Huidkanker voorkomen

Zon en huidschade

Van ongeveer 90% van de non-melanome huidkankers en ongeveer 60% van de melanomen (de meest ernstige vorm van huidkanker) wordt aangenomen dat ze worden veroorzaakt door overmatige blootstelling aan de zon. Meer in het bijzonder, kan een zonnesteek het risico ernstig verhogen. Het is de ultraviolette (UV) straling in de zon die de schade aanbrengt. Huidcellen worden beschadigd en hebben een groter risico op abnormale en kwaadaardig ontwikkeling. 

Zonschade kan er ook voor zorgen dat er zich andere huidproblemen ontwikkelen zoals snellere veroudering van de huid en zonkeratose (actinische keratose – kwaadaardige, wratachtige vergroeiing op de huid).

Alle mensen van alle leeftijden zouden hun huid moeten beschermen, maar het is nog belangrijker om kinderen te beschermen. Alhoewel huidkanker zeldzaam is bij kinderen, wordt er gedacht dat de hoeveelheid blootstelling aan zon tijdens de kindertijd het risico op het ontwikkelen van huidkanker in het volwassen leven verhoogt. Zorg daarom extra goed voor kinderen, en hou baby’s geheel uit de zon.

Hoe kan ik mijn huid beschermen tegen de zon?

Vermijd de zon zoveel mogelijk wanneer de zon sterk is
Blijf in Nederland zoveel mogelijk in de schaduw of binnen tussen 11 en 15 uur in de zomermaanden (mei tot september). Dit gaat op gedurende het hele jaar in warmere landen dichterbij de evenaar. Midden op de dag zijn de zonnestralen op hun sterkst. Bomen, paraplu’s, luifels, etc, bieden goede schaduw.

Bedek je
Bedek het lichaam zoveel mogelijk wanneer je buiten in de zon bent:

Draag hoeden met grote randen om het gezicht en de nek te beschermen. Dit zijn de gebieden die het meest aangetast worden door zonschade. Petten zijn niet zo goed omdat ze wel het gezicht maar niet de nek, het onderste gedeelte van je gezicht en je oren schaduw geven. Jonge kinderen moeten ook hoeden met nekbescherming dragen.
Draag losse T-shirts (of nog beter – shirts met lange mouwen) en losse broeken. Het materiaal moet strak geweven zijn wat het zonlicht blokkeert.
Draag zonnebrillen (je ogen kunnen ook zonschade krijgen). Zorg dat de zonnebrillen beschermen tegen UV licht.

Gebruik zonnebrandcrème of – lotion met een hoge zonnebrandfactor (beschermingsfactor)
Dit zijn producten met minstens een factor 15 (factor 30 voor kinderen of mensen met een bleke huid) die ook een hoge UV bescherming heeft. Smeer ook de plaatsen in die je geneigd bent te vergeten zoals lippen, oren, rond de ogen, in de nek, op de schedel als je haar dun is, en op handen en voeten.

Geen zonnebrandcrème is 100% effectief en dus biedt het minder bescherming dan kleren en schaduw. Je gebruikt een zonnebrandcrème met beschermingsfactor daarom niet als vervanging maar altijd bij andere maatregelen als kleding of uit de zon blijven.

De beschermingsfactor geeft aan dat het product beschermt tegen UVB-licht, wat tot een zonnesteek en schade kan leiden, en wat huidkanker veroorzaakt. Het is ook belangrijk om een zonnebrandcrème te gebruiken met een hoge UVA-bescherming. UVA kan verouderende effecten op de huid hebben en ook mogelijk schade toebrengen die huidkanker veroorzaakt.

Idealiter:

  • Breng zonnebrandcrème 20-30 minuten voordat je in de zon gaat, aan (het vergt korte tijd voor het werkt).
  • Brengt het vaak opnieuw aan, op zijn minst elke twee uur, en altijd na het zwemmen of het gebruiken van een handdoek (zelfs die producten blijven smeren die propageren dat ze watervast zijn).
  • Breng het nog vaker opnieuw aan bij kinderen.
  • Gebruik een ‘breedspectrum’ zonnebrandcrème met bescherming tegen UVA en UVB.

