Poliovaccinatie

Wat is polio?

Polio (poliomyelitis) is een ernstige ziekte die door het poliovirus wordt veroorzaakt. Het virus infecteert eerst de darmen, en treft vervolgens het zenuwstelsel en kan een meningitisachtige ziekte veroorzaken. Hierdoor kunnen sommige zenuwen permanent beschadigd raken, waardoor bepaalde spieren kunnen verschrompelen en armen en benen verlamd raken. Bij sommige mensen kan de aandoening ernstige ademhalingsmoeilijkheden veroorzaken en zelfs dodelijk zijn. Na de introductie van de poliovaccinatie in het Rijks Vaccinatie Programma in 1957 in Nederland komt deze aandoening nu nauwelijks meer in ons land voor. Vóór 1957 werden jaarlijks enkele honderden gevallen van polio gemeld.

Het vaccin

  • Bij jonge kinderen maakt het polio vaccin normaal gesproken onderdeel uit van het gecombineerde DKTP-Hib vaccin (difterie/kinkhoest/tetanus/polio-haemophilus influenza b vaccin) die als onderdeel van het standaard Rijks Vaccinatie Programma voor kinderen wordt gegeven.
  • Bij volwassenen en tieners die tegen polio worden ingeënt wordt meestal een gecombineerd vaccin DTP (difterie/tetanus/polio) gebruikt.

Het vaccin stimuleert je lichaam om antistoffen tegen het poliovirus aan de maken. Deze antistoffen beschermen je lichaam als je ooit met het virus besmet mocht raken.

Voor 2004 werd het polio vaccin toegediend in de vorm van monddruppels (op een suikerklontje). Tegenwoordig is dat altijd in de vorm van een injectie.

Het vaccinatieschema

Alle kinderen worden tegen polio ingeënt als onderdeel van het Rijks Vaccinatie Programma. Een volledige kuur bestaat uit vaccinaties als onderdeel van het DKTP-Hib-vaccin bij twee, drie, vier en elf maanden.
Op vierjarige leeftijd volgt dan nog een DKTP-vaccinatie, vlak voordat het kind naar school gaat.
Op negenjarige leeftijd volgt dan een laatste vaccinatie als onderdeel van een DTP-vaccinatie.
De primaire kuur van drie vaccinaties biedt een aantal jaren goede bescherming. De vierde en vijfde vaccinatie zijn nodig om de bescherming in stand te houden. Na de vijfde vaccinatie ben je levenslang beschermd en heb je verder geen vaccinaties meer nodig (behalve in bepaalde reissituaties – zie verderop).

Zijn er bijwerkingen?

  • Een lichte zwelling en roodheid op de plek van de injectie kunnen voorkomen, deze is meestal na 1-2 dagen weer verdwenen.
  • Er kan zich een kleine plek van verharde huid vormen op de plek van de injectie die gewoonlijk na verloop van tijd weer verdwijnt. 
  • In sommige gevallen is er een paar uur na de injectie sprake van koorts. 
  • Heftige reacties zijn zeldzaam.

Volwassenen – ben je ingeënt?

Polio is niet alleen een kinderziekte, maar het kan iedereen treffen. Kinderen in Nederland worden sinds 1957 allemaal tegen polio gevaccineerd, tenzij ze behoren tot een bevolkingsgroep die op geloofsgronden de vaccinatie weigert. Alle volwassenen die niet tegen polio zijn ingeënt en dit alsnog willen moeten dan worden gevaccineerd op basis van het eerder vermelde tijdschema.

Reizigers

Dankzij vaccinatieprogramma’s is polio in een groot deel van de wereld bijna uitgeroeid. Het is echter nog steeds een probleem in sommige gebieden, met name Nigeria, Pakistan en India. Je huisarts, GGD-arts of –verpleegkundige of de medewerkers van een reizigerspoli of tropenpoli kunnen je vertellen of er op jouw reisbestemming sprake is van een verhoogd risico op polio. Als je naar een risicogebied gaat:

  • Veel mensen zijn al voldoende ingeënt en hebben geen herhalingsinjectie nodig.
  • Als je de laatste 10 jaar geen herhalingsinjectie hebt gehad, dan kan een hernieuwde vaccinatie verstandig zijn als je naar bepaalde risicolanden gaat. Dit geldt met name voor gezondheidswerkers die in risicogebieden gaan werken. 
  • Volwassenen – zie bovenstaande opmerkingen. Als je tot nu toe niet bent gevaccineerd, dan moet dat alsnog gebeuren voor je op reis gaat naar een risicogebied.