Vaginale schimmelinfectie

Wat is schimmel?

Is een infectie veroorzaakt door een gist genaamd Candida. Kleine aantallen Candida’s leven vaak op en rond de huid van het vaginale gebied. Deze zijn meestal ongevaarlijk. Het immuunsysteem en de onschadelijke bacteriën die normaal ook op de huid en in de vagina leven, weerhouden de Candida’s ervan zich te vermenigvuldigen of zich in de omgeving uit te breiden. Zijn de omstandigheden voor de Candida gunstig dan kan deze zich wel vermenigvuldigen en de vagina binnendringen waardoor klachten ontstaan.

De voorwaarden waarin Candida het beste (over-)leeft zijn de warme, vochtige en anaerobe (zuurstofarme) delen van het lichaam. Dit is de reden waarom de vagina de meest voorkomende plek is voor een Candida-infectie. Andere gebieden van het lichaam die gevoelig zijn voor een Candida-infectie zijn de lies, mond, en de luierstreek van baby's.

Wat zijn de symptomen van een vaginale schimmel?

Schimmel is de tweede meest voorkomende oorzaak van vaginale afscheiding. (De meest voorkomende oorzaak van vaginale afscheiding is bacteriële vaginosis, oftewel een bacteriële ontsteking van de vagina). De afscheiding van een schimmelinfectie is meestal romig wit, maar soms waterig. Het kan jeuk, roodheid, ongemak of pijn rond de buitenkant van de vagina (de vulva) veroorzaken. Soms zijn de symptomen minimaal en verdwijnen vanzelf. Vaak zijn de symptomen behoorlijk irritant en gaan niet weg zonder behandeling. Schimmel beschadigt de vagina niet en breidt zich niet uit, zodat de uterus (baarmoeder) ook niet beschadigd raakt. Als je zwanger bent, is het ook niet schadelijk voor de baby.

Wie krijgt vaginale schimmel?

Meer dan de helft van alle vrouwen heeft minstens één keer in het leven een schimmelinfectie. In de meeste gevallen ontwikkelt het zich zonder duidelijke reden. Maar bepaalde factoren geven een schimmel meer kans om zich te ontwikkelen. De vagina bevat slijm en onschadelijke bacteriën die helpen bij de verdediging van de vagina tegen Candida (en andere ziektekiemen). Deze natuurlijke afweer kan worden veranderd of verstoord door bepaalde situaties. Bijvoorbeeld: als je zwanger bent, als je diabetes hebt, of als je antibiotica slikt.

Mensen met een slecht immuunsysteem hebben ook meer kans op een schimmel. Bijvoorbeeld mensen met chemotherapie of mensen die een hoge dosis corticosteroïden slikken, enz.

De diagnose wordt meestal gebaseerd op de typische symptomen.
Maar ga er niet standaard van uit dat vaginale afscheiding een schimmel is. Er zijn andere oorzaken van vaginale afscheiding. Als je nog nooit een schimmel hebt gehad, ga dan naar een arts om de afscheiding te laten onderzoeken en voor advies over de behandeling. Onderzoek is niet nodig als de klachten typisch voor een schimmelinfectie zijn. Bij twijfel wordt je afscheiding onderzocht in het laboratorium. 

Wat is de behandeling bij vaginale schimmel?

Behandelingen
Dit zijn tabletten en crèmes die je met een applicator in de vagina kunt inbrengen. Ze bevatten anti-gist geneesmiddelen zoals clotrimazol, econazol, fenticonazol of miconazol. Gewoonlijk is een enkele grote dosis in de vagina voldoende om een schimmelaanval te verhelpen. Je kunt ook nog voor een paar dagen wat anti-gist crème wrijven op de huid rondom de vagina (de vulva), zeker als het jeukt. Je kunt uitwendige behandelingen op recept verkrijgen of ze bij de apotheek kopen zonder recept. Bijwerkingen zijn zeldzaam, maar lees wel de bijsluiter. Je kunt uitwendige behandelingen ook gebruiken als je zwanger bent.

