Migraine optredend bij de menstruatie

Ook wel genoemd: 
Menstruele migraine

Wat is migraine?

Migraine is een lichamelijke omstandigheid van regelmatig terugkerende (‘aanvallen’) van hoofdpijn. Ook andere verschijnselen, zoals je ziek voelen en overgeven, kunnen optreden. Tussen de migraineaanvallen door verdwijnen de verschijnselen helemaal.

Dit artikel behandelt migraine tijdens de menstruatie. Dit wordt soms ‘menstruele migraine’ genoemd. Voor meer algemene informatie over migraine kun je het beste het artikel ‘Migraine’ lezen.

Hoe beïnvloedt de menstruatie migraine?

Bij de meeste mensen ontstaat migraine zonder aanwijsbare reden. Toch moet er iets zijn dat er aanleiding toe geeft. Dat kan van alles zijn. Bijvoorbeeld: eten, stress, wijn, enzovoorts.

Bij sommige vrouwen treedt migraine op tijdens de menstruatie, of er vlak voor. Als ‘veroorzaker’ wordt de afname van oestrogeen in het lichaam gezien. De hoeveelheid van dit hormoon in het bloed neemt vlak voor de menstruatie af. Niet de verminderde hoeveelheid oestrogeen wordt als oorzaak gezien van migraine, maar wel de plotselinge vermindering.

Strikt genomen spreken we van een menstruele migraine, als de aanval start tussen twee dagen voor en drie dagen na het begin van de menstruatie. Maar ook dat de migraine aanval telkens terugkomt rond de menstruatie. We onderscheiden twee patronen:

  • Van zuivere menstruele migraine spreken we als de aanvallen altijd alleen maar rond de menstruatie plaatshebben. Dat komt voor bij 1 op de 7 vrouwen met migraine.
  • Er wordt gesproken over menstrueel gerelateerde migraine als migraine tijdens de menstruatie, maar ook op andere momenten voorkomt. Dat is bij 6 op de 10 vrouwen met migraine het geval.

De verschijnselen nemen meestal af als je zwanger bent. Het oestrogeengehalte in je lichaam is dan hoog. Bij het bereiken van de menopauze kunnen de migraineaanvallen vaker voorkomen, omdat dan het oestrogeen in het lichaam afneemt. Na de menopauze is het oestrogeengehalte weer stabiel en zal het aantal aanvallen afnemen.

Bij vrouwen die een gecombineerde anticonceptiepil gebruiken, zal tijdens de pilvrije week een vermindering van oestrogeen optreden. Dat kan de oorzaak van menstruele migraine zijn.

Hoe wordt menstruele migraine vastgesteld?

Soms is het toeval dat een migraineaanval samenvalt met de menstruatie. Om de juiste diagnose te stellen, kan de dokter daarom aan je vragen om gedurende drie maanden een ‘migrainedagboek’ bij te houden. Op die manier kan mogelijk een patroon in de aanvallen ontdekt worden (en eventueel een verband gelegd worden met de menstruatie).

Wat is de mogelijke behandeling voor elke migraineaanval?

De mogelijke behandeling is hetzelfde als voor elke andere migraineaanval. Dus: pijnstillers, ontstekingsremmende pijnstillers, medicijnen om je minder ziek te voelen en triptanen. Meer details vind je in het artikel: ‘Medicijnen om migraine te behandelen’.

Behandelmethoden om menstruele migraine te voorkomen

Bij sommige vrouwen zijn de menstruele migraineaanvallen heel ernstig en werken de gewone behandelingen niet goed. In die gevallen kan worden overwogen om te kiezen voor een behandeling die migraineaanvallen tegenhoudt. Je dokter kan een van de volgende methodes voorstellen. Bedenk echter dat niet alle aanvallen erdoor kunnen worden tegengehouden. Wel zal het aantal aanvallen en de heftigheid vaak minder worden. Het bijhouden van een ‘migrainedagboek’ kan ook nu nuttig zijn, om te kijken of het resultaat ‘voor en na’ de behandeling anders is. Gewoonlijk wordt elke behandeling gedurende drie menstruatieperiodes gedaan, om te zien of het al dan niet werkt.

