Klaplong

Ook wel genoemd: 
Pneumothorax

Wat is een pneumothorax?

Een pneumothorax is lucht die zich ophoopt tussen de longen en de borstkas. De lucht komt daar terecht vanuit de longen of van buiten het lichaam.

Wat zijn de oorzaken?

Primaire spontane pneumothorax
Dit wil zeggen dat de pneumothorax zich ontwikkelt zonder duidelijke reden bij een overigens gezond persoon. Deze vorm komt het meeste voor. Men denkt dat er sprake is van een kleine scheur aan de buitenkant van de long – meestal aan de bovenkant. De oorzaak daarvan is vaak niet duidelijk. Vaak zit de scheur echter op de plek van een kleine ‘bleb’ of ‘bulla’ aan de rand van de een long. Dit zijn kleine ‘ballonnen’ van weefsel, die zich aan de rand van een long kunnen ontwikkelen. De wand van een ‘bleb’ is minder sterk dan normaal longweefsel en kan scheuren. Daardoor ontsnapt er lucht uit de long en raakt dat gevangen tussen de long en de borstkas.

Pneumothorax komt het meeste voor bij jonge volwassenen die geen longaandoening hebben. Het komt vaker voor bij lange, dunne mensen.

Ongeveer 5-10 per 100.000 inwoners per jaar worden in Nederland getroffen door een pneumothorax. Het komt bij mannen vier keer zo vaak voor als bij vrouwen. Het komt zelden voor bij mensen boven de 40. Het komt ook veel vaker voor bij rokers dan bij niet-rokers. De wand van een bleb raakt door sigarettenrook nog meer verzwakt en kan daardoor makkelijker scheuren.

Ongeveer 30% van de mensen die door pneumothorax worden getroffen, krijgen het later één of meerdere malen nogmaals. In de meeste gevallen is dat op dezelfde plek als de eerste keer en binnen drie jaar na het eerste voorval.

Secundaire spontane pneumothorax
Dit wil zeggen dat de pneumothorax een complicatie is van een bestaande longaandoening, bijvoorbeeld longontsteking, tuberculose, sarcoidose, cystische fibrose, longkanker en idiopathische longfribrose (verlittekening van de long zonder duidelijke oorzaak). De kans hierop is groter als de longaandoening de rand van de long op de één of andere manier verzwakt. Hierdoor scheurt het weefsel makkelijker en kan de lucht uit de long ontsnappen.

Andere oorzaken van pneumothorax
Een blessure aan de borstkas kan pneumothorax veroorzaken, bijvoorbeeld een auto-ongeluk of een steekwond in de borstkas. Hetzelfde geldt voor operaties aan de borstkas. Ook is pneumothorax een weinig voorkomende complicatie van endometriose.

Wat zijn de symptomen van pneumothorax?

  • Het hoofdsymptoom is een plotselinge scherpe, stekende pijn aan één kant van de borstkas.
  • De pijn is meestal erger bij het inademen.
  • Je kan buiten adem raken. In de regel geldt dat hoe groter de pneumothorax, des te moeilijker het is om (door) te ademen.
  • Als de pneumothorax wordt veroorzaakt door een blessure of longaandoening, kan er sprake zijn van andere symptomen, bijvoorbeeld hoesten of koorts.

Een röntgenfoto van de borstkas kan de pneumothorax bevestigen. Als het vermoeden bestaat dat een longaandoening de oorzaak is, kunnen ook andere onderzoeken worden verricht.

Wat gebeurt er met de opgehoopte lucht en de kleine scheur in de longen?

In de meeste gevallen van spontane pneumothorax is de druk tussen de ontsnapte lucht en de lucht in de longen gelijk. De hoeveelheid lucht die uit de longen ontsnapt (de omvang van de pneumothorax) varieert. Vaak is het heel klein en klapt de long iets in. Soms kan de hoeveelheid groter zijn en klapt de long volledig in. Als je verder gezond en fit bent, is dit niet zo erg, omdat de andere long het tijdelijk alleen wel aankan. Als je echter een longaandoening hebt, kan een pneumothorax het ademen veel moeilijker maken.

