Vaccinatie tegen Japanse encefalitis

Wat is Japanse encefalitis?

Japanse encefalitis wordt veroorzaakt door een virus. Het wordt op mensen overgebracht door de beet van besmette muggen. Het kan niet van mens op mens worden overgedragen.

Japanse encefalitis is in de regel een licht aandoening. In veel gevallen zijn er geen symptomen. In een klein aantal gevallen (bij ongeveer 1 op de 1.200 besmette mensen) is de aandoening aanzienlijk ernstiger. Bij deze mensen kan de infectie beginnen met koorts, vermoeidheid, hoofdpijn, overgeven en soms verwarring of opwinding. Het kan zich daarna ontwikkelen tot encefalitis (hersenontsteking). Dit kan de hersenen permanent beschadigen en in sommige gevallen fataal aflopen.

Japanse encefalitis komt in heel Zuidoost Azië en in het Verre Oosten voor. Het is met name een probleem in landelijke boerengebieden. Het komt meestal voor in het regenseizoen (ongeveer mei-september) wanneer de muggen het meest actief zijn.

Wie moet zich laten vaccineren tegen Japanse encefalitis?

Je arts, GGD of andere vaccinatie-instelling kan je adviseren of je de inenting nodig hebt voor jouw reisbestemming.

In de regel wordt mensen die een maand of langer gedurende het regenseizoen verblijven in landelijke gebieden van bepaalde landen in Zuidoost Azië of het Verre Oosten aangeraden zich te laten inenten. Ook voor kortere bezoeken aan deze landen kan het worden aangeraden als je een verhoogd risico hebt, bijvoorbeeld als je naar gebieden reist waar rijst wordt verbouwd of varkens worden gehouden en als je veel buiten bent.

Het vaccin wordt ook aangeraden aan laboranten die met het virus besmet kunnen raken.

Het vaccinatieschema

Het vaccin stimuleert je lichaam om antistoffen aan de maken tegen het virus. Deze antistoffen beschermen je in het geval je besmet raakt met het virus.

In de meeste gevallen worden er drie injecties gegeven. De tweede injectie wordt zeven dagen na de eerste gegeven. De derde injectie wordt 28 dagen na de eerste gegeven. Het duurt tot een maand voordat volledige immuniteit is bereikt. De laatste injectie moet ten minste twee weken voor vertrek worden gegeven. Dus neem op tijd contact op met het vaccinatiebureau. Kinderen tussen 1 en 3 jaar moeten de helft van de volwassen dosering krijgen.

Na één jaar moet je een vervolginjectie krijgen en daarna elke drie jaar als je in een risicogebied blijft of er terugkeert.

Wie moet zich vooral niet laten inenten tegen Japanse encefalitis?

  • Als je koorts hebt moet je de vaccinatie uitstellen totdat je beter bent.
  • Je moet je niet met dit vaccin laten inenten als je bij een eerdere vaccinatie een heftige allergische reactie hebt gehad.
  • Er is geen bewijs dat je gevaar loopt als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Toch krijgen vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven de vaccinaties alleen als ze een hoog risico lopen.
  • Er moet voorzichtigheid worden betracht als je in het verleden allergisch bent gebleken voor wespen- of bijensteken, of astma of allergische rhinitis hebt.
  • Kinderen onder de 1 jaar moeten niet worden gevaccineerd.

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van het vaccin?

  • Bij sommige mensen is de plek waar de injectie is gegeven enigszins pijnlijk en rood.
  • In een klein aantal gevallen is er sprake van een allergische reactie die kan leiden tot huiduitslag, zwelling van het gezicht en, in een enkel geval, ademhalingsproblemen. De allergische reactie kan binnen een paar minuten na de vaccinatie plaatsvinden, maar het kan ook tot twee weken erna duren eer de reactie optreedt. Daarom moet de laatste injectie tenminste 10 dagen voor vertrek worden gegeven – voor het geval je voor een allergische reactie moet worden behandeld. Als je één van bovengenoemde symptomen krijgt, moet je direct een arts raadplegen.

Probeer daarnaast muggenbeten te voorkomen

Vaccinatie is slechts één aspect van het voorkomen van deze aandoening in het buitenland. De vaccinatie is niet 100% effectief en je moet ook zien te voorkomen dat je door muggen wordt gebeten als je in een ‘risicogebied’ verblijft. Je kan daartoe de volgende maatregelen nemen:

  • Slaap in kamers die goed zijn afgeschermd, bijvoorbeeld met een net voor ramen en deuren.
  • Bespuit de slaapkamer met insecticiden kort voor de avond om muggen die de kamer overdag zijn binnengekomen te doden. 
  • Als je in de buitenlucht slaapt of in een onbeschermde kamer, gebruik dan muggennetten geïmpregneerd met insecticiden (bijvoorbeeld permethrin). Het net moet lang genoeg zijn om rondom het bed de vloer te raken en het moet onder het matras worden ingestopt. Controleer het net regelmatig op gaten en impregneer het iedere zes maanden. 
  • Gebruik een elektrische mat om de insecticide ’s nachts te verspreiden, of brand een muggenveer.
  • De muggen die de Japanse encefalitis dragen zijn het meest actief rond de dageraad en ’s avonds. Probeer als het kan niet na zonsondergang uit te gaan, of draag lange mouwen, een lange broek en sokken. Lichte kleuren zijn beter omdat die muggen minder aantrekken. 
  • Breng muggenafstotende middelen aan op kleding of blootgestelde huid. Diethyltoluamide (DEET) is veilig en effectief, maar vraag in het gebied waar je verblijft wat het beste werkt.