Inwendige oogontsteking

Ook wel genoemd: 
Uveïtis

Wat is uveïtis?

Uveïtis is een ontsteking van de uvea. De uvea is de naam die gegeven wordt aan dat deel van je oog dat bestaat uit:

  • De iris: het deel van je oog dat het kleur geeft.
  • Het corpus ciliare: een kleine ringachtige spier die zich achter je iris bevindt.
  • De choroidea: het laagje weefsel tussen je netvlies en je harde oogrok, deze bevat bloedvaten en een pigment dat overmatig licht opneemt.

Delen van je oog naast de uvea kunnen ook getroffen worden door de ontsteking. Dit zijn:

  • Het netvlies: de lichtgevoelige laag aan de binnenkant van je oog
  • De oogzenuw: de zenuw die verantwoordelijk is voor het zien
  • De humor vitreus ofwel het glasachtig lichaam: de gelatineachtige stof die de ruimte achter je lens vult
  • De harde oogrok: de witte buitenste laag van je oogbal

Uveïtis kan ineens ontstaan. Acute uveïtis duurt meestal niet zo lang. Maar uveïtis kan ook een chronisch terugkomende aandoening zijn. Chronisch betekent dat het aanhoudt. Terugkomend betekent dat op sommige momenten de aandoening heel erg wordt en op andere momenten weer rustig wordt.

Wat zijn de verschillende typen uveïtis?

Uveïtis kan geordend worden overeenkomstig welk deel van de uvea getroffen wordt door de ontsteking:

  • Uveïtis anterior wanneer de ontsteking de voorkant van de uvea betreft. Dit kan de iris (iritis) zijn of de iris en het corpus ciliare (irido-cyclitis). Dit is de meest voorkomende vorm van uveïtis.
  • Intermediaire uveïtis wanneer de ontsteking het middelste gedeelte van de uvea betreft. Het kan dan ook het onderliggende netvlies raken.
  • Uveïtis posterior wanneer de ontsteking de choroidea en het netvlies betreft. Dit houdt retinochoroïditis, retinitis en neuroretinitis in.
  • Pan-uveïtis is wanneer de ontsteking de gehele uvea betreft.

Wat veroorzaakt uveïtis?

Er zijn veel verschillende oorzaken van uveïtis. Uveïtis hangt ook samen met een aantal andere ziekten. Meestal wordt geen specifieke oorzaak van uveïtis gevonden. Dit is bekend als idiopatische uveïtis. De oorzaken en samenhangende factoren van uveïtis kunnen de volgende inhouden:

Infectie
Verscheidene typen bacteriën, schimmels en virale infecties kunnen ontsteking van je oog veroorzaken met uveïtis. Infecties houden in: herpes simplex, herpes zoster, toxoplasmose, cytomegalie, syfilis, gonorroe, tuberculose en de ziekte van Lyme.

Auto-immuunziekte
Het immuunsysteem maakt normaal gesproken afweerstoffen (kleine eiwitten) aan om bacteriën, virussen en andere ‘ziektekiemen’ aan te vallen. Bij mensen met een auto-immuunziekte, maakt het immuunsysteem afweerstoffen tegen weefsels van het lichaam. Het is niet duidelijk waarom dit gebeurt. Sommige mensen zijn vatbaar om auto-immuun ziekten te ontwikkelen. Bij deze mensen kan er ‘iets’ zijn dat het immuunsysteem aanzet tot aanvallen van het eigen lichaamsweefsel. Hetgeen wat hier toe aanzet is onbekend. Auto-immuunziekten die kunnen leiden tot uveïtis zijn onder andere het syndroom van Reiter en het syndroom van Behçet. Het syndroom van Behçet is een aandoening die terugkerende mondzweren veroorzaakt. Het kan ook andere delen van je lichaam treffen zoals je hart, longen, darmen, gewrichten en je zenuwstelsel. Lees de aparte folder over ‘Reactieve artritis’ en ‘Het syndroom van Reiter’ voor meer informatie over het syndroom van Reiter.

Verwonding aan het oog
Uveïtis kan ontstaan na een verwonding van het oog.

Iatrogene oorzaken 
‘Iatrogeen’ verwijst naar òf een onvoorzien, òf een onvermijdelijke complicatie van een medische behandeling. In dit geval, iatrogene uveïtis, ontstaat een uveïtis meestal als gevolg van een oogoperatie.

Ontstekingsziekten
Mensen die al een ontstekingsziekte hebben zijn meer vatbaar voor uveïtis. Deze ziektes behelzen onder andere sarcoïdose, ontstekingsziekten van de darm zoals de ziekte van Crohn en coltitis ulcerosa, reumatoïde artritis en spondylitis ankylopoëtica (de ziekte van Bechterew). Sarcoïdose is een aandoening die chronische ontsteking in je lichaam veroorzaakt, meer in het bijzonder in de longen waar het hoesten en ademhalingsmoeilijkheden veroorzaakt. Lees de aparte folders over deze ziektebeelden voor meer informatie.

