Menstruatiepijn

Ook wel genoemd: 
Dysmenorroe

Wie krijgt pijnlijke menstruaties?

De meeste vrouwen hebben wat pijn tijdens hun menstruatie. De pijn is vaak licht, maar bij 1 op de 10 vrouwen kan de pijn zo hevig zijn dat het effect heeft op de dagelijkse activiteiten. Primaire dysmenorroe is de meest voorkomende soort. Deze wordt niet veroorzaakt door een baarmoederaandoening. Het komt vaak voor bij tieners en jong-volwassen vrouwen. Secundaire dysmenorroe betekent dat de pijn wordt veroorzaakt door een baarmoederaandoening. Deze komt minder vaak voor, en dan vooral bij vrouwen boven de 30 jaar.

Primaire dysmenorroe – de meest voorkomende vorm van pijnlijke menstruaties.

Wat veroorzaakt de pijn bij dysmenorroe?
De oorzaak is onduidelijk. De baarmoeder is normaal en heeft geen aandoening of afwijkingen. Men denkt dat prostaglandines (normale lichaamsstoffen) zich in het slijmvlies van de baarmoeder ophopen. Prostaglandines helpen de baarmoeder bij de aanspnning die nodig is om het slijmvlies tijdens de menstruatie af te stoten. Bij primaire dysmenorroe lijkt het erop dat prostaglandines zich opstapelen of dat de baarmoeder extra gevoelig is voor prostaglandines. Hierdoor kan de baarmoeder zich te hard aanspannen, waardoor de bloedtoevoer naar de baarmoeder afneemt. Dit kan pijn veroorzaken.

Wat zijn de symptomen van primaire dysmenorroe?
Het voornaamste symptoom is kramp in de onderbuik. De pijn:

  • Kan zich verspreiden naar je onderrug of bovenbenen
  • Begint meestal wanneer het bloeden begint, maar het kan ook een dag eerder
  • Duurt meestal 12-24 uur, in sommige gevallen 2-3 dagen
  • Kan elke menstruatie verschillen. Sommige keren zijn erger dan andere
  • Kan minder erg worden als je ouder wordt of nadat je een kind hebt gekregen
  • Bij sommige vrouwen komen ook andere symptomen voor tijdens hun menstruatie. Bijvoorbeeld: hoofdpijn, moeheid, algehele zwakte, gevoelige borsten, misselijkheid en diarree.

Wat zijn de behandelmogelijkheden bij primaire dysmenorroe?

  • Warmte. Het kan verlichtend zijn om een warme kruik tegen je onderbuik te houden, of een warm bad te nemen. De pijn duurt meestal niet lang en dit kan alles zijn wat je nodig hebt. Gebruik liever een kruik dan een bad.
  • Paracetamol helpt vaak bij lichte pijn
  • Ontstekingsremmende pijnstillers verlichten de meeste pijn in 8-10 gevallen. Ze werken door het effect van de prostaglandines te blokkeren waarvan wordt gedacht dat ze de pijn veroorzaken. Ook kunnen ontstekingsremmers voor minder bloed zorgen. Er zijn verschillende merken en types en voor de meeste heb je een recept nodig. Je kan wel Ibuprofen en Diclofenac bij de apotheek krijgen. Wat tips bij gebruik van deze middelen:
    • Neem de eerste dosis meteen als de pijn of het bloeden begint. Sommige dokters adviseren om al één dag voordat je ongesteld wordt te starten. Hierdoor kan voorkomen worden dat de pijn zich versterkt.
    • Neem de tabletten regelmatig, ongeveer 2-3 dagen tijdens elke menstruatie. Dit is beter dan zo nu en dan.
    • Neem een dosis die sterk genoeg is. Als de pijn niet mindert, neem dan in overleg met arts of apotheek de maximaal toegestane hoeveelheid. Een verhoging van de dosis kan voldoende zijn.
    • Sommige mensen kunnen geen ontstekingsremmende pijnstillers nemen. Bijvoorbeeld mensen met een zweer in de twaalfvingerige darm of mensen met astma.
    • Bijwerkingen komen niet veel voor als je ontstekingsremmers alleen gedurende enkele dagen tijdens de menstruatie neemt, maar lees wel de bijsluiter vóór gebruik. 
  • De anticonceptiepil is een optie als je ook anticonceptie wilt. Pijnlijke of heftige menstruaties komen veel minder voor als je aan ‘de pil’ bent. Dit komt omdat de pil ervoor zorgt dat het slijmvlies van de baarmoeder dun wordt waardoor de hoeveelheid prostaglandines afnemen. 
  • Een spiraaltje (intra-uteriene anticonceptieof IUD) is een optie als je behoefte hebt aan anticonceptie voor een lange termijn. Dit apparaat geeft langzaam het hormoon progesteron af in de vorm van levonorgestrel. Dit zorgt dat het slijmvlies van de baarmoeder veel minder opbouwt. Het is een goede anticonceptie en vermindert ook het bloeden en de pijn tijdens een menstruatie.
  • Een TENS (transcutane elektrische zenuw stimulatie) machine is een goede optie voor vrouwen die liever geen medicijnen gebruiken. Deze machines geven een klein elektrisch stroompje af. Dit lijkt te werken door het ingrijpen op de pijnsignalen die vanuit de zenuwen naar de hersenen worden gestuurd. 
  • Overige behandeling. Als alle behandelingen niet werken worden soms andere medicijnen geprobeerd. Er wordt bijvoorbeeld soms een medicijn dat ovulatie tegengaat gebruikt. Dit zijn geen standaardmedicijnen omdat er bijwerkingen kunnen optreden en het onderzoek naar het bewijs van de werking is beperkt.

Secundaire dysmenorroe – menstruatiepijn veroorzaakt door een andere aandoening.

Een uterusaandoening (van de baarmoeder) veroorzaakt soms pijnlijke menstruaties. Bijvoorbeeld endometriose, fibroid of een infectie van de uterus (infectie in het kleine bekken). Symptomen ontstaan meestal pas jaren na de eerste menstruatie. Je kunt aan secundaire dysmenorroe denken:

  • Als er een verandering zit in je gebruikelijke pijnpatroon. Bijvoorbeeld wanneer je menstruaties pijnlijker worden dan daarvoor, of de pijn langer aanhoudt. Bij sommige vrouwen met secundaire dysmenorroe start de pijn al enkele dagen voor de menstruatie begint en houdt tijdens de hele menstruatie aan. (dit is ongebruikelijk bij primaire dysmenorroe).
  • Als je andere symptomen hebt. Bijvoorbeeld onregelmatige menstruaties, tussentijdse bloedingen, pijn tussen menstruaties in, erger bloeden dan daarvoor, vaginale afscheiding of pijn tijdens seks.
  • De behandeling van secundaire dysmenorroe hangt af van de oorzaak. Enkele vormen van IUD verergeren bij sommige vrouwen de klachten. De behandeling zoals beschreven bij primaire dysmenorroe (zie hierboven) kan vaak helpen. Toch zullen sommige vrouwen liever hun IUD laten verwijderen als de klachten niet verdwijnen.