Syfilis

Wat is syfilis?

Syfilis is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie genaamd Treponema pallidum. Syfilis komt in Nederland niet zoveel meer voor (nog geen 1 per 100.000 mensen), maar komt in andere delen van de wereld nog wel vaak voor.

Hoe krijg je syfilis?

Syfilis is een seksueel overdraagbare infectie. De infectie wordt doorgegeven van persoon naar persoon door het contact met een syfiliszweer (zie onder). Afhankelijk van waar de zweer zich bevind, kan de infectie overgedragen worden tijdens vaginale, anale of orale seks.

Syfilis wordt niet verspreid via toiletbrillen, deurknoppen, badkuipen, gedeelde kleren, etc. Je moet dichtbij contact hebben met een geïnfecteerd persoon.

Als je zwanger bent kan je syfilis doorgeven aan je ongeboren baby (congenitale syfilis). Dit kan ernstige problemen bij de baby veroorzaken.

Wat zijn de symptomen van syfilis?

Als het onbehandeld blijft volgt de infectie een typische volgorde van vier stadia. Deze stadia worden primaire syfilis, secundaire syfilis, de latente periode en tertiaire syfilis, genoemd.

Primaire syfilis
Meestal, ontwikkelt een kleine zweer waar de syfilisbacterie het lichaam binnendringt. Dit is gebruikelijk op de penis van mannen, op de vulva of vagina van vrouwen, of op de anus. De zweer ontstaat meestal ongeveer na 2-3 weken na seks te hebben gehad met een geïnfecteerd persoon, maar kan ook tot drie maanden later ontstaan.

De zweer is meestal pijnloos, met ongeveer een grootte van een kleine munt. Een heldere vloeistof (serum) kan uit de zweer komen. De zweer kan tot zes weken duren, geneest dan – maar dit betekent niet dat de infectie weg is. (De zweer die door syfilis veroorzaakt wordt, wordt ook wel een sjanker genoemd).

Wanneer je een syfiliszweer hebt, kunnen de nabij liggende klieren in je liezen opzwellen. Deze voelen als kleine knobbeltjes in je lies.

Soms is het primaire stadium atypisch. Bijvoorbeeld:

  • Je kan meer dan één zweer hebben.
  • De zweer kan pijnlijk zijn.
  • Er kan pus uit een zweer komen.
  • De zweer kan in je mond zijn (als je de infectie krijgt tijdens orale seks), of in het rectum (door anale seks).
  • De zweer kan op de baarmoederhals ontstaan, en niet gezien of gevoeld worden.
  • Je kunt geen symptomen hebben, of zeer milde symptomen die je nauwelijks opmerkt.

Secundaire syfilis
Als de primaire zweer niet behandeld wordt, of niet opgemerkt, kunnen de bacteriën naar veel delen van het lichaam verspreiden. Dan kunnen zieh symptomen van secundaire syfilis ontwikkelen. Die doen zich meestal een paar weken nadat de zweer genezen is voor, maar kunnen zich ontwikkelen terwijl de zweer aan het genezen is.

  • Er ontstaat vaak een huiduitslag. Deze lijkt op donkere plekken die op de huid ontstaan, ieder zo groot als een dubbeltje. De uitslag kan op veel plaatsen ontstaan of slechts op enkele plaatsen in de huid.  De handpalmen, en voetzolen zijn meestal getroffen. De uitslag is meestal niet pijnlijk of jeukerig.
  • Wratachtige plekjes kunnen ontwikkelen rond de penis bij mannen, of vagina bij vrouwen (condylomata lata).
  • Je kan je in het algemeen ziek en moe voelen.
  • Je kan een lichte koorts hebben.
  • Gezwollen lymfeklieren kunnen zich ontwikkelen op verschillende plekken in je lichaam.
  • Sommige mensen ontwikkelen gedeeltelijk haarverlies.
  • Er kan zich een ontsteking in andere delen van je lichaam ontwikkelen zoals in de lever, ogen, hersenen of nieren. Dit komt niet vaak voor.
  • Zonder behandeling, gaan de huiduitslag en andere symptomen van secundaire syfilis vaak weg na een paar weken. De verschijnselen kunnen echter nog tot twee jaar ‘komen en gaan’.

Latente (verborgen) syfilis
Nadat de symptomen van secundaire syfilis weg zijn, kan je een aantal jaren geen klachten hebben/krijgen. In deze ‘latente’ periode kun je denken dat de ziekte weg is. In sommige gevallen is er geen verdere ontwikkeling. Maar als het onbehandeld blijft, kunnen de bacteriën langzaam verschillende delen van je lichaam beschadigen en kunnen er uiteindelijk symptomen van het tertiaire stadium optreden.

Tertiaire syfilis
Mettertijd, kan de infectie ernstige effecten hebben op de hersenen en zenuwen. Het hart, botten, bloedvaten, lever, ogen en huid kunnen ook ernstig beschadigd worden. Jaren na de eerste infectie kunnen zich veel verschillende symptomen ontwikkelen. In de tijd dat er nog geen antibiotica waren, zijn er veel mensen gestorven aan tertiaire syfilis.

Hoe wordt syfilis gediagnosticeerd?

een uitstrijkje van de zweer kan bekeken worden onder een microscoop. De typische bacteriën kunnen gezien worden.
Als de zweer weg is gegaan, kan een bloedonderzoek uitwijzen of je syfilis hebt.

Wat is de behandeling bij syfilis?

  • een kuur van penicilline-injecties is de gebruikelijke behandeling. Dit doodt de bacteriën en voorkomt dat de ziekte zich verder ontwikkelt.
  • Andere antibiotica worden soms gebruikt als je allergisch bent voor penicilline.
  • Heb geen seks met iemand tot je syfiliszweren compleet genezen zijn.
  • Behandeling tijdens de primaire of secundaire stadia van de ziekte zullen meestal permanente of langdurige schade voorkomen.

Breng je sekspartner(s) op de hoogte zodat ze onderzoek kunnen laten doen en zich kunnen laten behandelen als dat nodig is.

Kan syfilis voorkomen worden?

Als je veilige seks hebt en altijd een condoom gebruikt, is je risico om syfilis te krijgen sterk verminderd. Condooms bieden echter geen complete bescherming, omdat syfiliszweren ook kunnen voorkomen in gebieden die niet beschermd worden door een condoom.

Als je syfilis hebt gehad en het hebt laten behandelen, kan je het nog steeds krijgen als je seks hebt gehad met een geïnfecteerd persoon. (De afweerstoffen in je bloed zijn niet voldoende in aantal en werking om je te beschermen tegen een nieuwe infectie als je weer met syfilis in contact komt).