Verwijderen van de baarmoeder

Ook wel genoemd: 
Hysterectomie

Wat is hysterectomie?

De vrouwelijke geslachtsorganen bestaan uit een baarmoeder (uterus), vagina, 2 eileiders en 2 eierstokken. De uterus is ongeveer even groot als een peer. Hij is gemaakt van speciale spieren en is in het bekken gelegen tussen blaas en rectum. Hysterectomie betekent het verwijderen van de uterus via een operatie.

Enkele redenen waarom een hysterectomie wordt aangeraden

  • Zware of erg pijnlijke menstruatie. Bij sommige vrouwen wordt het dagelijks functioneren moeilijk gemaakt door zware menstruatie. In sommige gevallen veroorzaakt het zware bloeden bloedarmoede. Er zijn een aantal medicijnen die de zware menstruatie kunnen verlichten. Als die echter niet helpen kan hysterectomie als alternatief worden overwogen.
  • Fibroïden. Dit zijn goedaardige zwellingen van abnormaal spierweefsel die in de uterus groeien. Fibroïden komen veel voor (ze vormen 20-30% van de ‘tumoren’ in de baarmoeder) en veroorzaken vaak geen symptomen. Bij sommige vrouwen veroorzaken ze echter zware of pijnlijke menstruatie. Sommige fibroïden zijn vrij groot en kunnen druk uitoefenen op de blaas en dan urine(weg-)problemen veroorzaken.
  • Prolaps. Dit is wanneer de uterus, of delen van de vaginawand, naar beneden zakken. Dit kan gebeuren na de menopauze als het weefsel dat de baarmoeder ondersteunt dunner en minder sterk wordt.
  • Endometriose. Dit is een aandoening waarbij de cellen die zich normaal aan de binnenkant van de baarmoeder bevinden zich ook buiten de baarmoeder bevinden. Dit kan leiden tot littekenvorming rond de baarmoeder en ervoor zorgen dat de blaas of het rectum aan de baarmoeder of de eileiders ‘vastplakken’. Hoewel deze aandoening in veel gevallen geen symptomen veroorzaakt kan het bij sommige vrouwen leiden tot pijnlijke menstruatie, buikpijn en pijn tijdens seks.
  • Kanker. Hysterectomie kan worden aangeraden bij baarmoederhalskanker, baarmoederkanker en kanker aan de eileiders of eierstokken.
  • Bij de meeste van deze aandoeningen (met uitzondering van kanker) wordt hysterectomie meestal gezien als een laatste redmiddel als andere behandelingen niet aanslaan. De beslissing al dan niet een hysterectomie te ondergaan moet worden genomen door jou, (je partner) en je arts.

Zorg ervoor dat je, voordat je een hysterectomie ondergaat, antwoord hebt op al je vragen en zorgen. De volgende drie vragen worden bijvoorbeeld veel gesteld, en alleen jij of je arts hebben er de antwoorden op:

  • Zijn er alternatieve behandeling die we nog niet hebben geprobeerd?
  • Zijn mijn symptomen en problemen ernstig genoeg om een hysterectomie te rechtvaardigen?
  • Wil ik nog kinderen hebben? (Als je deze ingreep overweegt voor je in de overgang komt.)

Wat voor vormen hysterectomie zijn er?

Er zijn verschillende vormen hysterectomie:

  • Totale hysterectomie is de operatie waarbij je baarmoeder en baarmoederhals worden verwijderd. In de meeste gevallen worden de eileiders en eierstokken niet verwijderd. Als dat wel wordt gedaan, dan spreken we van een bilaterale salpingo-oophorectomie.
  • Subtotale hysterectomie is wanneer je baarmoeder wordt verwijderd maar je baarmoederhals niet.
  • Radicale hysterectomie (ook bekend als hysterectomie van Wertheim) is wanneer de gehele baarmoeder, baarmoederhals, eileiders en eierstokken, een deel van de vagina en de lymfeklieren worden verwijderd. Deze operatie wordt (alleen)in het geval van kanker verricht.
  • De baarmoeder kan worden verwijderd via een snee in de buik (wat meestal een litteken achterlaat in het bikinigebied) of via de vagina. In het tweede geval heb je geen zichtbare littekens. Soms wordt de hysterectomie verricht via de vagina en een laparoscopie, daarbij krijg je een paar kleine sneetjes in de onderbuik. Via die sneetjes en de laparoscoop wordt de baarmoeder losgesneden, waardoor verwijdering via de vagina makkelijker is. Je kan de precieze aanpak het beste met je gynaecoloog bespreken.

