Mazelen

Wat zijn de symptomen van mazelen?

  • Een hoge temperatuur (koorts), zere ogen (conjunctivitis), en een loopneus ontwikkelen zich meestal eerst.
  • Kleine witte vlekken ontwikkelen zich meestal in de mond een paar dagen later
  • Een harde droge hoest is gebruikelijk.
  • Minder eten, vermoeidheid en pijn komen vaak voor.
  • Diarree komt vaak voor.
  • Een rode pukkelige huiduitslag ontwikkelt zich normaal ongeveer 3-4 dagen na de eerste symptomen. Het begint meestal op het hoofd en de nek en verspreidt zich over het lichaam. Het duurt 2-3 dagen voor het grootste deel van het lichaam is bedekt. De uitslag heeft vaak een bruine kleur en verdwijnt geleidelijk na een paar dagen.
  • Kinderen zijn meestal erg ziek en ellendig gedurende 3-5 dagen. Hierna neigt de koorts te minderen en verdwijnt de uitslag. De andere symptomen worden dan ook geleidelijk minder.

De meeste kinderen zijn beter binnen 7-10 dagen. Een irritante hoest kan blijven gedurende enkele dagen nadat de andere symptomen zijn verdwenen. Het immuunsysteem maakt antistoffen tijdens de infectie. Deze ‘strijden’ met het virus en zorgen vervolgens voor levenslange immuniteit. Het is dan ook zeldzaam om meer dan een keer mazelen te krijgen.

Sommige mensen verwarren huiduitslag veroorzaakt door andere virussen met mazelen. Mazelen is niet alleen een lichte rode huiduitslag die snel weggaat. Het mazelenvirus veroorzaakt een onaangename en soms ernstige ziekte. De huiduitslag is slechts een onderdeel van deze ziekte.

Wat zijn de mogelijke complicaties van mazelen?

  • Oorontsteking waardoor oorpijn een veel voorkomende complicatie is.
  • Een koortsstuip (febriele convulsie) kan in ongeveer 1 op de 200 gevallen optreden. Dit kan alarmerend zijn, maar volledig herstel treedt meestal op.
  • Infecties van de luchtwegen, zoals bronchitis en kroep komen veel voor. Ook dit kan verontrustend zijn, maar meestal niet ernstig.
  • Pneumonie (longontsteking) is een ernstige complicatie die zich soms ontwikkelt. Typische symptomen zijn snelle of moeilijke ademhaling, pijn op de borst, en in het algemeen ziek zijn.
  • Hersenontsteking (encefalitis) is een zeldzame maar zeer ernstige complicatie. Het komt voor bij ongeveer 1 op de 5000 gevallen. Het veroorzaakt als typerend klachten: sufheid, hoofdpijn en braken die ongeveer 7-10 dagen na het begin van de huiduitslag beginnen. Encefalitis kan leiden tot hersenbeschadiging. Sommige kinderen overlijden aan deze complicatie.
  • komt vaker voor bij kinderen die mazelen hebben gehad. Het virus kan invloed hebben op de zenuwen en spieren van het oog.
  • Een zeer zeldzame ziekte van de hersenen genaamd subacute scleroserende panencefalitis kan zich jaren later bij een klein aantal mensen die mazelen hebben gehad ontwikkelen.

Complicaties komen vaker voor bij kinderen met een slecht werkend immuunsysteem (bv door andere ernstige aandoeningen zoals leukemie of aids) en bij kinderen die zijn ondervoed. Dit is een reden waarom mazelen nog steeds een groot probleem is in sommige armere landen. Veel ondervoede kinderen in de wereld sterven aan mazelen, meestal als gevolg van een "secundaire" pneumonie. Ook in Nederland overlijdt nog wel eens een enkele keer een kind als gevolg van (complicaties van) mazelen. Meestal kinderen niet gevaccineerd.

Wat is de behandeling bij mazelen?

Er is geen geneesmiddel dat het mazelenvirus doodt. Behandeling is gericht op verlichting van de klachten tot het lichaamseigen immuunsysteem de infectie heeft opgeruimd.

  • Geef je kind veel te drinken. Waterijsjes zijn een nuttige manier om extra vocht te geven en koel te blijven.
  • Geef kinderaspirine of Paracetamol om de koorts en pijn te verlichten. Ibuprofen is een alternatief,maar dat gebruiken we bij kinderen liever niet.
  • Houd je kind koel.
  • Hoestdranken hebben weinig baat bij de hoest, maar worden soms toch als prettig ervaren.
  • Antibiotica doden het mazelenvirus niet en worden daarom gewoonlijk niet geadviseerd. Ze kunnen worden voorgeschreven als zich een complicatie ontwikkelt zoals een oorontsteking of longontsteking. Dit komt omdat bij deze complicaties bacteriën bovenop de oorspronkelijke virale mazelen komen (dit wordt een secundaire bacteriële infectie genoemd). Antibiotica doden bacteriën en helpen bij deze complicaties.

Wanneer naar een arts?

De meeste kinderen herstellen. Maar meestal moet je er wel op rekenen dat je kind gedurende een paar dagen flink ziek kan zijn. Een arts zal normaliter bevestigen dat het de mazelen betreft. Ga opnieuw naar een arts als de symptomen erger worden, of als je een complicatie vermoedt (zie hierboven). De belangrijkste symptomen waar je op moet letten zijn:

  • Slaperigheid tot sufheid.
  • Uitdroging. Dit kan zich ontwikkelen als het kind (te) weinig drinkt, weinig urine produceert, een droge mond en tong heeft of slaperig wordt.
  • Ademhalingsproblemen.
  • Convulsies in de zin van koortsstuipen.

Is mazelen besmettelijk?

Ja, het is zeer besmettelijk. Het virus wordt doorgegeven via de lucht door hoesten en niezen. Het duurt 10-14 dagen na besmetting voor de symptomen zich ontwikkelen. Je bent besmettelijk vanaf een dag vóórdat de symptomen beginnen tot ongeveer vijf dagen nadat de huiduitslag voor het eerst verschenen is. Daarom mogen kinderen met mazelen niet in contact komen met anderen en moeten thuis blijven.

Voor kinderen die gevaccineerd zijn tegen mazelen is het onwaarschijnlijk dat ze mazelen krijgen. Vaccinatie is echter niet 100% effectief. Ook sommige volwassenen kunnen niet immuun zijn en sommige kinderen hebben een slecht werkend afweersysteem (immuunsysteem). Zorg dus altijd dat je een kind met mazelen tijdelijk bij anderen vandaan houdt.

Mazelen vaccinatie

Er worden 2 vaccinaties gegeven - de eerste op de leeftijd van ongeveer 13-14 maanden en de tweede rond het 9e jaar. Vaccinatie geeft goede bescherming (98%) en dus is mazelen nu zeldzaam in Nederland en het aantal sterfgevallen eraan is hier heel erg laag..