.

Wat voor problemen veroorzaakt H. pylori?

Gewoonlijk geen
De meeste mensen die geïnfecteerd zijn met H. pylori hebben geen symptomen en weten niet dat ze geïnfecteerd zijn. Een aantal van deze bacteriën kunnen zonder schade aan te brengen in de maag en het duodenum leven.

Maag en duodenumzweren
H. pylori is de meest voorkomende oorzaak van duodenum- en maagzweren. Ongeveer 15% van de mensen die geïnfecteerd zijn met H. pylori ontwikkelen een zweer. Een zweer is waar de binnenkant van de maag of het duodenum beschadigd is door het zuur wat in de maag gemaakt wordt, en het onderliggende weefsel blootligt. Als je de binnenkant van je darm zou kunnen zien, ziet een zweer er klein uit, een rode krater op de maag- of duodenumwand aan de binnenzijde.

De precieze manier waarop H. pylori zweren veroorzaakt bij sommige geïnfecteerde mensen is niet helemaal duidelijk. Je maag produceert normaal gesproken zuur om te helpen bij het verteren van eten en het doden van bacteriën. Dit zuur is bijtend dus produceren sommige cellen in de maag en het duodenum een slijmbarrière om de maag en het duodenum te beschermen. Er is normaal gesproken een balans tussen de hoeveelheid zuur die je maakt en de verdedigende slijm barrière. Een zweer kan zich ontwikkelen als er een verandering is in deze balans, waardoor het zuur in staat is de maag te beschadigen. Bij sommige mensen veroorzaakt H. pylori een ontsteking van de maag of het duodenum. Dit veroorzaakt dat de verdedigende slijmbarrière op een bepaalde manier gestoord wordt (en in sommige gevallen verhoogt ook nog de hoeveelheid zuur) wat er voor zorgt dat het zuur de ontsteking en zelfs zweren kan veroorzaken.

Dyspepsie zonder zweervorming
Dit is een aandoening waar je terugkomende verstoringen van de spijsvertering (dyspepsie) hebt die niet veroorzaakt wordt door een zweer of ontsteking. Het wordt soms functionele dyspepsie genoemd. H. pylori wordt soms gevonden bij mensen met dyspepsie zonder zweervorming. Van H. pylori afkomen geneest sommige gevallen maar maakt in veel gevallen geen verschil. De oorzaak van de meeste gevallen van functionele dyspepsie is onbekend.

Maagkanker
Het risico op het ontwikkelen van maagkanker wordt verhoogd geacht bij infectie met H. pylori op een lange termijn. Toch moet benadrukt worden dat van alle mensen die in Nederland geïnfecteerd zijn het grootste deel geen maagkanker krijgt.

Het verhoogde risico is klein.
Je risico kan groter zijn als H. pylori hebt  en als je ook een eerstegraads familielid hebt (moeder, vader, broer, zus of kind) die gediagnosticeerd is met maagkanker.

Een lymfoom geassocieerd met maagslijmvlies en lymfeweefsel, een licht maaglymfoom – ook wel maltoom genoemd.
Dit is een zeldzame en ongebruikelijke soort maagkanker. Inmiddels is duidelijk dat infectie met H. pylori een rol speelt bij het ontwikkelen van deze aandoening.

Hoe wordt H. pylori gediagnosticeerd?

Verschillende onderzoeken kunnen H. pylori uitwijzen:

  • Een ‘ademtest’ kan bevestigen of je een actuele H. pylori infectie hebt. Een monster van je adem wordt geanalyseerd nadat je een speciale drank hebt genomen. Noot: voor dit onderzoek moet je op zijn minst vier weken voorafgaand geen antibiotica hebben genomen. Ook moet je geen medicijnen als proton pompremmer of H2 blokker (maagzuurremmende medicatie) hebben gebruikt voor op zijn minst twee weken voorafgaand aan het onderzoek. Voorafgaand aan de test mag je 6 uur niet gegeten hebben. De reden voor deze regels is omdat ze het resultaat kunnen beïnvloeden.
  • Een alternatief onderzoek is de faecestest. Daarbij wordt een beetje van je ontlasting onderzocht op H. pylori. Noot: voor deze test moet je voorafgaand aan het onderzoek op zijn minst vier weken geen antibiotica hebben genomen. Ook hier geldt dat je minstens 2 weken voorafgaand aan het onderzoek geen proton pomp inhibitors of H2 blokkers mag hebben .
  • Een bloedonderzoek kan afweerstoffen tegen H. pylori opsporen. Dit wordt soms ingezet om te bevestigen dat je geïnfecteerd bent, of bent geweest met H. pylori. Dit onderzoek blijft tot 6 maanden na afloop van de infectie positief. De test is dus niet nuttig als bewijs dat een behandeling is aangeslagen. Indien nodig zijn ademtest of faecestest hiervoor een betere maat.
    Soms wordt een biopsie (klein stukje weefsel) van de maag genomen als je een gastroscopie (endoscopie) krijgt. Dit kan getest worden op aanwezigheid van H. pylori.

Hoe gaat H. pylori weg uit de maag en het duodenum?

