Primaire botkanker

Het botweefsel

Bot is een levend weefsel. Het harde botweefsel is gemaakt van sterke, elastische vezels (collageenvezels) en mineralen (korrelig, hard materiaal). Er zijn twee hoofdsoorten van cellen binnen het harde botweefsel die bot maken en vormen. Osteoblasten maken botmateriaal en zetten het af. Osteoclasten lossen het botmateriaal weer op. Deze cellen zijn actief gedurende het leven. Ze werken op een gebalanceerde manier om bot te vormen, schade te repareren en de botstructuur netjes geweven te houden. Er is een langzame maar constante aanmaak van bot. Chondrocyten zijn cellen die kraakbeen maken, het weefsel dat de uiteinden van botten in de gewrichten bedekt.

In het midden van sommige grote botten ligt het zachte beenmerg. Dit is waar bloedcellen gemaakt worden (rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes).

Wat is kanker?

Kanker is een ziekte van de lichaamscellen. Het lichaam bestaat uit miljoenen van die cellen. Er zijn heel veel verschillende soorten cellen en daardoor kunnen er ook heel veel verschillende soorten kanker ontstaan. Wat bij alle soorten kanker echter hetzelfde is, is dat de kankercellen zich abnormaal en ongecontroleerd vermeerderen.

Een kwaadaardige tumor is een zwelling (bult), bestaande uit weefsel dat is opgebouwd uit kankercellen, die maar doorgaan zich te vermenigvuldigen. Daardoor blijft de tumor doorgroeien. Kwaadaardige tumoren kunnen naastgelegen weefsels en organen aantasten en schade veroorzaken.

Kwaadaardige tumoren kunnen er ook toe leiden dat kanker zich door het lichaam verspreidt. Dat gebeurt als een paar cellen van de (primaire) tumor afbreken en via de bloedsomloop of de lymfeklieren in andere delen van het lichaam terechtkomen.
Die kleine groep cellen kan gaan groeien en een tweede tumor vormen ( ook wel metastase of dochtergezwel genaamd). Vervolgens kunnen ook deze metastase weer cellen verspreiden door het lichaam.

Sommige soorten kanker zijn ernstiger dan andere. Bepaalde soorten zijn ook relatief makkelijk te behandelen (vooral als ze vroeg ontdekt worden).

Kanker is dus lang niet altijd hetzelfde of bij iedereen hetzelfde. Daarom is het erg belangrijk om heel precies na te gaan om welk type het gaat, hoe het zich tot dan toe heeft ontwikkeld, hoe groot de tumor is en of er uitzaaiingen zijn. Daardoor is het mogelijk om een zo betrouwbaar mogelijke behandeling te bepalen, met uitzicht op een goed (‘genezend’) resultaat.

Meer informatie over kanker in het algemeen vind je in de artikel Wat is kanker en wat zijn tumoren? en Kanker - een algemeen overzicht

Wat is primaire botkanker?

Kanker van het bot kan verdeeld worden in primaire botkanker en secundaire botkanker.
Primaire botkanker betekent dat de kanker begonnen is (zijn origine heeft) in cellen in het harde botweefsel. Primaire botkanker is een zeldzame soort kanker. Er ontstaan slechts een paar honderden gevallen van primaire botkanker per jaar in Nederland.

Secundaire (metastatische) botkanker betekent dat een kanker begonnen is in een ander deel van het lichaam en uitgezaaid is naar een bot. Veel kankersoorten kunnen zich uitzaaien naar het bot. Dit gebeurt vaak bij borstkanker, prostaatkanker, longkanker, nierkanker en schildklierkanker. Secundaire botkanker komt vaak voor. Het gedrag, de behandeling en de prognose van secundaire botkanker is vaak vrij verschillend van primaire botkanker.
Kankers van bloedcellen die hun origine hebben in het beenmerg worden niet geclassificeerd als botkanker. Bijvoorbeeld, leukemie, lymfoom en myeloom.

Soorten primaire botkanker

Er zijn verschillende soorten primaire botkanker. Ze worden geclassificeerd naar het soort cel dat in de tumor voorkomt. De meeste soorten van primaire botkanker eindigen in sarcoom. Een sarcoom is een tumor die zijn origine heeft in cellen die ontstaan in steunweefsels (connectieve weefsels) en deze weefsels ook vormen. Bijvoorbeeld, botten, spieren, kraakbeen, gewrichtsbanden, etc.

Osteosarcoom
Dit is de meest voorkomende soort primaire botkanker, maar zelfs deze is zeldzaam. Het ontstaat uit botvormende cellen. De meeste gevallen ontstaan bij jonge mensen tussen de leeftijden van 1- tot 25 jaar, maar het kan op iedere leeftijd ontstaan. Het ontwikkelt zich meestal in de groeiende uiteinden van de botten bij jonge mensen, vooral in botten naast de knie. Maar elk bot kan aangetast zijn.

Ewing sarcoom
Deze tumor is vernoemd naar de arts die deze voor het eerst beschreven heeft rond 1920. De cellen van deze kanker lijken anders dan die van de meer voorkomende osteosarcomen. Een Ewing sarcoom ontstaat bij jonge mensen tussen de leeftijd van 10 tot 20 jaar, maar het kan op iedere leeftijd ontstaan. Het tast meestal het heupbot en de lange botten in de benen aan. Maar ieder bot kan aangetast zijn.

Chondrosarcoom
Deze soort kanker ontstaat uit kraakbeenvormende cellen. Het kan zowel in het kraakbeen ontstaan, maar een chondrosarcoom kan zich ook in een bot ontwikkelen, of op de oppervlakte van een bot. De meeste gevallen ontstaan bij mensen tussen de leeftijd van 40 en 75 jaar. Het tast meestal het heupbot, schouderblad, ribben en botten van de bovenste delen van armen en benen, aan.

Andere primaire bottumoren
Andere zeldzame soorten primaire bottumoren zijn fibrosarcoom, leiomyosarcoom, het kwaadaardig fibreuze (vezelachtige) histiocytoom en chordoom.