Oedeem

Ook wel genoemd: 
Idiopatisch oedeem

Wat is idiopatisch oedeem?

Oedeem is de medische term voor vochtretentie (vasthouden van vocht). Idiopatisch is een term die 'onbekende oorzaak' betekent. Idiopatisch oedeem is dus een lichte vochtretentie, waarvan de oorzaak niet volledig begrepen wordt en ook niet kan worden aangetoond. Oedeem kan door verschillende aandoeningen veroorzaakt worden, voornamelijk hart- en nierziekten. Mensen met idiopatisch oedeem hebben geen nier- of hartziekten om het oedeem te verklaren. Idiopatisch oedeem is niet ernstig maar kan vervelend zijn.

Wie heeft idiopatisch oedeem?

Idiopatisch oedeem treft voornamelijk vrouwen van middelbare leeftijd of ouder. Het kan erger worden naarmate je ouder wordt. Veel vrouwen vinden dat het oedeem verergert op een bepaald moment van de maand (meestal net voor de ongesteldheid). Gek genoeg blijft dat fenomeen zo, ook als je niet meer ongesteld bent (menopauze).

Wat veroorzaakt idiopatisch oedeem?

De onderliggende oorzaak schijnt te wijten te zijn aan het vocht dat uit de kleine bloedvaten in het weefsel 'lekt'. Waarom dit bij sommige mensen gebeurt is niet duidelijk. Het is meestal erger als je langere tijd hebt gestaan of gezeten of met je benen over elkaar hebt gezeten, omdat er dan een verhoogde druk op je aderen komt te staan, in vergelijking tot een liggende positie.  Lange reizen of lange tijd stil zitten kan de zwelling ook verergeren.  Stress kan eveneens tot vochtretentie leiden.

Een mogelijke oorzaak zou het vasthouden van zout kunnen zijn. Wanneer het lichaam zout vasthoudt dan houdt het ook vocht vast en wordt het oedeem op deze manier veroorzaakt.

Een mogelijke oorzaak van vochtretentie, die vaak door mensen over het hoofd wordt gezien is overmatig eten, afgewisseld met een streng dieet. Deze oorzaak is niet altijd makkelijk aan te tonen, maar het kan met tussenpozen wel vochtretentie teweeg brengen.

Wat zijn de symptomen?

Het gaat meestal om een lichte zwelling van de voeten, handen, buik, borsten en het gezicht. Dit wordt tegen het einde van de dag erger en kan na een nacht rust weer verdwenen zijn. Soms moeten de ringen afgedaan worden en moet men ‘s avond wijdere kleding dragen.

Veel mensen met idiopatisch oedeem merken dat ze ’s avonds ongeveer twee kilo (vier pond) meer wegen in vergelijking tot de ochtend. Je moet dezelfde weegschaal gebruiken om jezelf ’s morgens,  na de toiletgang, en ‘s avonds te wegen.

Wat is de behandeling?

Idiopatisch oedeem is een aandoening die niet gemakkelijk te behandelen is en meestal niet genezen kan worden. Veel mensen zijn gerustgesteld in de wetenschap dat de vochtretentie niet het gevolg is van een ernstige medische aandoening. Het enige wat er op zit is ermee leren leven en eventueel ‘s avonds wijdere kleding dragen.

De volgende tips kunnen nuttig zijn:

Lang staan vermijden
Dit is misschien niet altijd gemakkelijk, vooral als je werk hebt waarbij je lange tijd moet staan. Steunkousen of -panties helpen vaak om de zwelling van de enkels en de benen te verminderen. Er is tegenwoordig veel keus in dergelijke steunmaterialen. Je kunt ze zelf kopen, maar ook vaak op recept van een arts krijgen.

Gewicht verliezen
Veel mensen die last hebben van vochtretentie, zijn te dik en gewichtsverlies kan het oedeem flink verbeteren. Geleidelijk aan gewicht verliezen (in vergelijking tot vasten, afgewisseld door overmatig eten) is raadzaam.

Zout beperken
Idiopatisch oedeem kan vaak verbeteren als je het zoutgebruik beperkt. Dit kun je doen door geen zout meer in het voedsel te doen en ook het aantal fabrieksproducten dat je eet te verminderen, omdat deze vaak grote hoeveelheden zout bevatten.

Voedsel eten, dat rijk is aan kalium
Het eten van kaliumrijk voedsel kan feitelijk helpen het natriumniveau (zout) in het lichaam te verminderen en zo ook het oedeem te verminderen. De meeste vruchten, in het bijzonder bananen en tomaten, zijn rijk aan kalium. Je kunt beter geen kaliumsupplementen gebruiken.

Diuretica (plastabletten)
Veel mensen nemen ze in tegen oedeem bij andere medische aandoeningen. Bij sommige mensen met idiopatisch oedeem maken diuretica de zaak erger, omdat ze het zout- en waterevenwicht in het lichaam aantasten. Ze zijn dus niet noodzakelijkerwijze het antwoord op het probleem. Bij sommige mensen kunnen ze echter helpen. Je arts kan je daarover adviseren. Advies is van belang omdat er verschillende soorten diuretica bestaan, en sommige zijn juist niet goed bij idiopatisch oedeem. Ga dus niet ‘op eigen houtje’ diuretica gebruiken, maar vraag medisch advies.