Ooginfectie door herpes simplex

Herpes simplex infecties

Er zijn twee soorten van het herpes simplex virus. Type 1 virus is de meest voorkomende oorzaak van wondjes rondom de mond en herpes simplexontsteking aan het oog. Type 2 virus is de  oorzaak van genitale herpes (herpesinfectie aan de geslachtsorganen). Het veroorzaakt zelden wondjes of ooginfecties.

Type 1 herpes simplexinfecties
De eerste keer dat je geïnfecteerd raakt wordt de primaire infectie genoemd. Veel mensen raken geïnfecteerd met dit virus tijdens de kindertijd. (Het herpes simplex virus kan door de vochtige huid rond de mond gaan. Het wordt meestal doorgegeven door dichtbij contact zoals kussen van een familielid die een wondje heeft). Bij veel mensen veroorzaakt de primaire infectie geen symptomen, maar in sommige gevallen doen zich wel symptomen voor.

Na de primaire infectie, blijft het virus bij jou voor het leven. Het blijft inactief (slapend) in de wortel van een zenuw in het gezicht (de trigeminuszenuw ofwel de aangezichtszenuw).

  • Bij veel mensen blijft het virus permanent inactief en veroorzaakt het geen problemen.
  • Bij sommigen activeert het virus en vermenigvuldigt het zich van tijd tot tijd. Virusdeeltjes reizen dan naar de zenuw om episoden van actieve infectie met klachten te veroorzaken.
    • In de meeste van deze gevallen reist het virus naar een tak van de zenuw naar de mond om wondjes te veroorzaken. (Zie de aparte folder ‘mondwondjes;.)
    • In sommige van deze gevallen reist het virus naar een tak van de zenuw rond  het oog om episoden van een actieve ooginfectie te veroorzaken. De rest van deze folder gaat over herpes simplex infectie van het oog.

Welk deel van het oog wordt getroffen door een herpes simplex infectie?

De meest voorkomende situatie is dat het hoornvlies geïnfecteerd raakt. Het hoornvlies is het transparante ‘raam’ van het oog. Infectie van het hoornvlies wordt keratitis genoemd.
In de meeste gevallen is de infectie aan de bovenste (oppervlakkige) laag van het hoornvlies. Dit heet epitheliale keratitis. Soms zijn er diepere lagen van het hoornvlies betrokken. Dit wordt stromale keratitis genoemd. Dit is ernstiger omdat het sneller beschadiging aan het hoornvlies veroorzaakt.

Andere delen van het oog zijn soms getroffen. Een minder heftige en tijdelijke ontsteking van de conjunctiva of van de oogleden kan ontstaan bij een actieve infectie, vaak op het zelfde moment dat het hoornvlies geïnfecteerd is. Diepere structuren zoals het netvlies of de iris zijn soms aangetast.

Wie krijgt herpes simplexinfecties van het oog?

Ongeveer 1-2 mensen op de 1000 zal op zijn minst een episode van actieve herpes simplex ooginfectie ontwikkelen op enig moment in hun leven. De meest voorkomende leeftijd voor de eerste episode is 30-40 jaar.

Wat zijn de symptomen en signalen van actieve infectie?

De meeste episodes van actieve infectie zijn het gevolg van een hernieuwde activatie van herpes simplex ooginfectie op enig moment, vaak jaren na de primaire infectie. Symptomen zijn:

  • Roodheid van het oog – voornamelijk rond het hoornvlies.
  • Pijn aan het oog.
  • Fotofobie (ongemak bij schijnen van helder licht in je ogen).
  • Waterigheid van het oog.
  • Wazig zicht.

Een dokter zal meestal het oog onderzoeken met een vergrootglas. Ook kan het oog ingedruppeld worden met een kleurstof om onregelmatigheden op het hoornvlies te kunnen ontdekken. Bij een herpes simplexinfectie wordt vaak een kleine zweer op je hoornvlies gezien. De zweer die ontwikkelt heet een ‘dendritische’ zweer. Dendritisch betekent ‘vingervormig’. De zweer is niet rond met een zachte hoek maar zoals een boom met veel vingerachtige takken.

Als je dokter denkt dat je een herpes ooginfectie hebt zal je met spoed doorverwezen worden naar een oogspecialist. Een specialist zal een gedetailleerd onderzoek van het oog doen met een vergrootglas. Dit is om de diagnose te bevestigen en om vast te stellen of de infectie in de bovenste laag van het hoornvlies (epitheliale keratitis) is of dat de diepere lagen betrokken zijn (stromale keratitis).