Tabletten
Er zijn twee opties beschikbaar. Fluconazol, dat genomen moet worden als een enkele dosis, of itraconazol dat als twee doses in de loop van een dag wordt genomen. Je kunt deze behandelingen op recept krijgen, en je kunt Fluconazol (Diflucan) ook kopen bij de apotheek zonder recept. Bijwerkingen zijn zeldzaam, maar lees wel de bijsluiter. Deze behandeling niet gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft! Je kunt ook nog voor een paar dagen wat anti-gist crème wrijven op de huid rondom de vagina (de vulva), zeker als het jeukt. Tabletten en uitwendige behandelingen zijn even effectief. Tabletten zijn handiger, maar zijn duurder dan de meeste uitwendige behandelingen.

Wat als de behandeling niet werkt?

Als je na een week vanaf het begin van de behandeling nog steeds klachten hebt moet je terug naar je arts. Bij maximaal 20% van de gevallen werkt de behandeling niet. Redenen daarvoor kunnen zijn:

  • De symptomen zijn niet het gevolg zijn van een schimmel. Er zijn andere oorzaken van vaginale afscheiding. Ook kan een schimmelinfectie voorkomen op hetzelfde moment als een andere infectie. Onderzoek is dan aangewezen om uit te zoeken van welke infectie(s) sprake is.
  • De meest schimmelaanvallen worden veroorzaakt door Candida albicans. Ongeveer 10% van de gevallen wordt veroorzaakt door andere stammen van Candida, zoals Candida glabrata. Deze kunnen niet zo gemakkelijk worden behandeld met de gebruikelijke medicijnen.
  • Je hebt de behandeling niet correct gebruikt.
  • Je hebt mogelijk een snelle herhaling van een nieuwe schimmelinfectie. (Dit is waarschijnlijk als je antibiotica slikt, of als je niet-gediagnosticeerde of slecht gecontroleerde (instabiele) diabetes hebt).

Nog enkele opmerkingen over vaginale schimmels

  • 'Natuurlijke' oplossingen voor schimmels zijn: yoghurt in de vagina aanbrengen; azijn, bicarbonaat of frisdrank in een bad toevoegen om de zuurgraad van de vagina te veranderen; tampons geïmpregneerd met tea tree olie. Maar er is weinig wetenschappelijk bewijs om aan te tonen dat deze middelen werken.
  • Een schimmel is geen seksueel overdraagbare infectie. Candida is een gistbacterie die vaak optreedt op de huid en vagina. Om onduidelijke redenen vermenigvuldigen ze zich soms en veroorzaken symptomen.
  • Mannelijke seksuele partners hebben geen behandeling nodig, tenzij zij symptomen van schimmel hebben op hun penis. Symptomen bij mannen omvatten roodheid, jeuk en pijn aan de voorhuid en de eikel van de penis. Vrouwen krijgen geen schimmel van mannen die geen symptomen hebben.
  • bij zwangere vrouwen en het kan moeilijker zijn om te behandelen. Het kan enkele dagen uitwendige behandeling kosten als je zwanger bent.
  • Sommige vrouwen ontwikkelen steeds terugkerende schimmelinfecties (recidiverend).
  • Dit wordt gedefinieerd als vier of meer keer per jaar. Als dit gebeurt raadpleeg dan je arts voor advies over de preventieve behandeling.

Moet ik naar de dokter als ik weer een vaginale schimmel heb?

Als je in het verleden een schimmel hebt gehad en dezelfde symptomen zich opnieuw voordoen, dan kun je zonder onderzoek behandelen. Veel vrouwen weten wanneer ze schimmel hebben en behandelen het zelf. Je kunt effectieve behandelingen gewoon kopen bij apotheek of drogist.

Maar vergeet niet dat een vaginale afscheiding of jeuk ook te wijten kan zijn aan een aantal andere oorzaken. Dus ga er niet van uit dat elke afscheiding of jeuk een schimmel is. Tips om bij verdenking op een schimmelinfectie toch even naar een arts te gaan zijn als je:

  • onder de 16 of boven de 60 bent.
  • zwanger bent.
  • abnormale vaginale bloedingen hebt of lage buikpijn.
  • symptomen hebt die niet helemaal hetzelfde zijn als bij een eerdere schimmelaanval. Bijvoorbeeld als je afscheiding vies ruikt, of je zweren of blaren naast/in je vagina hebt.
  • twee maal last van afscheiding hebt binnen zes maanden, en je hierover langer dan een jaar geen advies hebt gevraagd bij een arts of andere gezondheidsprofessional.
  • eerder een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) hebt gehad (of je partner).
  • eerder een slechte reactie hebt gehad op anti-schimmel medicatie of behandeling. een arts als blijkt dat de behandeling niet aanslaat.