Keelontsteking

Ook wel genoemd: 
Laryngitis

Wat is laryngitis?

Het strottenhoofd verbindt de achterkant van de keel met de luchtpijp. De stembanden bevinden zich in het strottenhoofd. Laryngitis betekent ontsteking aan het strottenhoofd. Het wordt meestal veroorzaakt door een virusinfectie. Andere oorzaken zijn zeldzaam.

Wat zijn de symptomen van laryngitis?

Je kan pijn in je adamsappel voelen en kort daarna schor worden. De stem ‘verdwijnt’ in sommige gevallen en het kan zijn dat je alleen maar kan fluisteren. Sommige mensen vinden dit erg verontrustend, maar het is slechts tijdelijk zolang de stembanden ontstoken zijn. Je kan ook lichte koorts hebben en moeten hoesten. Soms is laryngitis onderdeel van een meer wijdverspreide ontsteking. Je kan bijvoorbeeld laryngitis hebben in combinatie met een ontstoken keel, ontstoken amandelen, een verkoudheid of een griep. In deze gevallen kan er ook sprake zijn van andere symptomen, zoals een zere keel, hoofdpijn, vermoeidheid, opgezette nekklieren, een loopneus, pijn bij het slikken en algemene pijn.

Meestal word een virale laryngitis in de loop van 2-3 dagen erger. Daarna worden de symptomen minder en verdwijnen ze, meestal binnen een week. Het kan zijn dat je stem in de week erna nog wat schor is, zelfs als de symptomen geheel zijn verdwenen. Dit komt omdat de ontsteking van de stembanden soms wat langer nodig heeft om te genezen.

Ademhalingsproblemen zijn een weinig voorkomende complicatie. Ze kunnen voorkomen als de ontsteking ernstig genoeg is om de luchtpijp te vernauwen. We noemen het dan pseudokroep. Dit komt bij volwassenen bijna niet voor, maar soms wel bij jongere kinderen, die een smallere luchtpijp hebben. Als je moeite hebt met ademhalen als je laryngitis hebt, raadpleeg dan je arts.

Wat is de behandeling van virale laryngitis?

  • Niet behandelen is een optie, aangezien de aandoening meestal na een paar dagen al beter wordt.
  • Veel drinken, hoewel de verleiding groot is minder de drinken als slikken pijnlijk is. Als je niet genoeg drinkt, kan je beginnen uit te drogen, wat de hoofdpijn en vermoeidheid veel erger kan maken.
  • Paracetamol of Ibuprofen verlichten pijn, hoofdpijn en koorts. Om de symptomen zoveel mogelijk te onderdrukken is het beter om deze medicijnen op gezette tijden in te nemen, zoals aangeraden in de bijsluiter. Bijvoorbeeld neem vier keer per dag een Paracetamol tot de klachten minder worden.
  • Gorgelen met aspirine verzacht de pijn in het strottenhoofd niet, omdat het strottenhoofd er niet door geraakt wordt, maar alleen de achterkant van de keel. Het kan echter wel keelpijn verlichten. (Hoewel dit niet door wetenschappelijk onderzoek gestaafd wordt, is het een populaire behandeling, en het is de moeite waard het te proberen). Los aspirine op in water en gorgel 3-4 minuten. Je kan dit 3-4 keer per dag doen. Spuug de aspirine na het gorgelen weer uit. (NB: geef geen aspirine aan kinderen onder de 16 jaar, anders dan kinderaspirine).
  • Andere gorgelvloeistoffen, zuigtabletten en sprays die te koop zijn kunnen helpen keelpijn te verzachten, hoewel ook deze de pijn in het strottenhoofd niet verhelpen. Meestal zijn ze duur en de kans dat ze iets toevoegen aan de eerder genoemde behandelopties is twijfelachtig.
  • Het inademen van vochtige lucht wordt door sommigen ook aangeraden, hoewel de werking ervan niet door wetenschappelijk onderzoek wordt gestaafd. De gedachte is dat het vocht een verlichtende werking heeft en slijm helpt verwijderen.

Kan ik mijn stem beter rust gunnen?
Als het enigszins kan, gebruik je stem dan niet als je laryngitis hebt. Als je je stem teveel gebruikt als je stembanden ontstoken zijn, dan kan dat de ontsteking erger maken. De kans op blijvende schade is gering, maar het kan langer duren voordat je stem zich volledig herstelt. Je kan dus beter niet schreeuwen, zingen of langere tijd praten. Een rustig gesprek is in de regel geen probleem. Zachte praten is beter dan fluisteren omdat je strottenhoofd tijdens het fluisteren harder moet werken.

Als je een zanger bent, dan kan het lastig zijn om te bepalen wanneer je weer kan gaan zingen. Als je er te vroeg weer mee begint, dan kunnen de symptomen, zoals een schorre keel, langer aanhouden. Er is geen vuistregel die hier uitkomst kan bieden. Het kan de moeite waard zijn een spraaktherapeut te raadplegen als je op een bepaald moment moet optreden.

Heb ik antibiotica nodig?
Meestal niet. Deze aandoening wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een virus en antibiotica doden geen virussen. In de meeste gevallen zal je immuunsysteem erin slagen het virus te bestrijden. In sommige gevallen zijn bacteriën wel de oorzaak. Dan kan een antibioticakuur worden aangeraden als de ontsteking ernstig is, na een paar dagen niet overgaat of je immuunsysteem niet goed werkt (bijvoorbeeld als je geen milt meer hebt of chemotherapie hebt).

Andere oorzaken van laryngitis en schorheid
Laryngitis en schorheid zijn soms het gevolg van andere aandoeningen die de stembanden aantasten, bijvoorbeeld zeldzame infecties, allergieën, overmatig gebruik van de stem, opkomend maagzuur, tabaksrook of andere chemische stoffen die worden ingeademd. Soms veroorzaakt een (goedaardige) cyste op de stembanden schorheid. Een tumor (kanker) op de stembanden is een zeldzame oorzaak. Als er sprake is van één van de volgende zaken, raadpleeg dan een arts:

  • Symptomen die ernstig zijn of anders dan de symptomen hierboven beschreven.
  • Griepachtige symptomen die na 3-4 dagen niet overgaan.
  • De schorheid van de stembanden langer dan 2-3 weken aanhoudend, met name als je geen infectie hebt gehad die de schorheid kan verklaren.
  • De zwelling van de nekklieren die niet binnen 2-3 weken na de ontsteking weggaat.
  • Zwelling van de nekklieren zonder dat er sprake is van ontstekingsverschijnselen.