Worden mijn eierstokken verwijderd?

Je arts kan ook je eierstokken verwijderen. De beslissing dat te doen hangt af van de reden voor de operatie. Bespreek de voor- en nadelen van het verwijderen van je eierstokken met je gynaecoloog. De consensus op dit moment is dat het in de meeste gevallen onverstandig is de eierstokken mee te verwijderen.

Als de eierstokken ook worden verwijderd dan vermindert dat het risico op eierstokkanker. Aan de andere kant is gebleken dat vrouwen bij wie de eierstokken zijn verwijderd een groter kans op hartproblemen (zoals angina pectoris) hebben.

Als je eierstokken worden verwijderd kan je het advies krijgen hormoonvervangende therapie (Hormone Replacement Therapy = HRT) te ondergaan, omdat je, als je eierstokken eenmaal zijn verwijderd, in de overgang terecht komt. Als je jonger bent dan 50 en je eierstokken zijn verwijderd, bespreek dan de mogelijkheid om HRT te ondergaan met je arts. Vrouwen onder de 50 hebben alleen maar profijt van HRT en lopen niet de risico’s die met de therapie zijn verbonden (alleen vrouwen van boven de 50 lopen meer risico’s).

Ook als je eierstokken niet worden verwijderd, loop je een kans van 1 op 3 dat je binnen 2 jaar na de hysterectomie alsnog in de overgang terecht komt. Als je symptomen krijgt die met de overgang te maken hebben, zoals opvliegers, stemmingswisselingen, etc., raadpleeg dan je arts.

Heeft een hysterectomie gevolgen voor mijn seksleven?

Het verwijderen van je baarmoeder hoeft geen gevolgen te hebben voor je seksleven. Veel vrouwen zeggen zelfs dat ze na de hysterectomie meer plezier in seks hebben. Dit kan te maken hebben met het feit dat de reden voor de hysterectomie (pijn, langdurige zware bloedingen, etc.) weg is. Ander vrouwen zeggen echter dat de hysterectomie een negatief effect heeft op hun seksleven. Zo zeggen sommige vrouwen dat hun orgasmen na de ingreep anders zijn of dat ze het lastig vinden klaar te komen. Het hebben van een hysterectomie zou geen invloed moeten hebben op je zin in seks, tenzij ook je eierstokken zijn verwijderd.

In de regel kan je 6 weken na de operatie weer vrijen. Uiteraard zijn voorbehoedsmiddelen na een hysterectomie niet langer noodzakelijk.

Hoe voel ik me onmiddellijk na de operatie?

Gedurende de eerste paar dagen na de ingreep krijg je zware pijnstillers, zowel in het ziekenhuis als wanneer je weer naar huis gaat. Je kan al een paar uur na de operatie weer eten en drinken. Je krijgt waarschijnlijk een paar dagen lang een katheter in (een dunne buis in je blaas waar je urine door naar buiten loopt). Lichte bloedingen uit de vagina zijn heel normaal en ze kunnen tot zes weken na de ingreep voorkomen. Als je hechtingen hebt dan worden die in de meeste gevallen tussen 5 en 7 dagen na de operatie verwijderd.

Hoe lang duurt het voor ik mijn normale leven weer kan oppakken?

Dit verschilt van persoon tot persoon. Als je een vaginale hysterectomie hebt ondergaan, dan herstel je in de regel sneller. Je moet waarschijnlijk de eerste weken na de hysterectomie meer rusten dan normaal. Je krijgt het advies lichte oefeningen te doen en deze langzaam op te bouwen in duur en zwaarte. In de regel duurt het 6-8 weken om volledig te herstellen, maar het is niet ongewoon als het herstel tot 3 maanden duurt.

Het is beter niet auto te rijden tot het veilig is een noodstop uit te voeren. In de regel is dat met een week of zes. Hoe snel je weer aan het werk kan, hangt af van het soort werk dat je doet. Je kan dit bespreken met je bedrijfsarts.

Moet ik nog steeds baarmoederhalsonderzoeken (uitstrijk) ondergaan?

Bij de meeste vrouwen is dat na een hysterectomie niet het geval. Als je baarmoederhals echter niet is verwijderd, of de hysterectomie vanwege kanker is uitgevoerd, dan is het raadzaam om wel deel te nemen aan dit onderzoek. Je arts kan je vertellen wat in jouw geval wijsheid is.