Koorts bij kinderen

Waardoor wordt koorts veroorzaakt?

De meest voorkomende oorzaak is een virusinfectie. Meestal ontstaat daardoor een gewone ziekte zoals een verkoudheid, griep, diarree, enzovoorts. Een virusinfectie kan ook een ernstiger ziekte veroorzaken.

Bacteriële infecties komen minder voor dan virusinfecties maar veroorzaken ook koorts. Vaak zijn het bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de ernstiger infectieziekten zoals longontsteking, urineweg- en nier (bekken-) ontsteking, hersenvliesontsteking, of sepsis (waarbij ziektekiemen in het bloed aanwezig zijn en zich daar vermenigvuldigen, of wanneer hun giftige stofwisselingsproducten in het bloed circuleren).

Wat kan ik doen als mijn kind hoge koorts heeft?

  • Maak het je kind zo gemakkelijk mogelijk.
  • Let op verschijnselen van uitdroging.
  • Let op verschijnselen van een ernstige ontsteking.
  • Hou je kind thuis van school totdat het weer beter is.
  • Ga naar de dokter als je je ongerust maakt.
  • Maak het je kind zo gemakkelijk mogelijk
  • Door hoge koorts zal een kind zich vaak niet op z’n gemak voelen en snel geïrriteerd zijn. Je kunt dan het volgende doen om de hoge temperatuur te verlagen en er zo voor te zorgen dat het kind zich wat gemakkelijker voelt.
  • Geef een Paracetamol, kinderaspirine of Ibuprofen. Deze medicijnen zorgen ervoor dat de temperatuur omlaag gaat. Ze zijn voor kinderen te koop in de vorm van een drankje. Eventueel kun je Paracetamol oplossen of verdunnen in water. Hoeveel je mag geven staat op de bijsluiter. Ben je niet zeker, bel dan je huisarts.
    Let wel op, dat deze medicijnen de oorzaak van de koorts niet wegnemen. Ze helpen alleen om vervelende klachten te onderdrukken. Ze hoeven niet gebruikt te worden als een kind zich, ondanks de koorts, goed voelt.
    Paracetamol en Ibuprofen mogen NIET tegelijk gegeven worden, behalve als een dokter dat voorschrijft.
    Gebruik ook geen Ibuprofen als:
    • je weet dat je kind daar allergisch op reageert. Dat geldt dan ook voor andere ontstekingsremmende middelen.
    • je kind last heeft van astma-aanvallen als het een ontstekingsremmend middel gebruikt.
  • Trek je kind zoveel mogelijk kleren uit. Controleer wel eerst even of de kamer voldoende verwarmd is. Het is verkeerd om een kind met koorts in dekens in te pakken. Je moet oververhitting voorkomen!
  • Geef heel veel te drinken. Dat voorkomt uitdroging. Een kind zal makkelijker drinken als het rustig is. Wil je kind niet drinken geef het dan eerst een Paracetamol of Ibuprofen. Wacht een half uurtje en zorg dan dat het kind drinkt. Geef je borstvoeding ga daar dan zeker mee door, omdat dit de beste voeding is. Mogelijk kun je een keer meer voeding geven, zodat de baby meer vocht binnenkrijgt.
  • Ga niet deppen met koude, natte doeken. Vroeger werd dat wel gedaan, maar die methode is achterhaald. Men heeft namelijk ontdekt dat door de kou de bloedvaten onder de huid vernauwen, waardoor het lichaam geen warmte meer af kan geven. Dat maakt alles eerder erger dan beter. Kinderen vinden zo’n koude lap ook niet echt fijn. Hetzelfde geldt ook voor het gebruik van een ventilator. De lucht is vaak te koud. Wel kan enige koelte toewuiven geen kwaad, als het maar met mate is.

Let op verschijnselen van uitdroging

Bij koorts kan altijd gevaar optreden van uitdroging van het lichaam. Dat kan veroorzaakt worden doordat het kind meer gaat zweten en niet voldoende drinkt om dit aan te vullen. De uitdroging kan nog eens versterkt worden door overgeven en/of diarree. Probeer je kind daarom zoveel mogelijk te laten drinken.
Tekenen van uitdroging zijn: een droge mond, geen tranen, diepliggende ogen en slaperigheid. Denk je dat je kind uitgedroogd dreigt te raken, waarschuw dan meteen je dokter.

Let op verschijnselen van een ernstige ontsteking
Als een kind koorts heeft, dan is het vaak erg ziek: heet, rood, geïrriteerd. Toch wordt in de meeste gevallen koorts niet veroorzaakt door een ernstige ziekte. Vaak zakt de temperatuur ook vrij snel weer. Een uurtje nadat de temperatuur is gedaald en het kind heeft gedronken, speelt het meestal al weer gewoon. Meestal zijn ze nog wel niet 100%, maar het dalen van de temperatuur wijst erop dat het de goede kant op gaat.

