Septische artritis

Wat is septische artritis?

Septische artritis is een bacteriële ontsteking in een gewricht. Veel verschillende soorten bacteriën kunnen een septische artritis veroorzaken. Besmetting met een bacterie genaamd stafylococcus aureus is de meest voorkomende oorzaak.

Hoe krijg je septische artritis?

Indien bacteriën in een deel van een gewricht terecht komen kunnen zij zich vermenigvuldigen en een infectie veroorzaken. Bacteriën kunnen in een gewricht komen:

  • Via de bloedbaan. Dit is de meest voorkomende oorzaak, met name bij kinderen. Bacteriën kunnen in het bloed komen vanuit een infectie in een ander deel van het lichaam en zo in een bot terecht komen. Zelfs als je gezond bent, kunnen bacteriën soms in het bloed komen vanuit de neus of darmen.
  • Vanuit een verwonding. Bacteriën kunnen in een gewricht terechtkomen als je een wond hebt die in open verbinding met een gewricht staat.
  • Tijdens een operatie. Infectie is een ongewone complicatie als je een gewrichtsoperatie of gewrichtsonderzoek hebt (zoals artroscopie).

Wie loopt risico op het ontwikkelen van septische artritis?

Iedereen kan op elke leeftijd septische artritis ontwikkelen. Je hebt een verhoogd risico als je:

  • Bepaalde vormen van artritis hebt zoals reumatoïde artritis. Als de gewrichten ontstoken zijn, lopen ze een groter risico besmet te worden. Het is verschil is moeilijk aan te geven tussen het opvlammen van een niet-infectieuze artritis of een infectieuze (septische) artritis. Als je al artritis hebt en symptomen plotseling erger worden en je je onwel voelt, is septische artritis een mogelijkheid. Onderzoeken kunnen een infectie bevestigen of uitsluiten.
  • Onlangs een verwonding aan een gewricht hebt gehad.
  • Een gewrichtsprothese hebt (zoals een kunstheup of -knie).
  • Onlangs een operatie aan een gewricht hebt gehad.
  • Een slecht werkend immuunsysteem hebt. Bijvoorbeeld, als je aids hebt; als je chemotherapie ondergaat; als je ernstig ziek bent door een andere ziekte, etc.
  • Intraveneuze drugs gebruikt, die besmet kunnen zijn met bacteriën, of als je geen schone naalden gebruikt.
  • Gonorroe hebt. Dit is een seksueel overdraagbare ziekte. Indien onbehandeld, kunnen de gonokokken bacteriën zich verspreiden in de bloedbaan en kunnen leiden tot een septische artritis.
  • Een infectie van het bot (osteomyelitis) hebt dichtbij een gewricht.

Welke gewrichten kunnen worden getroffen?

In meer dan de helft van de gevallen is de knie de plek van de infectie. De heup wordt getroffen in ongeveer 20% van de gevallen. Overige gewrichten die getroffen kunnen worden zijn: de schouder,pols, elleboog of enkel. Andere gewrichten worden zelden getroffen. In de meeste gevallen wordt slechts één gewricht getroffen. In ongeveer 20% van de gevallen is de bacterie van een gewricht verspreid via het bloed naar een ander gewricht en kunnen twee of meer gewrichten zijn aangetast
op hetzelfde moment.

Wat zijn de symptomen van septische artritis?

  • Pijn in het getroffen gewricht. De pijn is meestal heftig en ontwikkelt zich vrij snel. Elke beweging van het gewricht is meestal zeer pijnlijk.
  • Zwelling ontwikkelt zich meestal in het getroffen gewricht, wat meestal zeer gevoelig is.
  • Roodheid van de daarboven liggende huid is typisch als het gewricht dichtbij het huidoppervlak ligt.
  • Een algemeen gevoel van onbehagen met koorts is gebruikelijk.

In de meeste gevallen van septische artritis ontwikkelen de symptomen zich snel, binnen een paar dagen. Echter bij een infectie in een kunstgewricht kunnen de symptomen niet zo dramatisch zijn en zijn pijn en koorts mild in het begin, voordat de ontsteking geleidelijk steeds erger wordt. Ook in gevallen veroorzaakt door de tuberculosebacterie kunnen de symptomen zich langzaam ontwikkelen.