Ontstekingsremmende pijnstillers(ontstekingsremmers)
Onder meer Naproxen, Ibuprofen en Diclofenac. Ze kunnen gebruikt worden om een migraineaanval de kop in te drukken, meteen als deze optreedt. Het kan een optie zijn, om bij elke menstruatie vooraf alvast een bepaalde hoeveelheid medicatie in te nemen, met het oog op een eventuele migraineaanval. Je kunt daarmee beginnen, meteen als de menstruatie begint, of zelfs al een paar dagen eerder. Blijf innemen tot de laatste dag van bloedverlies. Een bepaalde hoeveelheid ontstekingsremmers wordt ook vaak voorgeschreven om menstruele pijn te bestrijden. Het kan dus dubbel werken…

Voor sommige mensen is het niet mogelijk om ontstekingsremmers in te nemen. Bijvoorbeeld als je een zweer aan de twaalfvingerige darm hebt, of als je astmapatiënt bent. Ontstekingsremmers geven meestal geen bijwerkingen. Lees echter altijd de bijsluiter.

Oestrogeen supplementen
Het is ook een mogelijkheid, om de hoeveelheid oestrogeen in je lichaam, vlak voor en tijdens de menstruatie te verhogen. Dit werkt, en daardoor wordt aangenomen dat de migraine wordt veroorzaakt door de snelle afname van oestrogeen voor een menstruatie. Soms worden hiervoor oestrogeenpleisters gebruikt. Je plakt eenvoudigweg 7 dagen lang zo’n pleister op je huid, vanaf 3 dagen voor het verwachte begin van de menstruatie. Het oestrogeen komt via de huid in de bloedsomloop terecht. Het is vergelijkbaar met de hormoonvervangingstherapie, maar dan slechts voor 7 dagen per maand. Er van uitgaande dat je menstruaties ‘normaal’ zijn, hoef je bij oestrogeenpleister geen aanvullende medicijnen te gebruiken. Als alternatief voor de pleisters, kan een oestrogeencrème gebruikt worden, die je in je huid wrijft. Ook dan wordt het oestrogeen opgenomen in de bloedsomloop.

Gecombineerde anticonceptiepil, anticonceptiepleisters en migraine
Heb je migraine met aura, dan moet je helemaal geen gecombineerde anticonceptiepil of anticonceptiepleisters gebruiken. Heb je migraine zonder aura, dan moet je geen gecombineerde anticonceptiepil of anticonceptiepleisters gebruiken als je ouder dan 35 jaar bent. (Voor uitleg over ‘migraine met aura ‘, zie artikel ‘Migraine’).

Sommige vrouwen die ‘de pil’ of een anticonceptiepleister gebruiken hebben last van migraine aanvallen zonder aura in de pilvrije periode. Is dat bij jou het geval, probeer dan een of meer van de volgende zaken:

  • Overstappen op een pil met minder oestrogeen (als je een pil hebt met een hoog gehalte aan oestrogeen). Migraineaanvallen tijdens pilvrije periodes komen minder voor bij vrouwen die een pil met een laag oestrogeengehalte gebruiken.
  • Cyclisch pilgebruik gedurende 3 periodes. Ofwel: de pil negen weken lang gebruiken zonder onderbreking, gevolgd door een pilvrije periode van 7 dagen. De hoeveelheid oestrogeen in het lichaam zal gedurende die negen weken op hetzelfde niveau blijven. Het aantal bloedingen per jaar zal hierdoor afnemen en tegelijk daarmee zal het aantal migraineaanvallen kunnen afnemen. Let op: dit kan alleen gedaan worden met een pil die een constant oestrogeenniveau heeft. Informeer bij je dokter.
  • Tijdens de pilvrije periode kunnen oestrogeensupplementen gebruikt worden.
  • Overstappen op een andere anticonceptiemethode.

Anticonceptie als behandeling
Hormonale anticonceptiemiddelen kunnen nuttig zijn als je menstruele migraine wilt bestrijden en tegelijk anticonceptie nodig is.

  • Gecombineerde anticonceptiepil of anticonceptiepleisters (zie boven)
  • Anticonceptiemiddelen met progestageen, bedoeld om ovulatie (de eisprong) te voorkomen. In die gevallen zal het oestrogeen niet verminderen en dus ook geen migraine aanval veroorzaken. Mogelijke middelen zijn: desogestrel (merknaam Cerazette®),  inwendige anticonceptie (Implanon®) of een anticonceptie-injectie. Bijna alle vrouwen met migraine (ook migraine met aura) kunnen gebruikmalen van anticonceptie gebaseerd op progestageen. Het wordt alleen niet aangeraden, als de migraineaanvallen zich juist aandienen nadat je bent begonnen met progestageen anticonceptie.