RSI

Ook wel genoemd: 
Repetitive Strain Injury

Wat is RSI?

De term ‘repetitive strain injury’ (RSI) wordt gebruikt om een groep pijnlijke aandoeningen te beschrijven die de spieren, pezen en andere weke delen treffen. Het wordt met name veroorzaakt door het herhaaldelijk gebruik van een deel van het lichaam. Het heeft meestal de maken met werk of beroep, maar kan ook door vrijetijdsactiviteiten worden veroorzaakt. In tegenstelling tot ‘normale’ verrekking na een plotselinge blessure, kunnen de symptomen van RSI aanhouden tot lang nadat ‘normale’ symptomen zouden zijn verdwenen.

Wat is de oorzaak van RSI?

De belangrijkste oorzaak is het veelvuldig maken van dezelfde beweging, bijvoorbeeld typen, veel werken met een computermuis, etc. Andere factoren kunnen ook een rol spelen, zoals een slechte lichaamshouding bij het uitvoeren van de beweging, het gebruik van teveel kracht bij de beweging en het nemen van te weinig rustpauzes tijdens een taak.

Waarom RSI precies optreedt is echter niet bekend. In veel gevallen is er geen sprake van zwellingen, ontstekingen of andere duidelijke problemen die zich in spieren en pezen ontwikkelen, en toch zijn er klachten. Het is ook niet duidelijk waarom sommige mensen worden getroffen en anderen die dezelfde beweging met dezelfde frequentie maken niet.

Onderzoek suggereert dan ‘psycho-sociale werkplekfactoren’ (wat zich in de regel laat vertalen als ‘stress op het werk’) ook een rol kunnen spelen. Het kan zijn dat stress de spanning op de spieren verhoogt en/of de manier waarop het lichaam pijn ervaart beïnvloedt.

Welke delen van het lichaam worden getroffen door RSI?

De symptomen hangen af van welke handelingen bij herhaling worden uitgevoerd. In de meeste gevallen gaat het om een hand, pols of arm, omdat deze lichaamsdelen vaak dezelfde bewegingen moeten uitvoeren. In de laatste paar jaar zijn het met name mensen die met computers werken, typistes, musici en mensen die een productieproces uitvoeren die door RSI worden getroffen. Ook mensen die veel bij huis klussen of sportmensen die bepaalde sporten beoefenen kunnen RSI krijgen.

Wat zijn de symptomen van RSI?

Mogelijke symptomen zijn o.a.: pijn, strakheid, een doffe pijn, kloppen, gevoelloosheid of tintelingen in het getroffen gebied. In de meeste gevallen ontwikkelen de symptomen zich gaandeweg. In het begin kan het zijn dat ze alleen maar voorkomen als je de taken uitvoert en weggaan als je rust. Na verloop van zijn kan je er voortdurend last van hebben, maar ze worden erger als je de taken uitvoert. De symptomen kunnen variëren van licht tot zeer ernstig.

Sommigen verdelen RSI in twee hoofdcategorieën – Type 1 RSI en Type 2 RSI.

Type 1 RSI
Hiertoe behoren bekende syndromen zoals het carpaal tunnel syndroom (pijn en druk in de polsen), tendinitis (ontsteking van een pees), tendosynovitis (ontsteking van de peesschede), etc. (Zie onze folders over al deze aandoeningen). Deze aandoeningen kunnen worden veroorzaakt of erger worden door herhaald uitgevoerde handelingen. Ze komen echter ook veel voor bij mensen waarbij dat niet het geval is. Deze syndromen kunnen andere symptomen hebben, zoals zwellingen, ontsteking, klachten vanwege druk op zenuwen, etc.

Type 2 RSI
Symptomen in deze categorie kunnen niet aan een bekend syndroom worden toegewezen. Er zijn ook geen ‘objectieve’ of ‘meetbare’ symptomen zoals ontsteking, zwelling, etc. Het wordt ook wel ‘diffuse RSI’ of een ‘niet-specifieke pijnsyndroom’ genoemd.

Hoe wordt RSI vastgesteld?

Er is geen objectieve methode om RSI vast te stellen. Dat kan tot problemen leiden. De pijn in de getroffen gebieden komt vaker voor en kan verschillende oorzaken hebben. Vaak wordt de diagnose gesteld op basis van de vaststelling dat er sprake is van een bepaalde beweging die extreem vaak moet worden herhaald en dat de aandoening (deels) minder erg wordt als die beweging niet wordt uitgevoerd.

Als je aandoeningen zoals carpaal tunnel syndroom, tendinitis, etc., hebt dan kan dat wel of niet te maken hebben met RSI.

Wat is de behandeling bij RSI?

Als je denkt dat je een probleem hebt dat door RSI wordt veroorzaakt, raadpleeg dan meteen een arts of je bedrijfsarts. Men gaat ervan uit dat, hoe eerder het probleem wordt herkend en behandeld, des te beter de prognose is. Een arts kan je een aantal dingen aanraden, waaronder:

  • Als het mogelijk is, stop dan het de taken of activiteiten die de symptomen lijken te veroorzaken. Dat kan lastiger zijn dan het lijkt als de taken of activiteiten deel uitmaken van je werk. Bespreek het probleem als dat kan met je werkgever en in elk geval met je bedrijfsarts. Wellicht dat je van taak of werkomgeving kan veranderen.
  • Zoek naar praktische manieren om je werksituatie aan te passen om de druk te verminderen (zie verderop bij ‘preventie’).
  • Een kuur van ontstekingsremmende pijnstillers.
  • Verwijzing naar een fysiotherapeut die je advies kan geven met betrekking tot je houding en hoe je de spieren in kwestie kunt versterken of ontspannen.
  • Sommige mensen hebben baat bij behandelingen zoals yoga, ontspanningstechnieken, regelmatige lichaamsbeweging (zoals zwemmen). Ook complementaire therapeuten, zoals chiropractors en ostheopaten, kunnen een rol spelen.
  • Een injectie met corticosteroïden kan worden overwogen op plekken waar een duidelijke ontsteking zit, bijvoorbeeld bij een tendosynovitis of een carpaal tunnel syndroom.

Symptomen worden met deze behandelingen vaak minder. Het is dan verstandig je werk of andere activiteiten onder de loep te nemen om RSI in de toekomst te vermijden. Bijvoorbeeld:

  • Indien je computerwerkzaamheden verricht: is je werkplek goed ingericht.
  • Kun je gebruik maken van een computer-pauzeprogramma – zodat je tussen het werk door even van je stoel af kunt of oefeningen kunt doen.
  • Is je werkhouding goed? Zit je in de goede houding als je kantoorwerk doet?
  • Als je werk doet waarbij sprake is van veel herhaalde bewegingen, krijg je dan voldoende rust tussendoor?
  • Is er iets dat je werkgever zou kunnen doen om je werkomgeving te verbeteren?
  • Als je stress hebt op je werk, is er dan iets dat je werkgever zou kunnen doen om de situatie te verbeteren?
    Kun je de repeterende bewegingen afwisselen met andere bewegingspatronen of houdingen?

Wat is de prognose?

In veel gevallen worden de symptomen minder erg als de eerder omschreven maatregelen worden genomen. Een aantal mensen ontwikkelt echter symptomen die lang kunnen blijven aanhouden. In sommige gevallen is een verandering van baan de enige mogelijkheid.

De term RSI begint tegenwoordig weer ‘uit de mode’ te raken. We spreken nu eerder van overbelastingsklachten, wat impliciet inhoudt dat er een oorzaak voor dergelijke klachten is, welke oorzaak moet worden opgespoord zodat de (over-) belasting wordt weggenomen.