HPV-vaccinatie

Wat is HPV?

Humaan Papillomavirus (HPV) is een virus dat de huid en de slijmvliezen aan kan tasten. De slijmvliezen zijn de vochtige membranen die de verschillende delen van het lichaam bekleden, waaronder de mond, de keel en de geslachtsdelen. Er bestaan meer dan honderd soorten HPV en ongeveer 40 hiervan kunnen de geslachtsdelen treffen. Sommige soorten HPV kunnen huid- en voetwratten veroorzaken, maar de meeste soorten veroorzaken helemaal geen problemen of schade. Het grote merendeel van de vrouwen zal op enig moment in hun leven te maken krijgen met een HPV-infectie, meestal zonder het te weten. Een aantal HPV’s staan erom bekend dat ze het risico op bepaalde soorten kanker vergroten. Negen van de tien infecties met HPV zullen binnen twee jaar volledig uit het lichaam verdwenen zijn.

Wat is het verband tussen HPV-infectie en baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker neemt de tweede plaats in bij de meest gangbare soorten kanker bij vrouwen in Nederland. Het aantal jaarlijkse sterfgevallen ligt in Nederland tussen de 250 en 500 per jaar. De meeste soorten HPV-infecties veroorzaken geen symptomen of ziekten. Er bestaan echter twee soorten, de HPV 16 en 18, die betrokken zijn bij de meeste gevallen van baarmoederhalskanker.

HPV-infectie met de soorten 16 en 18 kunnen mettertijd een geleidelijke verandering van de cellen in de baarmoeder veroorzaken. Dit kan tot precnacereuze cellen of zelfs kanker leiden. De precancereuze cellen staan bekend als CIN (cervicale intra-epitheliale neoplasie) en worden in de aparte folder 'Baamoederhalskanker' besproken. De aanwezigheid van deze soorten HPV-infectie betekent niet dat je met zekerheid in de toekomst baarmoederhalskanker gaat ontwikkelen.  Het risico op baarmoederhalskanker wordt echter door de infecties wel groter.

HPV-infectie met de soorten 16 en 18 wordt aan andere mensen doorgegeven via seksueel contact, gewoonlijk door geslachtsgemeenschap. Het komt daardoor dus vaker voor bij mensen die verschillende sekspartners hebben gehad. Het gebruik van condooms vermindert het risico maar neemt de kans op seksuele overdracht van het virus niet helemaal weg.

Is HPV-vaccinatie doeltreffend?

Onderzoeken hebben aangetoond dat de HPV-vaccinatie heel doeltreffend is bij het voorkomen van baarmoederhalskanker. De klinische proeven hebben uitgewezen dat de vaccinatie bij jonge vrouwen meer dan 99% doeltreffend is in het voorkomen van CIN of baarmoederhalskanker, in relatie tot de HPV-soorten 16 of 18.  De vaccinatie bleek ook beter te werken bij mensen bij wie deze heel jong toegediend werd, voordat zij seksueel actief werden, in vergelijking tot volwassenen. De HPV-vaccinatie beschermt echter niet helemaal tegen de HPV-infectie. Het is geen behandeling voor HPV. Proeven hebben uitgewezen dat de HPV-vaccinatie tot zes jaar lang doeltreffend is tegen HPV. Meer onderzoek is gaande om vast te stellen of deze bescherming langer zou kunnen zijn.

Wat zijn de huidige aanbevelingen t.a.v de HPV inenting?

Eind 2008 heeft het Ministerie voor Volksgezondheid voor het eerst een HPV-vaccinatie geadviseerd voor meisjes op de leeftijd van 12-13 jaar. In 2009 gaat men ook met een inhaalprogramma van start voor meisjes tot 18 jaar. De vaccinatie wordt gewoonlijk in de bovenarm of het dijbeen gedaan.  Drie doses bieden maximale bescherming. De tweede en derde doses zouden in ideale omstandigheden resp. twee en zes maanden later, na de eerste, geven moeten worden.  Hoewel er momenteel twee soorten (vergelijkbare) HPV-vaccinaties verkrijgbaar zijn, heeftmen gekozen binnen de nationale vaccinatiecampagne voor de Cervarix® vaccinatie.

Zijn er bijwerkingen bij de vaccinatie?

De HPV-vaccinatie is in het algemeen veilig. Ernstige door de vaccinatie veroorzaakte problemen zijn zeldzaam.

Minstens één op de tien mensen, die ingeënt zijn, heeft last van lichte bijwerkingen, waaronder wat pijn, zwelling en roodheid op de plek van de injectie, hoofdpijn, pijnlijke spieren en moeheid. Soms kan er sprake zijn van licht bloeden en jeuken rond de plek van de injectie. Minder vaak voorkomende bijwerkingen zijn lichte koorts, misselijkheid, duizeligheid, diarree en spierpijn.  Heel zelden ontwikkelen mensen netelroos (huidinfectie).

De vaccinatie wordt afgeraden bij mensen die voorheen een allergische reactie tegen de HPV-vaccinatie hebben gehad. Het is veilig voor mensen met een allergie voor eieren, gist en noten. De vaccinatie wordt ook afgeraden voor mensen die koorts hebben of ziek zijn.  Het is echter geen probleem in gevallen van gewone verkoudheid. Het gebruik van de anticonceptiepil heeft geen invloed op de vaccinatie.

Heb ik nog steeds baarmoederhalsonderzoek nodig?

Ja. Het is raadzaam om regelmatig baarmoederhalsonderzoek te ondergaan, zelfs als je de HPV-vaccinatie hebt gehad, omdat de vaccinatie geen complete garantie biedt tegen baarmoederhalskanker. Baarmoederhalsonderzoek blijft belangrijk omdat:

  • immunisatie door de HPV-vaccinatie het risico op baarmoederhalskanker gedurende meerdere jaren verlaagt. 
  • de vaccinatie niet tegen alle soorten HPV beschermt. 
  • vrouwen die de vaccinatie niet gekregen hebben helemaal niet beschermd zijn tegen baarmoederhalskanker of CIN.

Het kan tussen 10 en 20 jaar duren, voordat baarmoederhalskanker zich ontwikkelt na een infectie met HPV.  Dit betekent dat het voordeel van het HPV-vaccinatieprogramma pas na een groot aantal jaren aangetoond zal kunnen worden.