Kanker
Sommige tumoren hangen samen met ontstekingen en uveïtis. Deze zijn: leukemie, lymfoom en maligne lymfoom. Wil je meer informatie lees dan de aparte folders over deze aandoeningen.

Wat zijn de symptomen van uveïtis?

De symptomen die je hebt zijn ook weer afhankelijk van welke type uveïtis je hebt.

Uveïtis anterior
Dit treft meestal één oog. De gebruikelijke symptomen zijn oogpijn (vaak een pijnlijk gevoel in en rondom het oog), roodheid van je oog en fotofobie (dit betekent dat je slecht tegen helder licht kan, lichtgevoeligheid). Je kan ook wazig zicht ontwikkelen of soms zelfs verlies van zicht (meestal tijdelijk). Je kan hoofdpijnen ervaren en ontdekken dat je iris (dat deel van het oog wat het kleur geeft) een iets andere kleur heeft. Je oog kan waterig worden. De symptomen kunnen zich ontwikkelen in een paar uur of dagen.

Intermediaire uveïtis
Dit veroorzaakt meestal pijnloos wazig zien. Het is ongebruikelijk om fotofobie en roodheid van je oog te ervaren. Je kan troebelingen ervaren, dit is een veel voorkomend symptoom. Het zijn donkere vormen die je ziet, vooral wanneer je naar een helder verlichte achtergrond kijkt zoals naar een blauwe lucht. Beide ogen zijn meestel getroffen bij intermediaire uveïtis.

Uveïtis posterior
Ook dit veroorzaakt meestal een pijnloos wazig zien. Bij sommige mensen kan het ook ernstig verlies van zicht veroorzaken. Als je uveïtis posterior hebt kan last hebben van troebelingen zoals bij de intermediaire uveïtis beschreven. Je kan ook scotomen ontwikkelen. Dit zijn kleine gebieden in je gezichtsveld waar minder of afwezig zicht is. Deze gebieden zijn omgeven door gebieden van normaal zicht. Meestal komt dit eenzijdig voor en het duurt langer eer de symptomen zich ontwikkelen.

Hoe wordt uveïtis gediagnosticeerd?

Uveïtis wordt meestal gediagnosticeerd op basis van de symptomen die je hebt. Als je dokter denkt dat je uveïtis hebt, kan hij je verwijzen naar een oogspecialist voor verdere onderzoek en bevestiging van de diagnose.

Eerst wordt je zicht getest. Zo kan beoordeeld worden of er verschil is in zien tussen je beide ogen. En kan bekeken worden of de uveïtis er voor zorgt dat je zicht slechter wordt.

De dokter die je oog onderzoekt gebruikt meestal een oftalmoscoop, een handapparaat, om de binnenkant van je oog te onderzoeken. Deze schijnt een lichtstraal in je oog waardoor de arts de binnenkant van je oog kan onderzoeken. De dokter zal meestal eerst wat oogdruppels in je oog doen voor het onderzoek. Dit zorgt ervoor dat je pupillen wijder worden, waardoor makkelijker in je oog gekeken kan worden. De dokter kan ook een speciale microscoop gebruiken , een spleetlamp genoemd, om je oog te onderzoeken. Als je uveïtis hebt worden specifieke veranderingen in je oog gezien waardoor de diagnose gesteld kan worden.

Je kan ook andere onderzoeken ondergaan afhankelijk van wat de dokter als oorzaak van de uveïtis beschouwt. Dit kunnen bloedonderzoeken en/of röntgenfoto’s zijn.

Wat is de behandeling bij uveïtis?

Het doel van de behandeling van uveïtis is de pijn en het ongemak in de ogen te verlichten, het behandelen van de onderliggende oorzaak en de ontsteking te verminderen. Dit zou hopelijk permanent gezichtsverlies of andere complicaties moeten voorkomen. Behandeling houdt meestal het volgende in:

Behandeling om pijn en ongemak te verlichten

oogdruppels: Er zijn speciale oogdruppels die gebruikt kunnen worden om pijn te verlichten, door de pupil te verwijden. De druppels zorgen ervoor dat je pupil verwijdt door de spier in het corpus ciliare te ontspannen. Het resultaat is dat de pijn vermindert en de ontstoken iris kan rusten en herstellen. Voorbeelden zijn atropine en cyclopentolaat oogdruppels. Ze kunnen bijwerkingen hebben en worden alléén door een oogarts voorgeschreven. Ze kunnen je pupil groter maken, een wazig zicht veroorzaken en moeite geven bij het scherpstellen. Als het effect van de druppels is uitgewerkt zullen deze bijwerkingen weer verdwijnen. De druppels moeten elk uur gebruikt worden wanneer uveïtis is gediagnostiseerd. Als de druppels niet gebruikt worden kan de ontsteking in de iris ‘vast’ komen te zitten aan de lens en permanente littekens veroorzaken.

