Lymfeklierzwelling

Ook wel genoemd: 
Opgezette lymfeklieren

Wat zijn lymfeklieren?

Kleine lymfeklieren (soms lymfeknopen genoemd) zitten in het hele lichaam. Lymfeklieren die bij elkaar in de buurt zitten, vormen vaak groepen of ketens. Lymfekliergroepen zitten bijvoorbeeld samen op de zijkanten van de hals, oksels en liezen. 

Lymfeklieren zijn met elkaar verbonden door een netwerk van lymfevaten. Lymfe is een vloeistof die zich tussen de cellen van het lichaam vormt. Deze waterige vloeistof wordt door de lymfevaten vervoerd, passeert diverse lymfeklieren en komt uiteindelijk in de bloedbaan terecht.

Lymfe en lymfeklieren vormen grote onderdelen van het immuunsysteem. Ze bevatten witte bloedcellen (lymfocyten) en antistoffen die het lichaam verdedigen tegen infecties.

Wat zijn de oorzaken van lymfeklierzwelling?

Lymfeklieren hebben normaal het formaat van een erwt.  Je kunt ze soms voelen onder de huid. Als ze opzwellen, worden lymfeklieren onder de huid opvallender en zijn gemakkelijker te voelen. Ze kunnen opzwellen tot de grootte van knikkers of zelfs groter. Je kunt lymfeklieren dieper in de borst of buik niet zien of voelen als ze zwellen.

Oorzaken van gezwollen lymfeklieren omvatten het volgende:

Infectie - de meest voorkomende oorzaak
De lymfeklieren dicht bij een infectie of ontsteking zwellen snel en worden gevoelig als het immuunsysteem vecht tegen ziektekiemen die de infectie veroorzaken (bacteriën, virussen, enz.).  De lymfeklieren keren meestal terug naar hun normale vorm als de infectie voorbij is.  Het kan een week duren voordat ze geleidelijk terug keren naar normaal na de infectie.  Voorbeelden:

  • Keel- en amandelinfecties kunnen veroorzaken dat de lymfeklieren in de hals zwellen.
  • Huidinfecties van de arm kunnen veroorzaken dat de lymfeklieren in de oksel zwellen.
  • Infecties van het been of geslachtsdelen kunnen veroorzaken dat de lymfeklieren in de lies zwellen.
  • Virusinfecties zoals klierkoorts zijn van invloed op het hele lichaam.  Je kunt vervolgens gezwollen lymfeklieren in verschillende delen van het lichaam ontwikkelen zoals de hals, oksel en liezen.

Kanker, lymfomen en leukemie - zijn minder vaak voorkomende oorzaken
Een kanker kan zich uitzaaien (verspreiden) naar de nabijgelegen lymfeklieren.  De kanker groeit dan in de lymfeklier en veroorzaakt zwelling.  Bijvoorbeeld:

  • Borstkanker kan zich uitbreiden naar de lymfeklieren in de oksel.
  • Keelkanker kan zich uitbreiden naar lymfeklieren in de hals.
  • Long- en darmkanker verspreiden naar lymfeklieren die je meestal niet kunt zien of voelen in de buik en borst. Kanker van het lymfestelsel en bloedsystemen (lymfomen en leukemie) kunnen veroorzaken dat veel lymfeklieren zwellen.
  • In de regel ontwikkelen gezwollen lymfeklieren zich als gevolg van kanker, lymfomen en leukemie langzamer dan die als gevolg van infecties.  Ze zijn vaak ook pijnloos in het begin.

Zeldzame oorzaken
Omvatten reacties op bepaalde medicijnen, stoornissen in de glycogeenopslag, ziekte (of syndroom) van Kawasaki, sarcoïdose en bepaalde vormen van artritis (gewrichtsontsteking).

Wat is de behandeling van gezwollen lymfeklieren?
De behandeling is afhankelijk van de oorzaak.  Gezwollen lymfeklieren zijn als een 'marker' van verschillende omstandigheden, allemaal met verschillende prognoses en behandelingen.  Zo wordt bij lymfeklierzwelling als gevolg van een virale infectie geen specifieke behandeling geadviseerd.  Echter gezwollen lymfeklieren veroorzaakt door een kanker, lymfoom of leukemie kan vrij uitgebreide behandeling nodig hebben. Niet altijd van de lymfeklieren zelf, maar wel zeker van de oorzakelijke aandoening (overigens worden kwaadaardige lymfeklieren wel vaak verwijderd of anderszins behandeld).

Wat moet ik doen als ik gezwollen lymfeklieren vind?
Gezwollen lymfeklieren als gevolg van virusinfecties komen veel voor. Als je regelmatig keelinfecties hebt, kunnen lymfeklieren in de nek 'op en neer’ gaan. Dit kan geen kwaad. Gezwollen lymfeklieren zijn een zorg als er geen duidelijke reden is voor de zwelling.  Vertel je arts indien:

  • Je gezwollen lymfeklieren vindt en niet weet waarom ze gezwollen zijn.  Bijvoorbeeld je hebt geen infectie die de zwelling veroorzaakt.
  • Gezwollen lymfeklieren als gevolg van een infectie niet weggaan binnen twee weken.