Vergrote schildklier

Ook wel genoemd: 
Struma

Wat is een vergrote schildklier?

Een vergrote schildklier wordt ook wel struma of krop genoemd. Mogelijk is de hele schildklier opgezwollen of vergroot, maar ook kunnen een op meer zwellingen of knobbels in één deel of in diverse delen van de schildklier voorkomen.

De schildklier bevindt zich onderaan voor in de hals ter hoogte van het strottenhoofd en voor de luchtpijp. Hij bestaat uit een linker- en een rechterdeel (lob) die met elkaar worden verbonden door een smaller stukje schildkliermateriaal (het heeft ruwweg de vorm van een vlinder). Normaal gesproken kun je een schilklier bijna nooit zien of voelen. Zwelt hij op dan veroorzaakt dat een zwelling in de hals, die je goed kunt zien: een kropgezwel (struma).

In de schildklier worden schildklierhormonen aangemaakt: thyroxine (T4) en triiodothyronine (T3). Deze hormonen worden via de bloedbaan door het lichaam verspreid. Ze helpen om de lichaamsfuncties (het metabolisme) op de juiste manier te laten werken. Veel lichaamscellen zijn voor een correcte werking afhankelijk van T3 en T4.

De verschillende soorten vergrote schildklier

Diffuse zwelling
Hierbij is de hele schildklier groter dan normaal. De schildklier voelt glad, maar groot aan. Er zijn diverse mogelijke oorzaken aan te wijzen:

  • Zieke van Graves. Een auto-immuunziekte die ervoor zorgt dat de schildklier opzwelt en een teveel aan thyroxine aanmaakt. Lees ook overactieve schildklier.
  • Ontsteking van de schildklier (thyroïditis). Dat kan diverse oorzaken hebben, zoals een virus.
  • Jodiumgebrek. De schildklier heeft jodium nodig om T3 en T4 aan te maken. Krijg je via je eten niet genoeg jodium binnen, dan zal de schildklier opzwellen, in een poging om meer T3 en T4 te produceren.
  • Soms treedt een vergrote schildklier op als bijwerking van medicijngebruik (bijvoorbeeld lithium).
  • Een vergrote schildklier kan erfelijk zijn. Mogelijk dat de schildklier dan zwelt op momenten in je leven dat je lichaam tijdelijk meer T3 en T4 aanmaakt, zoals tijdens de zwangerschap en in de puberteit.

Nodulaire zwelling
In de schildklier kunnen zich knobbeltjes voordoen. Er zijn twee soorten:

  • Multinodulair struma. Hierbij bevat de schildklier een groot aantal knobbels. Hij voelt dan ook ‘knobbelig’ en onregelmatig aan.
  • Een enkele knobbel, zoals een cyste (een goedaardige, vochtgevulde zwelling), een adenoom (een vast aanvoelend, goedaardig gezwel) of een kwaadaardige tumor (zeldzaam).

Vergrote schildklier en de schildklierfuncties (productie van schildklierhormonen)
Bij de meeste mensen met een vergrote schildklier zal dit de hoeveelheid T3 of T4 die wordt aangemaakt niet beïnvloeden. Je lichaam maakt dan nog steeds de juiste hoeveelheid van deze hormonen aan.
Bij anderen is er een verband tussen de vergrote schildklier en een afwijkende hormoonproductie. Er wordt te veel (overactieve schildklier) of te weinig (traag werkende schildklier) T3 of T4 aangemaakt. 

Het is overigens ook mogelijk dat je een over- of inactieve schildklier hebt, zonder dat een vergrote schildklier optreedt.