Wat is de behandeling van voor herpes simplex ooginfectie?

Als de bovenste (oppervlakkige) laag geraakt is – epitheliale keratitis
Behandeling met antivirale oogzalf of oogdruppels (zoals aciclovirzalf of ganciclovir druppels). Deze doden het virus niet maar zorgen ervoor dat het stopt met vermenigvuldigen tot de infectie weg is. Je moet de gehele kuur nemen zoals deze is voorgeschreven. Dit is vaak een paar keer per dag gedurende twee weken. Het doel is om schade aan het hoornvlies te voorkomen. In sommige gevallen kan een specialist ook zachtjes een deel van het getroffen hoornvlies wegschrapen om aangetaste cellen te verwijderen.

Als de diepere laag van het hoornvlies geraakt is – stromale keratitis
Behandeling lijkt op die van de epitheliale keratitis (boven). Als toevoeging op de antivirale oogzalf of oogdruppels kan je specialist ook corticosteroïde druppels voorschrijven. Deze helpen om de ontsteking te verminderen. Noot: corticosteroïden oogdruppels moeten alleen gebruikt worden onder toezicht van een oogspecialist die de juiste sterkte en dosis samen met antivirale behandeling zal voorschrijven. Als ze foutief gebruikt worden, kunnen corticosteroïden druppels meer schade toebrengen dan hulp bieden.

Antivirale tabletten worden in sommige gevallen gebruikt.

Als alleen de oogleden of conjunctiva geraakt zijn
Hoeft er geen behandeling geadviseerd te worden. Deze infecties zullen meestal uit zichzelf minder worden en weggaan in 1-3 weken. Het is waarschijnlijk dat je in de gaten wordt gehouden tot de infectie weggaat om te controleren of het hoornvlies niet geïnfecteerd raakt.

Het voorkomen van recidiverende (terugkomende) infecties

Sommige mensen ontwikkelen terugkomende episodes van actieve infectie. Zoals boven genoemd ontstaan deze als het virus reactiveert van tijd tot tijd – gelijkend op wondjes. Op zijn minst de helft van de mensen die een episode van actieve infectie hebben gehad zullen een recidiefinfectie hebben binnen 10 jaar na de eerste. In ongeveer 1 op 10 gevallen is de terugkomende infectie binnen een jaar. Recidiverende infecties ontstaan vaker bij sommige mensen dan bij anderen.

Als de recidieven frequent zijn (zeg, eens per jaar of meer) of ernstig, dan kan je oogspecialist je adviseren om dagelijks antivirale tabletten te nemen om episodes van actieve infectie te voorkomen. Onderzoeken hebben uitgewezen dat, gemiddeld, het aantal van recidieven gehalveerd is bij mensen die regelmatige antivirale tabletten nemen.

Sommige mensen zeggen dat episodes van actieve herpes infectie opgewekt worden door sterk zonlicht. Het dragen van een zonnebril kan helpen om terugkomende infecties te voorkomen.

Als een terugkomende infectie ontstaat, wordt elke episode zoals bovenstaand behandeld.

Wat is de prognose?

De grootste zorg met een hoornvliesinfectie (keratitis) is dat het beschadiging kan veroorzaken. Bij beschadiging wordt het anders heldere en transparante hoornvlies zoals ‘melkglas’. Dit kan het zicht ernstig aantasten.

  • Epitheliale keratitis neigt minder te worden en weg te gaan binnen 1-2 weken. Het heeft een goed vooruitzicht en veroorzaakt vaak weinig tot geen schade.
  • Stromale keratitis is waarschijnlijker om het hoornvlies te beschadigen en in zichtverlies te resulteren.
  • Terugkomende episodes van actieve infectie kunnen bestaande beschadiging erger maken.
  • Directe behandeling met antivirale oogzalf of druppels helpt om de schade te minimaliseren tijdens elke episode van actieve infectie.

Over het algemeen, behoudt ongeveer 90% van de ooginfecties goed zicht (goed genoeg om te rijden). Maar, ernstige en terugkomende herpes simplex ooginfecties kunnen leiden tot ernstige beschadiging, verminderd zicht en zelfs blindheid. Als er zich blindheid ontwikkelt, is de enige manier om het zicht te herstellen een hoornvliestransplantatie.