Donkere bril: Als je last hebt van fotofobie (gevoeligheid voor helder licht) kan het dragen van een donkere bril helpen.
Pijnstillers: pijnstillers zoals Paracetamol kunnen ook helpen.

Corticosteroïde oogdruppels
Corticosteroïde oogdruppels zullen meestal de ontsteking bij uveïtis verminderen. Zij zijn meestal de voornaamste behandeling. Corticosteroïden worden meestal niet gebruikt wanneer de uveïtis veroorzaakt wordt door een bacteriële of virale infectie. Ook al werken corticosteroïden vaak goed, soms komen bijwerkingen voor, welke soms ernstig zijn. Daarom worden corticosteroïden meestal alleen door een oftalmologist (oogspecialist) voorgeschreven die de situatie in de gaten kan houden. Mogelijke bijwerkingen die soms kunnen voorkomen zijn zweren op het hoornvlies van het oog die heel pijnlijk kunnen zijn en je zicht kan aantasten. Als corticosteroïden voor een lange periode gebruikt worden, kunnen ze staar of  glaucoom veroorzaken.

Corticosteroïden om te slikken of per injectie te krijgen
Bij ernstige uveïtis worden corticosteroïden soms gegeven door middel van een injectie in het oog. Ze kunnen ook oraal worden toegediend. Wederom kunnen bij langer gebruik bijwerkingen ontstaan. De belangrijkste bijwekringen bij orale corticosteroïden treden op na gebruik langer dan een paar weken. Bijwerkingen zijn dan: botontkalking (osteoporose= botverdunning), dunner worden van de huid, gewichtstoename, spieratrofie en een verhoogd risico op een ernstige infectie.

Behandeling van de onderliggende aandoeningen en oorzaken
Elke onderliggende oorzaak van je uveïtis moet ook behandeld worden. Dit betekent dat een onderliggende infectie behandeld, of een ontstekingsziekte of auto-immuunziekte behandeld moet worden.

Operatie
Soms is een chirurgische ingreep nodig om uveïtis te behandelen. Als iemand last heeft van aanhoudende troebelingen die het zien hinderen, kan het glasachtig lichaam verwijderd worden. Troebelingen kunnen zich ontwikkelen doordat de ontsteking schade veroorzaakt aan het glasachtig lichaam. Een operatie wordt ook uitgevoerd om complicaties van staar te behandelen, die kunnen voorkomen bij uveïtis.

Nieuwe behandelingen
Er zijn een aantal nieuwe behandelingen voor uveïtis die op dit moment onderzocht worden. Dit zijn medicijnen die TNF-alfa-remmers genoemd worden zoals etanercept en infliximab.

Wat zijn de complicaties van uveïtis?
Als uveïtis niet snel behandeld wordt, kan het ernstige gevolgen hebben en leiden tot permantent verlies van zien. Complicaties die zich kunnen voordoen bij uveïtis zijn:

  • De vorming van synechieën: dit zijn verklevingen van weefsel die zich kunnen vormen tussen de iris en de lens, als gevolg van een ontsteking indien een uveïtis niet direct behandeld wordt.
  • Glaucoom: de synechieën die zich vormen kunnen tot gevolg hebben dat vloeistof in het oog niet normaal kan wegstromen. Dit kan leiden tot een opbouw van druk binnenin je oog dat kan leiden tot glaucoom. Lees onze folder over ‘Glaucoom’ voor meer informatie.
  • De vorming van staar: de ontsteking kan veranderingen in de lens van je oog en de vorming van staar veroorzaken. Lees hiervoor de folder ‘Glaucoom’ voor meer informatie.
  • Het loslaten van het netvlies: de ontsteking kan spasmen (spiersamentrekkingen) in je netvlies veroorzaken zodat het loslaat van de ondergrond. Dit heeft lichtflitsen in je oog tot gevolg, troebelingen en problemen met het zien. Wordt je verdacht van netviesloslating dan is direct contact met een oogarts nodig, vaak is een operatie dan nodig.

Wat is de prognose van uveïtis?

Hoe eerder de behandeling voor uveïtis gestart wordt, hoe beter de prognose en hoe sneller het over is. Maar uveïtis kan terugkomen, vooral wanneer het samenhangt met een onderliggende ziekte zoals een auto-immuunaandoening of de ontstekingsziekten die boven genoemd zijn. Sommige mensen die recidiverendee (terugkomende) uveïtis hebben herkennen hun symptomen. Zij krijgen corticosteroïde oogdruppels op voorraad om te gebruiken wanneer hun bekende klachten zich voordoen. Mensen die chronische of terugkerende uveïtis hebben staan meestal onder poliklinische controle van een oogspecialist.

Uveïtis die door een infectie wordt veroorzaakt gaat meestal weg wanneer de infectie wordt behandeld en niet terugkomt.