Verlamming aangezichtszenuw

Ook wel genoemd: 
Bellse paralyse

Wat is Bellse paralyse?

Bellse paralyse is een aandoening (verlamming) die de (7e) aangezichtszenuw aantast. Hierdoor ontstaat spierzwakte in de spieren die door deze zenuw worden aangestuurd. In de meeste gevallen betreft het slechts één kant van het gezicht, hoewel in sommige gevallen beide kanten worden getroffen. Veel mensen met Bellse paralyse denken in eerste instantie dat ze een beroerte hebben gehad. Dat is niet het geval. Bellse paralyse is genoemd naar de arts die de aandoening als eerste heeft beschreven.

Wat is de aangezichtszenuw?

Aan beide kanten van het gezicht zit een aangezichtszenuw (ook bekend als de zevende hersenzenuw). Beide aangezichtszenuwen komen uit de hersenen, via een kleine doorgang in de schedel net onder het oor.

De zenuw splitst zich op in een aantal vertakkingen die de aangezichtsspieren aansturen die we gebruiken als we lachen, boos kijken, etc. Hij stuurt ook de spieren aan waarmee we onze ogen sluiten.

Wie krijgt Bellse paralyse?

Iedereen kan te maken krijgen met Bellse paralyse, en mannen en vrouwen lopen evenveel kans. Het komt het meest voor bij mensen tussen de 15 en 45 jaar. Het is de meest voorkomende oorzaak van aangezichtsaandoeningen. Ongeveer 20-30 op de 100.000 mensen kan er mee te maken krijgen.

Waardoor wordt Bellse paralyse veroorzaakt?

Men denkt dat er zich een ontsteking ontwikkelt rond de aangezichtszenuw op de plek waar die zenuw uit de schedel komt. Het kan zijn dat de ontsteking op dat punt op de zenuw gaat drukken, waardoor de zenuw (geheel of gedeeltelijk) ophoudt te functioneren tot de ontsteking over is. Functioneert de zenuw niet (goed) dan vermindert de functie van de door de zenuw aangestuurde spieren.

De oorzaak van de ontsteking is niet bekend, men denkt wel aan een virusinfectie. Er zijn aanwijzingen dat de aandoening vaker samengaat met een koortslip (herpes simplex virus) of waterpokken (varicella zoster virus). De meeste mensen krijgen op een zeker punt in hun leven de waterpokken (meestal als kind) en veel mensen hebben last van een koortslip. Het virus verdwijnt nooit helemaal, ook nadat de koortslip of waterpokken genezen zijn. Sommige virusdeeltjes blijven (inactief) achter in de zenuwwortels. Ze richten daar geen schade aan en veroorzaken geen symptomen. Om onduidelijke redenen kan het virus zich op zeker moment weer gaan vermenigvuldigen (reactiveren). In veel geval gebeurt dat maanden of jaren later. De theorie is dat het ‘gereactiveerde’ virus een ontsteking kan veroorzaken rond de aangezichtszenuw en zo leidt tot Bellse paralyse.

Ook moeten andere ontstekingen worden uitgesloten, zoals een oorontsteking of de ziekte van Lyme (tekenziekte).

Heeft Bellse paralyse gevolgen voor de hersenen en andere lichaamsdelen?

Nee. Bellse paralyse is een plaatselijk probleem dat zich beperkt tot de aangezichtszenuw en de aangezichtsspieren. Als je andere klachten hebt, zoals spierzwakte of gevoelloosheid elders in het lichaam, dan heeft dat een andere oorzaak. Een arts raadplegen is altijd verstandig. 

Andere aandoeningen die verward kunnen worden met Bellse paralyse.

Bellse paralyse is een veel voorkomende oorzaak van aangezichtsverlamming. In een kleiner aantal gevallen wordt aangezichtsverlamming veroorzaakt door andere dingen die de zenuw kunnen beïnvloeden of beschadigen, bijvoorbeeld letsel aan het hoofd, sarcoidose, de ziekte van Lyme (tekenziekte), vergroeiingen in het oor, een tumor in de parotisklier (grote speekselklier onder het oor) of een tumor in de hersenen. Ook mensen die een beroerte hebben gehad kunnen een aangezichtsverlamming oplopen.

In de regel gaan deze aandoeningen gepaard met andere symptomen. Dit stelt je arts in staat de oorzaak van de aangezichtsaandoening vast te stellen. Bijvoorbeeld:

  • Een beroerte heeft geen effect op de spieren in het voorhoofd. Daarnaast is de kans groot dat ook andere spieren in het lichaam (bv. arm of been) minder functioneren, naast de aangezichtspieren.
  • In het geval van een tumor ontwikkelen de symptomen zich in de regel langzaam – het kan weken of zelfs maanden duren, in tegenstelling tot de symptomen van Bellse paralyse, die zich veel sneller ontwikkelen.
  • Aandoeningen als de ziekte van Lyme of en sarcoidose gaan in de meeste gevallen gepaard met een aantal andere symptomen, naast de aandoening aan het gezicht.
    Bellse paralyse komt met name weinig voor bij kinderen. Als een kind dus verlammingsverschijnselen aan het gezicht vertoont, dan moet goed worden uitgezocht wat de oorzaak is.

Wat is het beloop van Bellse paralyse?

Ook zonder behandeling is de kans op herstel goed, ruim 70% herstelt restloos. Met behandeling is de kans op herstel nog iets groter (zie verderop). Bij de meeste mensen begint de zenuw op den duur weer naar behoren te functioneren. De eerste tekenen van verbetering zijn meestal al na 2-3 weken zichtbaar, en in het algemeen zijn de klachten na een maand of 6 verdwenen. Soms kan herstel langer op zich laten wachten.

Herstel met geringe tot matige restklachten is ongeveer bij 25% van de mensen het geval. In 4% van de gevallen kunnen ernstige restklachten aanwezig blijven (meestal restverlamming).

Moet ik worden onderzocht?

Als een arts een patiënt bij zich krijgt met een plotselinge aangezichtsverlamming, zal hij/zij andere mogelijke oorzaken willen uitsluiten alvorens tde diagnose Bellse paralyse te stellen. De meeste andere mogelijk oorzaken kunnen op basis van de afwezigheid aan symptomen worden uitgesloten. Het kan zijn dat er verder geen onderzoek nodig is, maar soms vindt wel verder onderzoek plaats, bijvoorbeeld naar tekenbeten als je in een streek woont waar veel teken zijn. Blijft de diagnose onduidelijk dan kan verder onderzoek raadzaam zijn.

Kan het terugkomen?

In de meeste gevallen krijgen mensen maar één keer last van Bellse paralyse. Zelden (< 10% van de gevallen) kun je de aandoening na jaren nog eens terug krijgen.