De kleine scheur in de long geneest in de meeste gevallen met een paar dagen, met name in gevallen van primaire spontane pneumothorax. Er ontsnapt daarna geen lucht meer uit de longen en de lucht die al is ontsnapt wordt langzaam in het bloed opgenomen. De long groeit daarna weer naar zijn oorspronkelijk omvang. In gevallen van primaire spontane pneumothorax duren de symptomen soms 1-3 dagen. De symptomen en problemen kunnen echter ook langer duren, met name in gevallen van een onderliggende longaandoening.

Spanningspneumothorax
Dit is een weinig voorkomende complicatie. Dit veroorzaakt kortademigheid die snel erger wordt. Dit gebeurt wanneer de scheur in de longen fungeert als een klep die alleen lucht laat ontsnappen en geen lucht teruglaat in de longen. De omvang en druk van de pneumothorax worden groter, waardoor er druk op de longen en het hart wordt uitgeoefend. Deze aandoening vereist onmiddellijk ingrijpen om de opgehoopte lucht te verwijderen.

Wat is de behandeling van pneumothorax?

Behandeling hoeft niet nodig te zijn
Als je een kleine pneumothorax hebt, hoeft behandeling niet nodig te zijn. Een kleine pneumothorax verdwijnt vaak vanzelf binnen een paar dagen. Een arts kan een röntgenfoto aanraden na 7-10 dagen om de zien of het weg is. Als de pijn erg is, kan je een paar dagen pijnstillers nodig hebben.

Soms moet de opgehoopte lucht worden verwijderd
Verwijdering van de lucht kan nodig zijn als de pneumothorax groter is, of als je andere long- of ademhalingsproblemen hebt. In de regel kan een pneumothorax die ademhalingsproblemen veroorzaakt, het beste worden behandeld. In de meeste gevallen wordt dat gedaan door een kleine dunne buis in de borstkas aan de brengen met behulp van een naald. (Dit gebeurt onder plaatselijke verdoving). Een grote injectiespuit wordt vervolgens aan de buis gekoppeld om de lucht te verwijderen.

Soms wordt een grotere buis ingebracht om een grotere pneumothorax op te heffen. Dit komt vaker voor in gevallen van secundaire spontane pneumothorax bij een onderliggende longaandoening. In veel gevallen blijft de grote buis er een paar dagen in om het gescheurde longweefsel te laten genezen.

NB: het kan gevaarlijk zijn om te vliegen als je pneumothorax hebt. Raadpleeg voor je van plan bent te gaan vliegen in elk geval een arts. Ga ook niet naar afgelegen plaatsen waar geen medische voorzieningen zijn, tot je arts je laat weten dat het geen probleem is.

Behandelingen van recidieven (herhalingen)

Sommige mensen krijgen meerdere malen een pneumothorax. Als dat het geval is, kan een procedure worden aangeraden om verdere recidieven te vermijden, bijvoorbeeld het operatief verwijderen van het deel van de long waarvan het weefsel steeds scheurt. Ook kan er worden geadviseerd een soort talkpoeder op het longoppervlak aan te brengen. Hierdoor ontstaat een ontsteking die ervoor zorgt dat de oppervlakte van de long beter tegen de borstkas ‘plakt’. Dit is later op een röntgenfoto als ‘litteken’ aan de rand van de long zichtbaar.

Een longspecialist kan je vertellen wat de voor- en nadelen van de verschillende procedures zijn. De gekozen procedure kan afhangen van je algehele gezondheid en van de vraag of er sprake is van een onderliggende longaandoening.

Als je rookt en een primaire spontane pneumothorax hebt gehad, kan je de kans op een recidief verkleinen door te stoppen met roken.