H. pylori wordt gedood door bepaalde antibiotica. Een combinatie van medicijnen is nodig om er volledig van af te komen. Je moet twee antibiotica tegelijkertijd innemen. Daarbij, moet je een medicijn nemen om het zuur in de maag te verminderen. Dit zorgt ervoor dat de antibiotica goed werken in de maag. Je moet deze ‘combinatie therapie’ gedurende een week nemen. Het is belangrijk om alle medicijnen precies zoals aangegeven te nemen, en de gehele kuur op te maken.

Combinatietherapie verhelpt in tot 90% van de gevallen H. pylori als het op de juiste manier en de gehele kuur is ingenomen. Als je niet de hele kuur neemt dan is de kans om de infectie te verhelpen afgenomen. Een tweede kuur van combinatietherapie, met verschillende antibiotica, zal meestal werken als de eerste kuur de infectie niet heeft verholpen.

Combinatietherapie wordt soms ‘tripletherapy’ genoemd omdat het drie medicijnen bevat – twee antibiotica en een zuurremmend medicijn.

Wie moet getest worden op H. pylori en behandeld als het gevonden is?

Als je terugkerende ‘dyspepsie’ hebt (recidiverende spijsverteringsklachten)
Als je terugkerende dyspepsie hebt, is het gebruikelijk om een test op H. pylori te doen voordat ander onderzoek wordt gedaan. Als H. pylori gevonden wordt dan wordt vaak combinatiebehandeling gegeven. De precieze diagnose kan onbekend zijn. Bijvoorbeeld kan het onduidelijk zijn of de dyspepsie wordt veroorzaakt door een duodenum- of een maagzweer of door ‘functionele’ dyspepsie. Deze kunnen alleen bevestigd worden door een in de maag of darmen te kijken, via gastroscopie (endoscopie). Maar als symptomen na behandeling voor H. pylori weggaan, dan is daarmee de zaak af. Je hebt geen vervolgonderzoek nodig zoals een gastroscopie. Je zal niet weten wat precies de symptomen heeft veroorzaakt, maar het maakt niet uit: als de symptomen weg zijn is ook de oorzaak weg!

Andere redenen om te onderzoeken
Als je in een van de volgende groepen zit, kan je een test voor H. pylori aangeboden worden en behandeling met combinatietherapie kan aangeboden worden als de bacterie aanwezig is. Als je:

  • Een duodenum- of maagzweer hebt. Combinatietherapie zal de zweer meestal genezen.
  • Functionele dyspepsie hebt. Combinatietherapie kan werken en symptomen verhelpen, maar in de meeste gevallen werkt het niet.
  • Een eerstegraads familielid (moeder, vader, broer, zus of kind) hebt met gediagnostiseerd maagkanker.
  • Behandeling wordt zelfs geadviseerd als je geen symptomen hebt. Het doel is om het toekomstige risico op maagkanker te verkleinen.
  • Je voor langere tijd ontstekingsremmende medicijnen neemt of gaat nemen zoals Ibuprofen, Diclofenac, Asprine etc. de combinatie van deze medicijnen en H. pylori verhoogt het risico op het ontwikkelen van een maagzweer.
  • Een maltoom hebt (een ‘licht’ lymfoom).
  • Een atrofische gastritis hebt (ontsteking van binnenkant van de maag, met afname in de dikte van het maagslijmvlies).
  • Een operatie hebt gehad om maagkanker te verwijderen.
  • Een onverklaarde ijzergebreksanemie hebt (bloedarmoede tgv ijzertekort).
  • Als je een aandoening hebt genaamd chronische idiopathische trombocytopenische purpura. Dit is een ongebruikelijke bloedaandoening waarbij het aantal plaatjes in het bloed laag wordt. Sommige onderzoeken suggereren een mogelijke connectie tussen H. pylori infectie en deze aandoening.

Vervolg

Na ‘combinatietherapie’, kan een onderzoek geadviseerd worden om te controleren of H. pylori verdwenen is. deze test zal meestal een ademtest of een ontlasting antigen test (die eerder beschreven zijn). Als een onderzoek gedaan wordt, moet het op zijn minst vier weken na het voltooien van de kuur van combinatietherapie gedaan worden. In de meeste gevallen, is de test ‘negatief’ wat betekent dat de infectie weg is gegaan. Als het niet weg is gegaan, dan kan een herhalingskuur van combinatietherapie met twee andere antibiotica geadviseerd worden.

Sommige artsen zeggen dat na behandeling geen onderzoek meer nodig is als de klachten weg zijn. Bijvoorbeeld na het gebruiken van combinatietherapie om een duodenumzweer te behandelen. In deze situatie geeft het feit dat de symptomen weg zijn aan dat de zweer en de oorzaak (H. pylori) weg zijn. Andere artsen willen voor de zekerheid wel onderzoek na behandeling, zeker als sprake was van een zweer in maag of duodenum. Vraag je eigen behandelaar om advies.

Zijn er bijwerkingen van combinatietherapie?

Tot 30% van de mensen ontwikkelt enige bijwerkingen wanneer ze combinatietherapie nemen. Dit zijn: verstoringen in de spijsvertering, misselijkheid, diarree en hoofdpijnen. Als de bijwerkingen meevallen is het de moeite waard de kuur af te maken. Een omschakeling naar een andere combinatie van medicijnen kan geadviseerd worden als de eerste combinatie de H. pylori niet verholpen heeft of als het ernstige bijwerkingen heeft veroorzaakt en je daardoor gestopt bent met deze medicijnkuur.