Nog een aantal feiten op een rij, die je je niet altijd realiseert:

  • Zonnebrandcrèmes met een lagere factor dan factor 15 bieden weinig bescherming. Gebruik altijd factor 15 of hoger.
  • Zonnebrandcrèmes kunnen ‘afbreken’ en na een tijd niet meer werken. Gebruik daarom geen zonnebrandcrème die over datum is (zie datum verpakking). De meeste crèmes hebben een levensduur van 2-3 jaar.
  • Sommige experts denken dat het verhoogde gebruik van zonnebrandcrèmes en - lotions een verkeerd gevoel van veiligheid kunnen geven. Dit kan mensen aanmoedigen om meer in de zon te gaan, met als resultaat toch een verhoging van je risico op het ontwikkelen van huidkanker. Het moet benadrukt worden dat zonnebrandcrème je huid slechts gedeeltelijk beschermt. Het gebruiken van zonnebrandcrème betekent niet dat je kan zonnebaden gedurende lange periodes zonder problemen. Als je bruin wordt breng je schade toe aan je huid. 
  • Gereflecteerd licht kan ook schade toebrengen. Op zonnige dagen, zelfs als je in de schaduw zit, kan zon op je huid reflecteren. Zand, water, beton en sneeuw zijn goede reflectoren van zonlicht.
  • Natte kleren laten meer UV-licht door dan droge kleren. Neem extra kleren mee als je verwacht dat je nat wordt.
  • Wolken kunnen een onjuist veilig gevoel geven. De meeste UV-straling van zonlicht komt door dunne bewolking heen. Dikke wolken bieden enige bescherming, maar je hebt nog steeds bescherming nodig in de vorm van zonnebrand, zeker wanneer er dunne wolken zijn.
  • Veel kleren die gedragen worden met warm weer (zoals een dun T-shirt) laten veel zonlicht door. Je moet strak geweven kleren dragen om je te beschermen tegen zonnestralen. Als je licht door een stof kan zien dan kunnen er schadelijke UV-stralen doorheen komen.
  • De zonnestralen zijn krachtiger op grotere hoogtes. Het kan koeler boven op een berg zijn, maar je zult meer huidbescherming nodig hebben.
  • Mensen met een lichte huid, die snel verbranden, hebben een hoger risico op het ontwikkelen van huidkanker en moeten heel voorzichtig zijn met het beschermen van hun huid. 
  • Er bestaat niet zoiets als een gezonde bruine huid. Een bruine huid is de reactie van de huid op de beschadiging van zonnestralen. 
  • Kunstmatig zonnen in de zonnebank is net zo beschadigend als zonneschijn – dus vermijd ze! Onderzoeken hebben uitgewezen dat vrouwen onder de 35 jaar, die zonnebanken gebruiken om bij te bruinen hun risico op de ontwikkelingen van een melanoom verhogen met wel 75%.
  • Het is niet de warmte die schade brengt, maar de UV-straling van zonlicht die het hele jaar aanwezig is. Je kunt een hoge blootstelling aan UV-licht hebben bijvoorbeeld tijdens wintersporten zoals skiën, omdat het vaak op grote hoogte zonnig kan zijn. Zorg, vooral wanneer je buiten op ijs en sneeuw bent, dat veel zon reflecteert, dat je goed ingepakt bent en beschermd tegen de zon, ook met zonnebrandcrème, lippenbalsem en zonnebril.

De UV-index

Het KNMI geeft informatie over de zonkracht, dat is de hoeveelheid UV-licht die in de zon wordt verwacht, in het weerbericht. Hoe hoger de index (van 1 tot 10), hoe groter het risico van de zon, hoe meer je voor je huid moet zorgen als je buiten bent.

Zie voor meer info: www.knmi.nl

Zonlicht en vitamine D

Vitamine D is van belang voor de gezondheid. Vitamine D wordt gemaakt in de huid met behulp van zonlicht. Zonlicht is de voornaamste bron van vitamine D. Dit betekent dat je, om gezond te zijn, een bepaalde hoeveelheid blootstelling aan de zon nodig hebt. Sommige mensen die weinig in de zon komen krijgen daardoor een vitamine D-tekort. Ga dus regelmatig wel naar buiten, maar neem beschermende maatregelen bij extreem zonnig weer als boven besproken.