Heeft een kind een ernstige infectie dan zal de situatie alleen maar erger worden, ondanks alle maatregelen die je neemt. Er kunnen, behalve de hoge temperatuur, nog andere verschijnselen optreden. Bijvoorbeeld: ademhalingsproblemen, slaperigheid, stuipen, hoofdpijn, of pijn op andere plaatsen in het lichaam, die niet weggaat met een Paracetamol of Ibuprofen. Blijf dan niet afwachten en bel je dokter.
Het is overigens altijd goed om – als je kind koorts heeft – ’s nachts een paar keer te controleren hoe het gaat en of de zaken niet erger worden.

Waar moet je op letten bij hersenvliesontsteking of sepsis?
Hersenvliesontsteking en sepsis (ontsteking in het bloed) zijn de twee ergste vormen van infectie. Ze zijn redelijk zeldzaam en in de meeste gevallen wordt hoge koorts bij kinderen er niet door veroorzaakt. Is dat echter WEL het geval, dan is spoedeisende hulp noodzakelijk. We geven daarom de volgende zaken aan, waarop je moet letten:

Mogelijke vroege signalen die duiden op hersenvliesontsteking en/of sepsis
Bij de meeste kinderen (en volwassenen) die hersenvliesontsteking of sepsis krijgen merk je vooraf niets, behalve dat ze zich over het algemeen ‘niet lekker voelen’. Toch is vaak al een drietal dingen te zien voordat de ‘echte’ verschijnselen zich voordoen. Dat zijn:

  • Pijn in de benen, die erger wordt en zowel staan als lopen pijnlijk maakt.
  • Koude handen en voeten, ook bij koorts.
  • Bleek en gevlekt gezicht., met een grijzige/grauwe, blauwachtige kleur rondom de lippen.

Soms (maar niet altijd) treedt huiduitslag op, tegelijk met hersenvliesontsteking of sepsis
De huiduitslag die kan ontstaan is rood of paars van kleur. Het begint met kleine puntjes, in groepjes, die overal op het lichaam kunnen ontstaan. Ze groeien uit tot vlekken die wel wat weghebben van blauwe plekken. In het begin zijn het er een stuk of twee, maar er kunnen er snel veel meer verschijnen op het lichaam.

Opvallend is dat de vlekken niet lichter worden als je er op drukt (zoals bij andere huiduitslag). Je kunt dit testen, door een leeg glas met de bodem stevig op de plek te drukken. Blijft de vlek donker, dan moet je onmiddellijk naar de dokter gaan. (Let wel: er zal niet altijd een huiduitslag optreden bij hersenvliesontsteking of sepsis. Gebeurt het wel, dan geeft het altijd de kenmerken zoals hierboven omschreven).

Andere verschijnselen bij baby’s met hersenvliesontsteking of sepsis

  • Uitzonderlijk veel huilen, vaak met hoge uithalen en gejammer. Heel verschillend van het gewone huilen.
  • Snel ademen of heel anders ademen dan normaal.
  • Koorts, terwijl de baby niet verhit lijkt en de huid bleek en gevlekt, of zelfs naar blauw neigt. De voeten en handen voelen koud aan. Soms trilt de baby.
  • De baby wil niet eten en geeft soms over.
  • De baby is prikkelbaar, vooral als hij wordt opgepakt.
  • Slaperig, suf en afwezig. Is niet makkelijk wakker te krijgen.
  • Het ‘zachte gedeelte’ op het hoofd van de baby zet uit in plaats van dat het als een ‘gootje’ aanvoelt. Dit wordt een ‘bolle fontanel’ genoemd.
  • De baby vertoont stuiptrekkingen en houdt het lichaam stijf. Ook het tegenovergestelde kan gebeuren, waarbij het lichaam verslapt. Verder kunnen stuipen optreden.

Andere mogelijke verschijnselen bij oudere kinderen of volwassenen met hersenvliesontsteking of sepsis

  • Koorts en rillingen, terwijl de handen en voeten koud blijven.
  • Stijve nek. Vooroverbuigen is onmogelijk.
  • Toenemende hoofdpijn.
  • Snel ademen.
  • Steken en pijn in spieren en gewrichten. De pijn neemt toe.
  • Last van fel licht. Steeds de ogen willen sluiten en weg kijken van het felle licht.
  • Soms slaperigheid, sufheid, afwezigheid en vreemd gedrag.
  • Herhaaldelijk overgeven. Soms ook buikpijn en diarree.

Het verloop van hersenvliesontsteking of sepsis

De verschijnselen ontwikkelen zich razendsnel. Vaak binnen een paar uur. Ze kunnen in elke volgorde optreden. Soms treden alle genoemde verschijnselen op, soms maar een paar.
Het is ook mogelijk dat de verschijnselen wat minder snel opkomen en verspreid over een paar dagen.
In het begin zou je kunnen denken dat je te maken hebt met een griep. Worden de verschijnselen veel erger, dan kun je echter te maken hebben met hersenvliesontsteking of sepsis.

Samenvatting

Koorts heeft meestal te maken met een infectie die niet ernstig is. Neem echter altijd contact op met je dokter als je kind binnen een paar dagen niet beter wordt, of als de verschijnselen snel erger worden.