Hepatitis A-vaccinatie

Wat is hepatitis A?

Hepatitis A is een ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. Het veroorzaakt vooral een ontsteking van de lever. De symptomen zijn: je over het algemeen niet goed voelen, geelzucht, soms overgeven en een verhoogde temperatuur tot koorts. Sommige mensen die geïnfecteerd zijn ontwikkelen geen symptomen (we noemen dat een subklinische infectie). De ziekte is meestal niet ernstig en volledig herstel is gebruikelijk, maar de klachten kunnen een tijd erg vervelend zijn. Hepatitis A kan verspreid worden door besmet voedsel of drinken te gebruiken.

Hepatitis A komt voor in Nederland, maar relatief niet zo vaak. Het is wel veel voorkomend in andere landen met slechte sanitaire voorzieningen. Als je hepatitis A krijgt, zal de ziekte meestal niet ernstig zijn, maar het kan een vakantie of een zakenreis verpesten. (Noot: hepatitis A moet niet verward worden met hepatitis B of C. Hepatitis B en C worden veroorzaakt door andere virussen en zijn ernstigere ziektes).

Wie heeft vaccinatie tegen hepatitis A nodig?

Reizigers naar landen buiten West-Europa, Noord-Amerika en Australië zouden een vaccinatie moeten overwegen. De gebieden met het hoogste risico zijn het Indiase subcontinent, Afrika, Centraal - en Zuid-Amerika, delen van het Verre Oosten en het Middenoosten. Je kunt advies vragen bij bv een GGD of een andere instelling waar men vaccineert (zoals KLM of het Tropeninstituut of het AMC) of een vaccinatie tegen hepatitis A voor jouw reisbestemming nodig is.

Contacten. Soms ontstaat ook in Nederland (even) een uitbraak, op plaatsen van matige hygiëne waar veel mensen bij elkaar zijn. Ben je in contact geweest met iemand of een plaats van besmetting dan kan vaccinatie worden aangeboden. Dit gebeurt zelden. De belangrijkste maategel wanneer iemand te maken heeft met hepatitis A is goede persoonlijke hygiëne. Vooral de handen wassen na een toiletbezoek of voor het eten. Het virus wordt doorgegeven via de faeces (ontlasting).

Mensen met chronische leverziekte. Als je een chronische (aanhoudende) leverziekte (bijvoorbeeld, cirrose) zou je deze vaccinatie moeten krijgen. Hepatitis A kan een ernstiger ziektebeeld veroorzaken bij mensen met chronische leverziektes.

Mensen die blootgesteld worden aan hepatitis A tijdens het werk. Vaccinatie tegen hepatitis A kan overwogen worden voor bijvoorbeeld laboratorium medewerkers  of rioolreinigers. Maar dit wordt in Nederland eigenlijk niet gedaan omdat we vele hygiënische maatregelen van werken hebben doorgevoerd.

Noot: als je in het verleden geïnfecteerd bent geweest met hepatitis A is het waarschijnlijk dat je immuun bent en geen inenting meer nodig hebt. Een bloedonderzoek kan afweerstoffen vinden om te kijken of je al immuun bent. Dit kan de moeite waard zijn om te doen als je een verleden van geelzucht hebt of uit een gebied komt waar hepatitis A veel voorkomt.

Hepatitis A-vaccin

Een enkele injectie van het vaccin beschermt je tegen hepatitis A voor ongeveer een jaar. Het vaccin zorgt ervoor dat je lichaam afweerstoffen tegen het virus maakt. Deze afweerstoffen beschermen jou tegen de ziekte als je geïnfecteerd raakt met het virus. Idealiter zou je op zijn minst twee weken voor je op reis gaat en vaccinatie moeten krijgen om immuniteit te ontwikkelen. Maar het vaccin kan nog steeds geadviseerd worden als er minder dan twee weken tijd ligt tussen de vaccinatie en je vertrek.

Een boosterinjectie die 6-12 maanden na de eerste injectie gegeven kan worden geeft bescherming tot meer dan 10 jaar. Nog een booster voor bescherming tot 20 jaar kan gegeven worden aan mensen die nog steeds het risico lopen hepatitis A te krijgen.

Een gecombineerd vaccin tegen hepatitis A en tyfus is ook beschikbaar. Dit kan nuttig zijn als je bescherming tegen beide ziektes nodig hebt. De hepatitis A-component geeft bescherming voor een jaar en de tyfuscomponent geeft bescherming voor drie jaar. (Je kunt dan nog steeds een booster van het hepatitis A-vaccin krijgen na 6-12 maanden om je meer dan 10 jaar bescherming te geven tegen hepatitis A).

Een gecombineerd vaccin tegen hepatitis A, hepatitis B en tyfus is ook beschikbaar. Dit wordt gegeven in drie doses, de tweede dosis een maand na de eerste dosis, en de derde 6 maanden na de tweede dosis.

Zijn er bijwerkingen van het vaccin?

Sommige mensen ontwikkelen tijdelijke gevoeligheid en roodheid op de plek van de injectie. Minder gebruikelijk is lichte koorts, moeheid, hoofdpijn en misselijkheid voor een paar dagen. Ernstige reacties zijn extreem zeldzaam.

Wie moet geen hepatitis A-vaccinatie krijgen?

  • Als je een ziekte hebt met hoge koorts is het het beste om de vaccinatie uit te stellen tot na de ziekte.
  • Je zou geen booster moeten hebben als je een ernstige reactie hebt gehad op dit vaccin in het verleden.
  • Kinderen onder de leeftijd van een jaar. Het risico op hepatitis A bij kinderen onder de leeftijd van een jaar is zeer laag. Het hepatitis A-vaccin heeft ook geen licentie voor deze leeftijdsgroep.
  • Het vaccin kan gegeven worden als je zwanger bent of borstvoeding geeft en een vaccinatie tegen hepatitis A noodzakelijk is.

Andere opmerkingen

Onthoud: vaccinatie voor reizigers is slechts één aspect van het voorkómen van de ziekte. Geen enkele vaccinatie is 100% effectief. Dus wanneer je reist naar ‘risico’ gebieden moet je een goede persoonlijk hygiëne hebben, alleen water en andere drankjes drinken waarvan bekend is dat ze veilig zijn (flesje water, gesteriliseerd water, etc) en alleen voedsel eten dat naar behoren schoongemaakt en klaargemaakt is.