Staar

Ook wel genoemd: 
Cataract

Hoe kunnen we zien?

Als je naar een voorwerp kijkt, dan gaat het licht dat door dat voorwerp wordt gereflecteerd (= het beeld) via het hoornvlies en de lens van het oog naar het netvlies achterin het oog. De lens in het oog werkt hetzelfde als een lens in een camera. Het licht wordt erdoor op de centraal in het netvlies gelegen macula (of ‘gele vlek’) gericht. De macula is het deel van het netvlies waar zich de meeste ‘kijkcellen’ bevinden. Via oogzenuwen worden vanuit deze centrale cellen signalen verzonden naar het deel van de hersenen dat ervoor zorgt dat je kunt zien (= de optische schors, deze ligt in het achterste deel van de hersenen). De hersenen ‘vertalen’ de prikkels die via vezels uit de netvliezen van de ogen komen, zodat we kunnen zien. Om goed, helder en scherp te kunnen zien, moet de lens van het oog (net zoals de lens van een camera) helemaal schoon (= transparant) zijn.

Wat is staar?

Staar ‘bestaat’ uit wolkachtige vlekken, die ontstaan in de lens van het oog. De lens moet normaal gesproken helder zijn, maar bij staar gaat de lens er uitzien als ‘bevroren glas’. Afhankelijk van de ernst van de staar kan het resultaat zijn dat je – in de lichte gevallen – wat ‘wazig’ ziet, maar het kan  - in ernstige gevallen – ook leiden tot blindheid aan het oog.

Sommige mensen denken dat bij staar een soort ‘troebel vlies’ over het oog komt te liggen. Dat is niet waar. Staar is een aandoening in de structuur van de lens, die ervoor zorgt dat die lens steeds troebeler wordt.

Wie krijgt staar en hoe algemeen komt het voor?

Staar komt in Nederland veel voor. Jaarlijks komen er zo’n 60.000 nieuwe gevallen bij. Er zijn verschillende soorten staar.

Leeftijdafhankelijke staar (ouderdomsstaar)
Deze komt verreweg het meeste voor en treedt op bij oudere mensen. Hoe hoger de leeftijd, des te meer kans op staar. Staar komt bij mannen en vrouwen net zo vaak voor. Meestal zijn beide ogen aangetast, maar één oog kan wel erger zijn dan het andere.
Kenmerkend van ouderdomsstaar is, dat het zich in de loop van de jaren verder ontwikkelt. Veel mensen hebben in het begin niet in de gaten dat ze staar hebben. Dat is ook niet gek, want de staar is dan nog niet ernstig. Je ziet een heel klein beetje minder. Meer niet. Bij sommige mensen wordt het ook niet veel erger. In de meeste gevallen zal het in de loop van de jaren echter uitgroeien tot een ernstige aandoening.

Aangeboren staar (congenitale staar)
Dit is zeldzaam, maar het is erg belangrijk dat het vroeg wordt ontdekt. Vooral omdat kijken en zien al op zeer jonge leeftijd worden ontwikkeld. Aangeboren staar verhindert het oog om te leren zien. Het kan blindheid veroorzaken, die zelfs blijft bestaan, nadat de staar op latere leeftijd is verwijderd. Bij aangeboren staar moet dus zo snel mogelijk na de geboorte worden ingegrepen. Dat is ook de reden waarom meteen na de geboorte de ogen van de baby worden gecontroleerd.

Andere soorten staar
Behalve in de twee genoemde gevallen komt staar ook soms door andere oorzaken voor. Voorbeelden daarvan zijn een ongeluk, of blootstelling van het oog aan een bepaalde straling. Staar kan ook optreden als ‘bijverschijnsel’ van een andere (oog)ziekte. Het komt soms voor bij suikerpatiënten.

In het vervolg van dit artikel komt alleen ouderdomsstaar aan bod.