Risicotest voor cardiovasculaire gezondheid

Ook wel genoemd: 
Hart- en bloedvaten

Wat is cardiovasculaire ziekte?

Hart- en vaatziekten zijn ziekten van het hart of de bloedvaten die veroorzaakt worden door atheromatose.  Atheromatoseplakken zijn kleine vetklonten die zich aan de binnenwand van de bloedvaten vastzetten. Atheromatose staat ook bekend als 'degeneratie van de aderen'.

Een atheromatoseplak veroorzaakt vernauwing van de ader, waardoor de bloedstroming gestremd wordt. Soms kunnen zich bloedstollingen op de atheromatoseplakken vormen. Afhankelijk van de plaats van de atheromatose kunnen zich ziekten ontwikkelen, zoals hartaanval, angina pectoris, beroerte en perifere aderziekten.

Wie hebben zo’n risicotest nodig?

  • Alle volwassenen boven de 40.
  • Volwassenen van alle leeftijden met:
    • een familievoorgeschiedenis van vroegtijdige hart- en bloedvaatziekten. Dus iedereen met een vader of broer die voor hun 55ste (moeder of zus voor hun 65ste)  een hartziekte of een beroerte heeft gehad.
    • een familielid uit de eerste lijn (ouder, broer, zus, kind) met een ernstige, erfelijke lipide aandoening. Bijvoorbeeld, erfelijke hypercholesterolemia of erfelijk gecombineerde hyperlipidemia. Deze ziekten zijn zeldzaam. 

Als je al een cardiovasculaire ziekte of diabetes hebt, dan hoef je niet getest te worden, omdat je dan al tot de hoogrisicogroep behoort.

Wat houdt de test in?

De arts of verpleegkundige zal je vragen of je met je huidige leefstijl risico loopt op het ontwikkelen van een hart- en vaatziekte. Roken bijvoorbeeld, zwaarlijvigheid, slechte eetgewoontes, gebrek aan lichaamsbeweging en overmatig alcoholgebruik. Vervolgens wordt er een bloedtest uitgevoerd om de cholesterol en de glucose (suiker) in het bloed te meten. De bloeddruk wordt gemeten. Er wordt een score gemaakt op basis van deze verschillende risicofactoren, je leeftijd en geslacht. Deze score wordt aangepast als er sprake is van bepaalde andere risicofactoren, zoals familievoorgeschiedenis en etnische afkomst.

Wat zegt zo’n score?

Je krijgt een score uitgedrukt in een percentage. Bijvoorbeeld, als je 30% scoort, dan heb je 30% kans om in de komende 10 jaar een cardiovasculaire ziekte te krijgen. Volgens dit voorbeeld krijgen 3 op de 10 mensen met dezelfde risicofactoren als jij in de komende 10 jaar een cardiovasculaire ziekte. Let wel,  je score zegt niet dat jij daadwerkelijk die derde zal zijn. Het is ook geen voorspelling. Het is alleen een kansberekening.

Er is sprake van:

  • hoog risico - als je score boven de 20% ligt (d.w.z. een kans van 2 op 10, of meer, om binnen de eerstvolgende 10 jaar een cardiovasculaire ziekte te ontwikkelen).
  • matig risico – als je score tussen de 10 en de 20% ligt (kans van tussen 1 en 2 op 10). 
  • laag risico - als je score lager dan 10% is (minder dan een kans van 1 op 10).

Wie moeten behandeld worden om het risico op een hart- en vaatziekte te verminderen?

Behandeling om het risico op het ontwikkelen van een hart- en vaatziekte te verminderen wordt meestal aangeraden aan mensen met een hoog risico. Dat wil zeggen:

  • Mensen met een risicoscore van 20% of meer, d.w.z. als er een kans bestaat van 2 op 10 om in de komende 10 jaar een hart- en vaatziekte te ontwikkelen.
  • Mensen die al een hart- en vaatziekte hebben (om de kans op verslechtering van de situatie te verminderen, of om andere hart- en bloedziekten te voorkomen).
  • Mensen met diabetes (suikerziekte). Als je diabetes hebt, dan hangt het moment dat de behandeling voor hart- en bloedvaatziekten begint af van elementen zoals je leeftijd, hoelang je de suikerziekte al hebt, je bloeddruk en met complicatie die verband houden met je suikerziekte 
  • Mensen met nieraandoeningen.

Welke behandelingen zijn er om risico te verminderen?

In geval van hoog risico
Als er een hoog risico is om hart- en vaatziekten te krijgen, wordt meestal een medicijnbehandeling voorgeschreven, met het advies om tegelijkertijd de leefstijl aan te pakken. Dit betekent veelal:

  • Medicijnbehandeling om het cholesterolniveau omlaag te krijgen, gewoonlijk statinemedicamenten (cholesterolsyntheseremmer). Maakt niet uit wat het cholesterolniveau is, de medicijnbehandeling wordt aangeboden. De doelstelling is het verlagen van het niveau met 25%, of het niveau onder de 4 mmol/l te brengen.
  • Medicijnbehandeling om de bloeddruk te verlagen, in gevallen met een hoge bloeddruk. Dit geldt ook voor gevallen met een matig hoge bloeddruk. 
  • Een dagelijkse dosis aspirine, afhankelijk van leeftijd en andere factoren. Aspirine helpt de vorming van bloedstollingen op de atheromatoseplakken voorkomen. 

Indien van toepassing, risicofactoren in de leefstijl aanpakken. Dit houdt in:

  • stoppen met roken
  • gezond eetpatroon 
  • controle van gewicht en tailleomvang 
  • regelmatig lichaamsbeweging 
  • verminderen van alcohol gebruik. 

Je kunt je laten verwijzen naar een specialist. Bijvoorbeeld naar een diëtist om af te vallen en gezond te eten, naar een kliniek om van het roken af te komen, of naar een fitness specialist voor lichaamsbeweging onder begeleiding.

En als ik in de matig- of laagrisicogroep val?
Behoor je  niet tot de hoogrisico categorie, dan betekent dat niet dat er geen enkel risico bestaat, maar dat het risico minder is. Normaal gesproken krijg je geen medicijnbehandeling voorgeschreven. Maar je kan eventueel risico wel verder verminderen door veranderingen in je leefstijl (zie boven).