Tuberculose behandeling en medicatie

Wat is de behandeling bij tuberculose?

‘Normale’ antibiotica doden de TBC-bacterie niet. Er moet een combinatie worden gebruikt van speciale antibiotica, en dat gedurende enkele maanden (minimaal 6). De behandeling kent een eerste intensieve fase van twee maanden en een vervolgfase van nog eens vier maanden. Tijdens de eerste fase slikt de patiënt meestal vier geneesmiddelen: isoniazide (INH), rifampicine, pyrazinamide en meestal ethambutol. Tijdens de vervolgfase worden alleen nog isoniazide en rifampicine gebruikt. Vaak krijgt de patiënt ook vitamine B6 (pyridoxine) om eventuele bijwerkingen van isoniazide te voorkomen. In de eerste fase wordt de hoeveelheid bacteriën in het lichaam sterk gereduceerd. Pas in de vervolgfase worden alle bacteriën onschadelijk gemaakt.

Variaties op deze behandeling zijn mogelijk, afhankelijk van welk type TBC-bacterie bij jou is aangetroffen of waar in het lichaam de TBC zich openbaart.
Het is zeer belangrijk dat de patiënt de medicijnen regelmatig en steeds op hetzelfde tijdstip inneemt, en de behandeling niet voortijdig afbreekt. De kans is anders groot dat tuberculose later opnieuw de kop opsteekt. Bovendien bestaat dan het risico dat de bacterie ongevoelig is geworden voor de medicijnen (resistent). Dit bemoeilijkt een succesvolle behandeling en maakt deze veel duurder.

Dus ook als je je na enkele weken behandeling een stuk beter voelt moet je de behandeling afmaken. Ook is het belangrijk om alle afspraken voor herhalingsonderzoek na te komen. Die zijn enerzijds nodig om na te gaan of de TBC reageert op de ingezette behandeling. Maar ook om te bekijken in hoeverre je last hebt van bijwerkingen van de medicatie.

Waarom is het belangrijk het gehele behandeltraject te doorlopen?
Van TBC-bacteriën is moeilijker ‘af te komen’ dan van ‘gewone’ bacteriën. Alleen langdurige behandeling kan de TBC-bacterie geheel uit het lichaam verdrijven. Volg je niet het hele behandeltraject dan kan het volgende gebeuren:

  • Je kunt besmettelijk blijven voor andere mensen
  • Je herstelt niet (volledig). Je kunt je wel eerst beter gaan voelen, maar er blijven toch TBC-bacteriën in je lichaam achter. Die kunnen op een later moment weer actief worden, waardoor je weer ernstig ziek kunt worden.
  • Als de oorspronkelijke infectie maar deels behandeld wordt kunnen TBC-bacteriën resistent worden voor antibiotica (zie onder). Dan wordt de TBC nog moeilijker te behandelen.

Zijn er bijwerkingen op de TBC-behandeling?
De medicijnen gebruikt bij TBC zijn heel veilig, maar ze kunnen wel bijwerkingen geven. Is dit het geval neem dan contact op met je arts zodat bekeken kan worden of je over kunt stappen naar een ander antibioticum. Lees ook altijd de bijsluiter van je medicijnen.
Enkele belangrijke zaken om te weten zijn:

  • Leverproblemen. Regelmatig zal de leverfunctie door bloedonderzoek worden bekeken. Tijdens TBC-behandeling zullen de leverfuncties iets gaan afwijken van normaal. Toch komt het weinig voor (< 1%) dat er echt leverproblemen ontstaan. Is dat wel het geval dan moet de behandeling worden bijgesteld. Symptomen van leverlijden zijn: geelzucht (geelverkleuring van huid en oogwit), koorts, misselijkheid, jeuk en algeheel niet-welbevinden. Krijg je deze verschijnselen neem dan direct contact op met je arts.
  • Visusveranderingen (moeilijker zien), dit kan wel eens gebeuren als je ethambutol gebruikt. Je kunt wat wazig gaan zien of ineens geen kleuren meer zien. Gebeurt dit dan is ook het advies om direct je arts te waarschuwen. Als ethambutol wordt gestaakt herstelt het zicht zich.
  • Neuropathie, dit kan wel eens optreden bij het gebruik van isoniazide. Het kan doofheid en tintelingen geven in armen en/of benen. Wat helpt is extra vitamine B (Pyridoxine) – dit wordt dan ook nog wel eens samen met isoniazide bij gegeven.
  • Rifampicine kan je traanvocht en urine een oranje kleur geven. Dit is normaal!
  • TBC-medicatie kan de werking van andere medicijnen beïnvloeden, bijvoorbeeld het effect van de anticonceptiepil wordt minder. Start je me medicatie tegen TBC dan wordt altijd uitgevraagd welke medicijnen je nog meer gebruikt.

Wat zijn mijn kosten voor onderzoek en behandeling van TBC?

Alle onderzoek en behandeling wordt vergoed door je zorgverzekeraar.

Het kan zijn dat je kortdurend opgenomen wordt in het ziekenhuis, meestal niet voor het onderzoek – dit kan geheel poliklinisch gebeuren via de poli of via de GGD. Maar soms wel voor de eerste start met medicatie.
Verdere behandeling kan gewoon thuis worden gevolgd.
Als je het moeilijk vindt om je aan het medicijnschema te houden dan kun je hulp krijgen van bijvoorbeeld Thuiszorg of een TBC-verpleegkundige die erop toe ziet dat je de medicatie regelmatig neemt. Als nodig kan van een dagelijkse dosering worden overgestapt naar een dosering 3x per week.