Zijn er onderzoeken nodig?

Onderzoeken ter bevestiging van de diagnose
Als je de typische ontstekingssymptomen hebt in een gewricht in de buurt van het huidoppervlak, kan de diagnose vrij snel duidelijk zijn. Pijn uit 'diepere' gewrichten zoals de heup, kan echter te wijten zijn aan een aantal oorzaken. Bloedonderzoek kan helpen bevestigen dat je een ernstige ontsteking 'ergens' in het lichaam hebt, wat een septische artritis kan zijn. Een gewone röntgenfoto is niet zo nuttig voor de diagnose in het vroege stadium van septische artritis. Maar een foto kan wel zinvol zijn om andere oorzaken van gewrichtspijn uit te sluiten. Een scan van het gewricht kan bijdragen aan een bevestiging van de diagnose.

Onderzoeken om uit te vinden welke bacterie de oorzaak is van de infectie
Het bloed bevat vaak bacteriën uit het geïnfecteerde gewricht. Bloedmonsters worden verzonden naar het 'lab' om te identificeren welk type bacterie de oorzaak is van de infectie. Dit is belangrijk ter ondersteuning van de besluitvorming wat de beste behandeling is. (Sommige bacteriën zijn resistent tegen sommige antibiotica).

Als septische artritis wordt vermoed, wordt ook een beetje gewrichtsvloeistof afgenomen (punctie) met een fijne naald. Onderzoek van de vloeistof kan meestal de diagnose bevestigen en de bacterie identificeren die de oorzaak is van de infectie.

Wat is de behandeling van septische artritis?

Antibiotica
Er wordt zo snel mogelijk met antibiotica gestart. Allereerst worden hoge doses intraveneus toegediend (infuus).De gekozen antibiotica zijn gericht op het doden van de bacteriën die de septische artritis veroorzaken. Zodra de uitslag van het onderzoek bekend is en blijkt dat andere antibiotica nodig zijn wordt het behandelbeleid veranderd. (Sommige bacteriën zijn resistent tegen bepaalde antibiotica).

De symptomen verminderen vaak vrij snel na het starten van antibiotica. Je moet de antibiotica een aantal weken blijven nemen. Dit is om ervoor te zorgen dat de hele infectie is verdwenen uit het gewricht.

Puncteren van het gewrichtsvocht
Geïnfecteerde gewrichtsvloeistof wordt uit het getroffen gewricht gehaald. Dit helpt de schade aan het gewricht te beperken terwijl de antibiotica de infectie aanpakken. Bij een infectie in een knie-, elleboog- of schoudergewricht kan het opzuigen relatief eenvoudig worden gedaan met een naald. Diepere gewrichten zoals een heupgewricht zijn moeilijker en een kleine operatie kan nodig zijn om de geïnfecteerde vloeistof af te voeren. Het gewricht moet mogelijk meerdere malen worden gepuncteerd totdat gewrichtsvloeistof zich niet meer in het gewricht ophoopt.

Fysiotherapie
In het begin is elke beweging van het gewricht erg pijnlijk. Het is echter wel van belang om zo spoedig mogelijk wanneer de ontsteking begint weg te trekken het getroffen gewricht te gaan doorbewegen. Dit kan bijdragen aan het voorkomen van langdurige stijfheid in het getroffen gewricht.

Als de infectie in een kunstgewricht zit
Het gewricht moet soms worden verwijderd om de infectie goed te behandelen. In veel gevallen kan een nieuw gewricht worden ingebracht en kan de ontsteking geheel over gaan.

Wat is de prognose?

Als de infectie onmiddellijk wordt behandeld, is er een goede kans op volledige genezing zonder problemenop de langere termijn. Komt behandeling traag op gang dan kan de infectie snel delen van het gewricht vernietigen. Dit kan leiden tot langdurige pijn, verminderde beweeglijkheid van het gewricht, en soms blijvende
beperkingen in de gewrichtsfunctie. In sommige gevallen wordt de infectie ernstig en kan leiden tot bloedvergiftiging (sepsis). Dit is een ernstige complicatie die fataal kan zijn, maar komt in Nederland sinds de komst van de antibiotica zelden meer voor.