Ouderdomsslechthorendheid

Ook wel genoemd: 
Presbyacusis

Hoe ziet het oor eruit en hoe horen we?

Het oor is verdeeld in drie delen – de oorschelp en het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Geluidsgolven komen via de oorschelp en de uitwendige gehoorgang het oor binnen en veroorzaken trillingen van het trommelvlies.

Achter het trommelvlies, in het middenoor, zitten drie kleine botjes – de malleus, incus en stapes (ook bekend als hamer, aambeeld en stijgbeugel). De trillingen gaan van het trommelvlies naar deze gehoorsbeentjes in het middenoor, waarna de trillingen terechtkomen bij het slakkenhuis in het binnenoor. Het slakkenhuis vertaalt de trillingen in geluidssignalen die via de gehoorszenuw in onze hersenen terechtkomen en ons zo in staat stellen te ‘horen’.

Wat is presbyacusis?

Presbyacusis is de medische term voor het gehoorsverlies dat voorkomt bij oudere mensen naarmate ze ouder worden. Het is de meest voorkomende oorzaak van gehoorsverlies bij mensen van boven de 55. (Minder voorkomende oorzaken zijn o.a. infecties en beschadigingen aan het binnenoor).

Het gehoorsverlies treedt geleidelijk op, vaak in de loop van een aantal jaren. In de meeste gevallen worden beide oren in gelijke mate getroffen. Het zijn meestal met name de hoge tonen die minder goed worden gehoord, bijvoorbeeld het fluiten van vogels of het rinkelen van de telefoon. In het begin kan je je er niet van bewust zijn en het pas doorhebben als je moeite hebt de telefoon te horen of in gezelschap een gesprek te volgen. Vrienden of familieleden kunnen gaan klagen dat je televisie te hard staat of dat ze zichzelf vaak moeten herhalen.

Waarom gebeurt het?

De meeste mensen raken een gedeelte van hun gehoor kwijt als ze ouder worden. Meer dan de helft van de mensen ouder dan 60 raakt een deel van het gehoor kwijt. De precieze oorzaak van presbyacusis is niet bekend. Het binnenoor (slakkenhuis) bevat zenuwcellen die geluid vertalen in zenuwprikkels die in de hersenen terecht komen. Men denkt dat de meeste mensen presbyacusis krijgen omdat deze zenuwen hun werk minder goed doen.

Er zijn waarschijnlijk een aantal factoren die bij deze aandoening een rol spelen en het lijkt met het proces van ouder worden te maken te hebben. Er zijn een aantal mogelijke oorzaken voor de beschadiging van de gehoorszenuw:

  • Arteriosclerose – verharding en vernauwing van de bloedvaten die bloed naar het slakkenhuis vervoeren, wat betekent dat er minder bloed in het slakkenhuis terecht komt. Het kan zijn dat je ook een hartaandoening, hoge bloeddruk of diabetes hebt.
  • Jarenlange blootstelling aan lawaai.
  • Jarenlange blootstelling aan stress.
  • Jarenlange blootstelling aan medicijnen of chemische stoffen.
  • Roken.
  • Overgewicht.
  • Er kan ook sprake zijn van een erfelijke aanleg voor presbyacusis.

Als er voldoende zenuwcellen zijn beschadigd ga je merken dat je minder goed hoort. De meeste mensen worden niet volledig doof. De mate waarin het gehoor verloren gaat verschilt van persoon tot persoon op dezelfde leeftijd.

Kan het worden voorkomen?

Er is weinig dat je kan doen om dit verouderingsproces tegen te houden. Het kan zijn dat jarenlange blootstelling aan lawaai het gehoorverlies erger maakt als je ouder wordt. Als je in een lawaaierige omgeving werkt, moet je gehoorsbeschermers dragen.

Oorsmeer kan de aandoening erger maken. Het kan daarom nuttig zijn om van tijd tot tijd je oren te laten nakijken. Oorsmeer is meestal makkelijk te verwijderen (uitspuiten), waarna je gehoor zal verbeteren. Zie onze folder over ‘Oorsmeer’ voor meer informatie.

Moet ik worden onderzocht?

Je arts kan voorstellen om je oren te laten onderzoeken op problemen, zoals oorsmeer of problemen met je trommelvlies die je gehoor slechter kunnen maken. Je arts kan je ook doorverwijzen naar een KNO arts voor onderzoek. Een gehoorstest wordt verricht om de diagnose te bevestigen en de mate van doofheid te meten.

Wat is de behandeling van presbyacusis?

Als er sprake is van een beperkt gehoorsverlies, dan redden de meeste mensen zich in de meeste alledaagse situaties redelijk en hebben ze geen behandeling nodig. Het enige wat je wellicht hoeft te doen is mensen te vragen duidelijker te spreken. Op den duur heb je echter wellicht een gehoorapparaat nodig. Gehoorapparaten worden (deels) vergoed door de verzekering. Er wordt een mal gemaakt van je oorschelp als een gehoorapparaat wordt voorgeschreven. In de meeste gevallen wordt het apparaat in de oorschelp gedragen en valt het niet erg op.

Wordt mijn gehoor weer normaal met een gehoorapparaat?

Hoewel moderne apparaten zeer goed zijn, kunnen ze het gehoor niet geheel herstellen. Moderne apparaten zijn veel kleiner en beter dan in het verleden. Hou er rekening mee dat je enige tijd aan zo’n apparaat zal moeten wennen, met name als je gehoor al een aantal jaren beduidend minder is. De meeste mensen hebben er op den duur echter zeker baat bij. Het is belangrijk om een gehoorapparaat volgens de voorschriften van de fabrikant te onderhouden.

Zijn er alternatieven?

Er bestaan een aantal andere apparaten die je kunnen helpen als je last hebt van gehoorsverlies (met of zonder gehoorapparaat), bijvoorbeeld:

  • Telefoonversterkers voor normale telefoons.
  • Speciaal ontworpen telefoons voor mensen met gehoorsverlies.
  • Apparaten die je laten weten wanneer de telefoon of deurbel overgaat. 
  • Lampen en apparaten die je laten weten wanneer rookmelders, wekkers, etc., afgaan.
  • Apparaten die je helpen bij het luisteren naar de TV, radio, stereo, etc.

Bij toenemende doofheid kan leren liplezen nuttig zijn, of een ‘dovenhond’.

Als je gehoorsverlies ernstig is, dan kan een gehoorapparaat niet voldoende zijn om je gehoor te verbeteren. Ook kan een gehoorapparaat dat je al een aantal jaren gebruikt achteruitgaan. Je arts kan je in die gevallen aanraden een implantaat te nemen. Dat is een elektronisch apparaat met een externe spraakprocessor. Een microfoon bij het oor pikt de geluiden op, die vervolgens worden vertaald in elektrische signalen die naar een intern implantaat in het slakkenhuis worden verzonden. De gehoorszenuw wordt door het implantaat geprikkeld ondanks het feit dat de cellen in het slakkenhuis zijn beschadigd. De hersenen ontvangen de signalen en je kan weer horen.